![\"\"](\"https:\/\/opendevelopmentcambodia.net\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2021\/04\/4144957609_cab1f1d0da_o.jpg\")
រូបភាពនៃវាលស្រូវរបស់ប្រទេសកម្ពុជានៅក្បែរវាលពិឃាតជើងឯកជាយរាជធានីភ្នំពេញ. រូបភាព<\/a>ដោយ៖ Alan Morgan, ថតនៅថ្ងៃទី ១៩ តុលា ឆ្នាំ២០០៣. អាជ្ញាប័ណ្ណ CC BY-NC-ND 2.0<\/a>.<\/p><\/div> ការផ្ទុះឡើងនៃវ៉ីរ៉ូសនេះបានធ្វើឱ្យរង្គោះរង្គើរយ៉ាងខ្លាំងទៅដល់សសរស្ដម្ភនៃសេដ្ឋកិច្ចជាតិរួមមានជាអាទិ៍ វិស័យទេសចរណ៍ដែលបណ្ដាលពីការធ្លាក់ចុះយ៉ាងគំហុកនៃភ្ញៀវទេសចរណ៍ជាតិ និងអន្តរជាតិ ផលិតកម្មសម្រាប់ការនាំចេញដែលបណ្ដាលពីផលប៉ះពាល់នៃខ្សែចង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ និងតម្រូវការសកល និងវិស័យសំណង់ដែលបណ្ដាលពីការធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំងនៃការវិនិយោគ។29<\/a><\/sup> ជារួមមក ក្នុងឆ្នាំ២០១៩ វិស័យទាំងបីខាងលើនេះបានចូលរួមចំណែកច្រើនជាង ៧០% នៃកំណើនសេដ្ឋកិច្ចជាតិ ព្រមទាំងបង្កើតការងារប្រមាណ ៤០% នៃការងារសរុប។30<\/a><\/sup> ការធ្លាក់ចុះយ៉ាងដំណំនៃក្បាលម៉ាស៊ីនសេដ្ឋកិច្ចទាំងនេះ បានធ្វើឱ្យសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាបាក់ស្រុត ជាមួយនឹងអត្រាកំណើនអវិជ្ជមាន -២,៩% ដែលជាអត្រាមួយទាបបំផុតគិតចាប់ពីឆ្នាំ១៩៩៤ មក។31<\/a><\/sup><\/p> យ៉ាងណាក៏ដោយ ជំងឺកូវីដ-១៩<\/a> ហាកបីដូចជាមិនប៉ះពាល់ខ្លាំងទៅលើវិស័យកសិកម្មកម្ពុជាប៉ុន្មានទេ ផ្ទុយទៅវិញវាបានក្លាយជាទៅឱកាសសម្រាប់វិស័យកសិកម្មក្នុងការបង្កើនផលិតភាព និងផលិតកម្ម ដើម្បីផ្គត់ផ្គង់ទៅដល់តម្រូវការនៃផលិតផលកសិកម្មលើទីផ្សារដែលកំពុងមានការកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំង និងកាត់បន្ថយការនាំចូលផលិផលកសិកម្មពីប្រទេសជិតខាង។32<\/a><\/sup><\/p> វិស័យកសិកម្ម ត្រូវបានរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាចាត់ទុកជាវិស័យតែមួយគត់ដែលមិនសូវរងផលប៉ះពាល់ខ្លាំងពីព្យុះនៃវិបត្តិកូវីដ-១៩<\/a>។ ក្នុងចំណោមផលិតផលកសិកម្មទាំងអស់ ស្រូវគឺជាផលិតផលកសិកម្មសំខាន់ជាងគេ ដែលបានចូលរួមចំណែកជិតពាក់កណ្ដាលនៃវិស័យកសិកម្មទាំងមូលទៅក្នុងផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (ផ.ផ.