{"id":149770,"date":"2021-05-13T17:30:45","date_gmt":"2021-05-13T10:30:45","guid":{"rendered":"https:\/\/opendevelopmentcambodia.net\/?p=149770"},"modified":"2024-04-10T10:01:10","modified_gmt":"2024-04-10T03:01:10","slug":"seminar-on-indigenous-data-sovereignty-ids","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/opendevelopmentcambodia.net\/km\/seminar-on-indigenous-data-sovereignty-ids\/","title":{"rendered":"\u200b\u179f\u17b7\u1780\u17d2\u1781\u17b6\u179f\u17b6\u179b\u17b6 \u200b\u179f\u17d2\u178f\u17b8\u200b\u1796\u17b8\u200b \u179f\u17b7\u1791\u17d2\u1792\u17b7\u200b\u17a2\u17c6\u178e\u17b6\u1785\u200b\u1780\u17d2\u1793\u17bb\u1784\u200b\u1780\u17b6\u179a\u200b\u1782\u17d2\u179a\u1794\u17cb\u200b\u1782\u17d2\u179a\u1784\u17cb\u200b \u1793\u17b7\u1784\u200b\u1780\u17b6\u1793\u17cb\u200b\u1780\u17b6\u1794\u17cb\u200b\u1791\u17b7\u1793\u17d2\u1793\u200b\u1793\u17d0\u1799\u200b\u200b\u1787\u1793\u200b\u1787\u17b6\u178f\u17b7\u200b\u178a\u17be\u1798\u200b\u1797\u17b6\u1782\u178f\u17b7\u1785\u200b"},"content":{"rendered":"\n

នៅថ្ងៃទី០៣ ខែមករា ឆ្នាំ២០២១ អង្គការទិន្នន័យអំពីការអភិវឌ្ឍ (ODC) សហការជាមួយអង្គការជនជាតិដើមភាគតិចកម្ពុជា (CIPO)<\/a> បានធ្វើសិក្ខាសាលាអនឡាញមួយដែលមានរយៈពេលកន្លះថ្ងៃស្តីពី “សិទ្ធិអំណាចក្នុងការគ្រប់គ្រង់ និងកាន់កាប់ទិន្នន័យជនជាតិដើមភាគតិច”។ សិក្ខាសាលានេះជាផ្នែកមួយនៃគម្រោងដែលកំពុងតែដំណើរការ ដែលសម្របសម្រួលដោយ Open Development Mekong និងដៃគូថ្នាក់ជាតិនានា មានគោលបំណងអភិវឌ្ឍការប្រមួលទិន្នន័យ និងជំនាញអក្ខរកម្មទិន្នន័យ ដើម្បីបង្កើតឃ្លាំងទិន្នន័យមជ្ឃិមមួយសម្រាប់ថ្នាក់តំបន់។ សិក្ខាសាលានេះទទួលបានការឧបត្ថម្ភពីមូលនិធិ McKnight<\/a> តាមរយៈវិទ្យាស្ថានគ្រប់គ្រងបូព៌ា-បស្ចឹម (EWM)<\/a>។<\/p>

សិក្ខាសាលានេះ បានប្រារព្ធឡើងដោយមានអ្នកចូលរួមប្រមាណ ១៥ នាក់ដែលធ្វើការទាក់ទងទៅនឹងសុខុមាលភាពរបស់ជនជាតិដើមភាគតិច (IP) រួមទាំងពីសំណាក់ក្រុមដែលមានពាក់ព័ន្ធពិសេសដូចជាក្រុមស្ត្រីជនជាតិដើមភាគតិច ក៏ដូចជាតំណាងអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលក្នុងស្រុក មកពីខេត្តរតនគីរី ខេត្តមណ្ឌលគីរី ខេត្តក្រចេះ និងខេត្តពោធិ៍សាត់ ព្រមទាំងអង្គការអន្តរជាតិផ្សេងទៀតដូចជាអង្គការអុកហ្វាមរតនៈគីរី និង OHCHR នៃអង្គការសហប្រជាជាតិជាដើម។<\/p>