ស)33<\/a><\/sup> និងមានការនាំចេញស្រូវ-អង្ករមានការកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័សដោយសារការកើនឡើងតម្រូវការសរុប។ គិតត្រឹមរយៈពេល ០៩ ខែដំបូងក្នុងឆ្នាំ២០២០ ការនាំចេញអង្កររបស់កម្ពុជាទៅកាន់ទីផ្សារអន្តរជាតិបានកើនឡើងចំនួន ៣៨,៣% ធៀបនឹងឆ្នាំមុន ពោលគឺការនាំចេញអង្ករសម្រេចបាន ០,៤៨ លានតោន។34<\/a><\/sup><\/p> វិស័យកសិកម្មមិនសូវរងផលប៉ះពាល់ខ្លាំងប៉ុន្មានទេ ប៉ុន្តែវានៅមានភាពទន់ខ្សោយដែលពិបាកនឹងស្រូបយកកម្មករនិយោជិកដែលត្រូវបានរំសាយពីការងារនៅក្នុងវិស័យទេសចរណ៍។ ជំងឺកូវីដ-១៩<\/a> បានប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរទៅលើវិស័យសេវាកម្ម ជាពិសេសវិស័យបដិសណ្ឋារកិច្ច ទេសចរណ៍ និងវិស័យឧស្សាហកម្ម ដែលផ្ដល់ការងារចំនួន ៦២០,០០០នាក់។35<\/a><\/sup> ទោះបីជាស្ថានភាពសុខភាពរបស់កសិករកម្ពុជាមិនសូវរងផលប៉ះពាល់ពីជំងឺកូវីដ-១៩<\/a>យ៉ាងណាក្ដី ប៉ុន្តែពួកគេបានទទួលរងសម្ពាធខាងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចជំនួសវិញ។36<\/a><\/sup> ដោយសារតែការអភិវឌ្ឍនូវព័ត៌មានទីផ្សារកសិកម្មនៅមានកម្រិត និងបញ្ហាធ្លាក់ថ្លៃពេលប្រមូលផល កសិករខ្លះមានភាពលំបាកក្នុងការសងបំណុលទៅគ្រឹះស្ថានមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ ហើយខ្លះទៀតបានបង្ខំចិត្តលក់ដី ឬលក់ទិន្នផលកសិកម្មក្នុងតម្លៃថោកដើម្បីយកទៅសងបំណុល ខណៈពេលដែលកសិករចំនួន ២៩,២% ផ្សេងទៀតបានខ្ចីឥណទានថ្មីដើម្បីយកមកសងបំណុលចាស់។37<\/a><\/sup> បើយោងតាមការចុះផ្សាយរបស់អង្គការកសិករពិភពលោក (WFO) អំឡុងពេលនៃជំងឺរាតត្បាតកូវីដ-១៩<\/a> កសិករក្រីក្របានជួបនឹងបញ្ហាប្រឈមក្នុងការបែងចែកប្រាក់ចំណូលដើម្បីទុកទិញផលិតផលសុខាភិបាល គួបផ្សំជាមួយនឹងការធ្លាក់ចុះនូវវត្តមានរបស់ឈ្មួញកណ្ដាល និងកង្វះខាតមធ្យោបាយក្នុងការដឹកជញ្ជូនកសិផលទៅកាន់ទីផ្សារ។38<\/a><\/sup><\/p> ផលប៉ះពាល់មួយទៀតនៃជំងឺកូវីដ-១៩<\/a> គឺការរឹតបន្តឹង ឬការបិទព្រំដែនប្រទេស និងការជះឥទ្ធិពលទៅលើការផ្គត់ផ្គង់នៅក្នុងទីផ្សារ។ យោងទៅតាមការវាយតម្លៃរហ័សពីផលប៉ះពាល់នៃការរីករាលដាលជំងឺកូវីដ-១៩ទៅលើកសិកម្ម និងសន្តិសុខស្បៀងនៅកម្ពុជា ការផ្គត់ផ្គង់ផលិតផលកសិកម្មនៅលើទីផ្សារមានការថយចុះ ដោយសារមានការរឹតបន្តឹងលើការនាំចូល។39<\/a><\/sup> នៅឆ្នាំ២០២០នេះ ការផ្គត់ផ្គង់បន្លែក្នុងស្រុករំពឹងថាអាចបំពេញបានតែ៦៨% នៃតម្រូវការក្នុងស្រុកសរុប ការផ្គត់ផ្គង់សាច់អាចបំពេញបានប្រហែល ៨២% នៃតម្រូវការក្នុងស្រុកសរុប ស្របពេលដែលការផ្គត់ផ្គង់ត្រី និងអង្ករក្នុងស្រុក គឺគ្រប់តាមតម្រូវការក្នុងស្រុក និងមាននៅសល់សម្រាប់ការនាំចេញទៀតផង។40<\/a><\/sup><\/p> លំហូរចូលនៃការវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេស (FDI) ការវិនិយោគសាធារណៈ និងការវិនិយោគឯកជននៅលើវិស័យកសិកម្មបានមានការកើនឡើង ដោយសារមានការផ្ដោតការយកចិត្តទុកដាក់កាន់តែខ្លាំងទៅលើការអភិវឌ្ឍ និងការធ្វើពិពិធកម្មវិស័យកសិកម្ម។ ប្រទេសកម្ពុជាទទួលបានជោគជ័យតិចតួចក្នុងការកែច្នៃផលិផលកសិកម្ម ផលនេសាទ និងបសុសត្វ ទៅជាផលិតផលដែលមានតម្លៃបន្ថែមខ្ពស់ ដោយហេតុថាមានភាពខ្វះខាត និងភាពយឺតយ៉ាវក្នុងការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាកសិកម្មទំនើបៗដូចជាប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រជាដើម។41<\/a><\/sup> ការផ្ដល់កម្ចីទៅដល់វិស័យកសិកម្មមានការកើនឡើង ដោយសារកំណើនតម្រូវការនៃផលិតផលកសិកម្មនៅក្នុងអំឡុងពេលជំងឺកូវីដ-១៩<\/a> ទោះបីជាមានការថយចុះនៃកំណើនឥណទានក្នុងស្រុកជារួមយ៉ាងណាក្ដី។ ក្នុងរយៈពេល ០៧ ខែដំបូងនៅឆ្នាំ២០២១ ការវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេសមកក្នុងវិស័យកសិកម្ម រួមទាំងឧស្សាហកម្មកែច្នៃផលិតផលកសិកម្ម មានចំនួន ១០០ លានដុល្លារ កើនពី ៣៤ លានដុល្លារ ក្នុងរយៈពេលដូចគ្នានៅឆ្នាំ២០១៩។42<\/a><\/sup><\/p> វិស័យកសិកម្មកម្ពុជាត្រូវបានរំពឹងថា នឹងមានភាពល្អប្រសើរឡើងវិញ ដោយសារតែមានការកាត់បន្ថយការនាំចូលផលិតផលកសិកម្មពីបណ្ដាប្រទេសជិតខាង។ ប្រមុខររាជដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា កាលពីពេលថ្មីៗនេះ បានថ្លែងថា វាគឺជាឱកាសសម្រាប់វិស័យកសិកម្មក្នុងការងើបឡើងវិញ ខណៈដែលវិស័យឧស្សាហកម្មនិងសេវាកម្ម កំពុងប្រឈមនឹងការធ្លាក់ចុះយ៉ាងគំហុក ដោយសារឥទ្ធិពលជំងឺកូវីដ-១៩<\/a>។43<\/a><\/sup> ឃើញដូចនេះ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានដាក់ចេញវិធានការណ៍ ឬគោលនយោបាយជាច្រើន ដើម្បីគាំទ្រទៅដល់វិស័យកសិកម្មនៅក្នុងបរិបទនៃជំងឺកូវីដ-១៩<\/a>នេះ។ ដោយនៅដើមឆ្នាំ ២០២០ រដ្ឋាភិបាលបានជំរុញឱ្យអ្នកពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ ជាពិសេសក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ ផ្ដោតការយកចិត្តទុកដាក់ទៅដល់ក្នុងការជំរុញផលិតភាពកសិកម្ម និងទ្រទ្រង់សេដ្ឋកិច្ច។ បន្ថែមពីលើនេះ រាជរដ្ឋាភិបាលបានណែនាំឱ្យគ្រឹះស្ថានមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុទាំងអស់ ពន្យារពេល និងកែសម្រួលការសងឥណទានទៅដល់ប្រជាកសិករឡើងវិញ ដើម្បីឱ្យពួកគេអាចទិញនូវកត្តាផលិតកម្ម ឬធាតុចូលកសិកម្មផ្សេងៗ សម្រាប់ទ្រទ្រង់ទៅដល់ដំណើរការធ្វើកសិកម្ម។44<\/a><\/sup><\/p> ស្របពេលគ្នានេះដែរ កិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរី កម្ពុជា-ចិន ត្រូវបានរំពឹងថានឹងចូលជាធរមាននៅឆ្នាំ២០២១ នឹងក្លាយជាកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីទ្វេភាគី (FTA) ដំបូងគេបង្អស់ដែលប្រទេសកម្ពុជាមានជាមួយប្រទេសចិន ដែលជាដៃគូពាណិជ្ជកម្មដ៏សំខាន់បំផុតរបស់កម្ពុជា។45<\/a><\/sup> ភាគច្រើននៃការនាំចេញរបស់ប្រទេសកម្ពុជាទៅកាន់ប្រទេសចិន គឺជាផលិតផលកសិកម្មធម្មតា ឬផលិតផលដែលមានតម្លៃបន្ថែមក្នុងស្រុកទាប។ ជាក់ស្ដែង ស្បែកសត្វធម្មជាតិ និងរោមសត្វសិប្បនិម្មិត ដែលជាផលិតផលនាំចេញច្រើនជាងគេបង្អស់របស់កម្ពុជាទៅកាន់ចិនមានចំនួន ២៥% និងស្រូវ-អង្ករដែលជាផលិតផលនាំចេញច្រើនជាងគេទីបីមានចំនួន ១៥,៤%។46<\/a><\/sup> ជាមួយនឹងក្របខ័ណ្ឌនៃកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីនេះ កម្ពុជារំពឹងថានឹងផ្តោះប្តូរទំនាក់ទំនងបច្ចេកវិទ្យា និងអភិវឌ្ឍន៍បច្ចេកទេសកសិកម្មឱ្យកាន់តែមានផលិតភាពបន្ថែមទៀត។47<\/a><\/sup><\/p> បើតាមអ្នកអង្កេតការណ៍នៅក្នុងវិស័យមួយនេះ រដ្ឋាភិបាលចាំបាច់ត្រូវតែ៖<\/p> សរុបសេចក្ដីមក វិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា គឺជាសសរស្ដម្ភសេដ្ឋកិច្ចតែមួយគត់ដែលអាចឆ្លងកាត់ព្យុះនៃវិបត្តិសកលកូវីដ-១៩។ វិស័យនេះមានកំណើនវិជ្ជមាន ១,៥% ក្នុងឆ្នាំ២០២០ ស្របពេលដែលសសរស្ដម្ភសេដ្ឋកិច្ចទាំងបីផ្សេងទៀតរបស់កម្ពុជាដូចជាផលិតកម្មនាំចេញ (វាយនភ័ណ្ឌ) វិស័យទេសចរណ៍ និងវិស័យសំណង់ សុទ្ធតែរងផលប៉ះទង្គិចយ៉ាងខ្លាំងដោយសារតែវិបត្តិផ្គត់ផ្គង់ និងតម្រូវការសកល។49<\/a><\/sup> ជំងឺកូវីដ-១៩<\/a> បានក្លាយជាឱកាសសម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជាក្នុងការបង្កើនផលិតភាពរបស់ខ្លួន ដោយសារតែមានតម្រូវការក្នុងស្រុកខ្លាំង និងការកាត់បន្ថយការនាំចូលកសិផលកសិកម្មពីប្រទេសជិតខាង។50<\/a><\/sup><\/p> អត្ថបទសរសេរដោយ៖ លោក ថាន ដាវីត <\/a>អ្នកហាត់ការផ្នែកស្រាវជ្រាវនៅអូឌីស៊ី។ <\/em><\/p><\/body><\/html>\n\u17af\u1780\u179f\u17b6\u179a\u1799\u17c4\u1784<\/h4>