សិក្ខាសាលានេះ មានគោលបំណងសំខាន់ចំនួនបី។ ទីមួយ គឺលើកកម្ពស់ការយល់ដឹងអំពីគោលការណ៍ ឃែរ (CARE Principles) ទៅកាន់អ្នកពាក់ព័ន្ធ និងសហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិច។ ទីពីរ លើកទឹកចិត្តឱ្យក្រុមសហគមន៍ជនជាតិដើមមានការចាប់អារម្មណ៍លើទិន្នន័យ និងមានភាពជាម្ចាស់នៃទិន្នន័យរបស់ពួកគេ ក្នងនាមបុគ្គលមានអាទិភាពក្នុងការទទួលបានផលប្រយោជន៍ ដើម្បីឱ្យយល់កាន់តែច្បាស់នូវសិទ្ធិសមូហភាពរបស់ពួកគេ។ ទីបី ផ្សព្វផ្សាយគោលការណ៍ ឃែរ (CARE Principles) ដែលបានបកប្រែជាភាសាខ្មែរ ដោយក្រុមការងារអូឌីស៊ី សហការជាមួយ CIPO និងអង្គការជនជាតិភាគដើមដទៃទៀត ទៅដល់សិក្ខាកាមក្នុងគោលបំណងដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការឱ្យពួកគេទទួលបាន និងផ្សព្វផ្សាយគោលការណ៍ទាំងនេះនៅក្នុងសហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិច។<\/p>

សិក្ខាសាលានេះ បានចាប់ផ្តើមដោយសុន្ទរកថារបស់ លោក ធី ទ្រី ជានាយកប្រតិបត្តិអង្គការអូឌីស៊ី។ លោកបានសម្តែងនូវសេចក្តីសោមនស្សរីករាយដែលបានស្វាគមន៍អ្នកចូលរួមក្នុងសិក្ខាសាលាអនឡាញ (Online) ហើយក៏មានការសោកស្តាយផងដែរ ដែលសិក្ខាសិលានេះត្រូវបានធ្វើឡើងតាមប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិតវិញ ដោយសារតែស្ថានភាពនៃជំងឺកូវីដ-១៩ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ លើសពីនេះទៅទៀត នៅក្នុងសុន្ទរកថា លោក ទ្រី ក៏បញ្ជាក់ពីសារៈសំខាន់នៃការយល់ដឹងអំពីនិយមន័យនៃសិទ្ធិអំណាចក្នុងការគ្រប់គ្រង់ និងកាន់កាប់ទិន្នន័យជនជាតិដើមភាគតិច ដើម្បីចៀសវាងការយល់ច្រឡំផ្សេងៗ ទៅលើគំនិតស្នូលរបស់ពាក្យមួយនេះ។ បន្ទាប់មក សិក្ខាកាមទាំងឡាយបានធ្វើការណែនាំដោយសង្ខេបអំពីឈ្មោះ និងប្រវត្តិការងាររបស់ពួកគេ។<\/p>

បន្ទាប់មក លោក ទ្រី បានប្រគល់តួនាទីទៅដល់ កញ្ញា អ៊ួន វិមល មន្ត្រីកម្មវិធី និងភាពជាដៃគូនៃអូឌីស៊ី ដើម្បីចាប់ផ្តើមវគ្គដំបូងជាផ្លូវការ។ កញ្ញា វិមល បានបង្ហាញពីគំនិតស្នូលនៃទិន្នន័យបើកទូលាយ (Open Data)។ នៅក្នុងបទបង្ហាញ កញ្ញាបានផ្តល់និយមន័យនៃទិន្នន័យ និងការយល់ដឹងអំពីរបៀបដែលអាជ្ញាប័ណ្ណទិន្នន័យបើកទូលាយ (Open Data license) ដំណើរការទៅកាន់អ្នកចូលរួម។ ក្នុងអំឡុងពេលធ្វើបទបង្ហាញ កញ្ញាក៏បានបង្ហាញឧទាហរណ៍ខ្លីមួយចំនួនសម្រាប់សិក្ខាកាមដើម្បីកំណត់ចំណាំនូវនិមិត្តសញ្ញាផ្សេងៗដែលទាក់ទងនឹងប្រភេទអាជ្ញាប័ណ្ណផ្សេងៗគ្នា ក្នុងគោលបំណងឱ្យសិក្ខាកាមដឹងកាន់តែច្បាស់អំពីអាជ្ញាប័ណ្ណទិន្នន័យបើកទូលាយ និងដើម្បីការពារកុំឱ្យមានការភ័ន្តច្រឡំដែលនាំឱ្យប្រើប្រាស់ទិន្នន័យមិនត្រឹមត្រូវតាមគោលការណ៍។<\/p>

$\"\"$ <\/p>

បន្ទាប់មកទៀត លោកស្រី Pyrou Chung ដែលជានាយកនៃកិច្ចផ្តួចផ្តើមទិន្នន័យបើកទូលាយដើម្បីការអភិវឌ្ឍ (ODI)<\/a> បានចូលរួមសិក្ខាសាលាពីប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ាដើម្បីធ្វើបទបង្ហាញផងដែរ។ លោកស្រី បានណែនាំវិធីសាស្ត្រអន្តរសកម្មសម្រាប់អ្នកចូលរួម ដើម្បីពិភាក្សាដោយប្រើកម្មវិធីមីរ៉ូ (Miro) ដែលជាកម្មវិធីសម្រាប់ការងារជាក្រុម។ លោកស្រីបានផ្តល់សំណួរសំខាន់ៗចំនួនបីសម្រាប់អ្នកចូលរួម ដើម្បីពិភាក្សា និងបង្ហាញចម្លើយរបស់ពួកគេរួមមាន ១) តើពួកគេមានចំណេះដឹងអ្វីខ្លះអំពីសហគមន៍ដែលពូកគេរស់នៅ? ២) តើសមាជិកណាក្នុងសហគមន៍ដែលមានចំណេះដឹងទាំងនោះ ហើយចំណេះដឹងនោះត្រូវបានបញ្ជូន និងចែករំលែកពីមនុស្សម្នាក់ទៅមនុស្សម្នាក់ទៀតបានតាមវិធីណា? ៣) តើអ្នកកត់ត្រាចំណេះដឹងទាំងអស់នេះយ៉ាងដូចម្តេច? លោកស្រី Chung បានមានប្រសាសន៍ថា ចម្លើយរបស់សិក្ខាកាមពិតជាមានសារៈសំខាន់ណាស់សម្រាប់លោកស្រីក្នុងការប្រមូលព័ត៌មាន និងយល់ដឹងពីចំណេះដឹងដែលសិក្ខាកាមមានអំពីជនជាតិដើមភាគតិចព្រោះវាជាទិន្នន័យ។ លោកស្រីក៏បានពន្យល់បន្ថែមទៀតអំពីនិយមន័យផ្សេងៗគ្នានៃគោលការណ៍អធិបតេយ្យភាព និងភាពខុសគ្នារវាងសិទ្ធិអំណាចក្នុងការគ្រប់គ្រង់ និងកាន់កាប់ទិន្នន័យជនជាតិដើម (IDS) និងអភិបាលកិច្ចទិន្នន័យជនជាតិដើមភាគតិច (IDG)។ អធិបតេយ្យភាពមានអត្ថន័យផ្សេងៗគ្នា។ លោកស្រី Chung បានមានប្រសាសន៍ថា “នៅកម្រិតថ្នាក់មូលដ្ឋាន អធិបតេយ្យភាពមានន័យថាសិទ្ធិក្នុងការគ្រប់គ្រងសហគមន៍របស់ពួកគេដោយខ្លួនឯង ដែលទាក់ទងនឹងប្រពៃណី ទំនៀមទម្លាប់ និងជំនឿរបស់ពួកគេ”។ លោកស្រី ក៏បានពន្យល់ថែមទៀតអំពីភាពខុសគ្នារវាងអាយឌីអេស (IDS) និងអាយឌីជី (IDG) ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងសំណួររបស់អ្នកចូលរួមម្នាក់។ លោកស្រីបានឆ្លើយតបថា អាយឌីអេស (IDS) គឺជាសិទ្ធិដែលសហគមន៏ជនជាតិដើមមានក្នុងការប្រើប្រាស់ទិន្នន័យរបស់ពួកគេដើម្បីអភិវឌ្ឍសហគមន៍របស់ពួកគេ ចំណែកឯអាយឌីជី (IDG) គឺជាដំណើរការ និងដំណោះស្រាយដែលទាក់ទងទៅនឹងវិធីសាស្ត្រក្នុងការប្រើប្រាស់ទិន្នន័យដើម្បីជាប្រយោជន៍សម្រាប់សហគមន៍។<\/p>

$\"\"$ <\/p>

ក្រោយមកទៀត លោកស្រី សៀន សុខនី ជាមន្ត្រីអភិវឌ្ឍន៍សហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិចនៃអង្គការជនជាតិដើមភាគតិចកម្ពុជា (CIPO) បានបង្ហាញនូវចំណុចសំខាន់ៗចំនួន ៣ នោះគឺប្រវតិ្តសង្ខេប និងគោលបំណងរបស់អង្គការ CIPO វិធីសាស្ត្រដែល CIPO ប្រមូល និងរក្សាទុកទិន្នន័យ ក៏ដូចជាទិន្នន័យស្ថិតិរបស់ជនជាតិដើមភាគតិចទាក់ទងនឹងប្រជាសាស្ត្រ និងរដ្ឋបាលដីធ្លី។ បន្ទាប់មក លោក ឡេង វិវឌ្ឍន៍ ជាមន្ត្រីកម្មវិធីនៃអង្គការគាំទ្រសហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិច (ICSO) បានធ្វើបទបង្ហាញដោយសង្ខេបស្តីពីគោលបំណង និងបេសកកម្មរបស់អង្គការ ICSO និងនិយាយពីការចុះបញ្ជីដីធ្លីសមូហភាពទាក់ទងនឹងដំណើរការ ការកែលំអ បញ្ហាប្រឈម និងឱកាសដែលកើតឡើងពីបញ្ហាប្រឈមទាំងនោះ។ វគ្គចុងក្រោយត្រូវបានធ្វើបទបង្ហាញដោយលោក ទូច និមិត្ត ជានាយកប្រតិបត្តិការនៃសហគមន៍អភិវឌ្ឍន៍ជនជាតិដើមភាគតិចមណ្ឌលគិរី (ស.អ.ជ.ម) ដែលបានបង្ហាញពីគោលដៅ និងបេសកកម្មរបស់អង្គការ ពាក់ព័ន្ធនឹងការចងក្រងឯកសារចំណេះដឹងជាប្រពៃណីរបស់សហគមន៍ ពូនង។<\/p>

ជាចុងក្រោយ សិក្ខាសាលានេះត្រូវបានបញ្ចប់ដោយលោកស្រី សុខនី បានធ្វើការថ្លែងអំណរគុណដល់អ្នកតំណាងអង្គការទាំងអស់ដែលបានចូលរួមតាមប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិត។ លោកស្រីបានសម្តែងការរំពឹងទុកថានឹងសហការណ៍ជាមួយសិក្ខាកាមទាំងអស់ដោយជួបមុខគ្នាផ្ទាល់នៅក្នុងគម្រោង ឬសិក្ខាសាលានាថ្ងៃអនាគត។ លោកស្រី សុខនី និង លោក ទ្រី ក៏បានជំរុញការប្រើប្រាស់គោលការណ៍ ឃែរ (CARE Principles) ដែលមានជាភាសាខ្មែរដើម្បីឱ្យមានការយល់ដឹងកាន់តែច្បាស់បន្ថែមទៀត អំពីសិទ្ធិអំណាចក្នុងការគ្រប់គ្រង់ និងកាន់កាប់ទិន្នន័យជនជាតិដើម និងការប្រើប្រាស់វា។<\/p>