{"id":188776,"date":"2025-01-03T09:09:37","date_gmt":"2025-01-03T02:09:37","guid":{"rendered":"https:\/\/opendevelopmentcambodia.net\/?p=188776"},"modified":"2025-01-14T15:46:43","modified_gmt":"2025-01-14T08:46:43","slug":"exploring-ai-regulation-insights-from-a-panel-discussion-at-cambodia-ict-camp","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/opendevelopmentcambodia.net\/km\/exploring-ai-regulation-insights-from-a-panel-discussion-at-cambodia-ict-camp\/","title":{"rendered":"\u1788\u17d2\u179c\u17c1\u1784\u1799\u179b\u17cb\u200b\u1796\u17b8\u200b\u1794\u1791\u200b\u1794\u17d2\u1794\u1789\u17d2\u1789\u178f\u17d2\u178a\u17b7\u200b\u1794\u1789\u17d2\u1789\u17b6\u200b\u179f\u17b7\u1794\u17d2\u1794\u1793\u17b7\u1798\u17d2\u1798\u17b7\u178f\u200b\u17d6\u200b \u1785\u17c6\u178e\u17c1\u17c7\u178a\u17b9\u1784\u200b\u1796\u17b8\u200b\u179c\u17c1\u1791\u17b7\u1780\u17b6\u200b\u1796\u17b7\u1797\u17b6\u1780\u17d2\u179f\u17b6\u200b\u1793\u17c5\u200b\u1780\u17d2\u1793\u17bb\u1784\u200b\u1780\u1798\u17d2\u1798\u179c\u17b7\u1792\u17b8\u200b\u1780\u1798\u17d2\u1796\u17bb\u1787\u17b6\u200b\u17a2\u17b6\u1799\u200b\u179f\u17ca\u17b8\u200b\u1792\u17b8\u200b\u1781\u17c2\u200b\u1798\u200b\u200b \u17e2\u17e0\u17e2\u17e4"},"content":{"rendered":"\n

កំណើននៃឥទ្ធិពលបញ្ញាសិប្បនិម្មិតមកលើឧស្សាហកម្ម និងសង្គម ជំរុញឱ្យមានការលើកឡើងជាសំណួរសំខាន់ៗជុំវិញបទប្បញ្ញត្ដិបញ្ញាសិប្បនិម្មិត។ នេះគឺជាផ្នែកសំខាន់មួយដែលត្រូវបានលើកយកមកពិភាក្សានៅក្នុងកម្មវិធីកម្ពុជាអាយស៊ីធីខែម ឆ្នាំ២០២៤<\/a> នាខេត្តសៀមរាប។ ជំរុំនេះមានគោលបំណងលើកកម្ពស់ការយល់ដឹងពីឱកាស និងបញ្ហាប្រឈមជុំវិញបរិវត្ដកម្មឌីជីថលនៅប្រទេសកម្ពុជា ពង្រឹងអក្ខរកម្មឌីជីថល ជំរុញការពិភាក្សាពីបច្ចេកវិទ្យា និងច្បាប់ទាក់ទងនឹងបច្ចេកវិទ្យាគមនាគមន៍ និងព័ត៌មានដែលមានថ្មីៗ និងបង្កើតដំណោះស្រាយផ្អែកលើបច្ចេកវិទ្យាចំពោះបញ្ហាប្រឈមនៅក្នុងសហគមន៍។ នៅក្នុងជំរុំនេះ វគ្គដ៏សំខាន់មួយត្រូវបានរៀបចំនៅវេលាព្រឹកថ្ងៃទី៦ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៤ ក្រោមប្រធានបទ “ឈ្វេងយល់ពីបទប្បញ្ញត្តិបញ្ញាសិប្បនិម្មិត” ដែលផ្ដោតជាពិសេសលើភាពស្មុគស្មាញនៃបទប្បញ្ញត្តិបញ្ញាសិប្បនិម្មិត។ វគ្គនេះមានការចូលរួមពីវាគ្មិនតំណាងមកពីស្ថាប័នចម្រុះដូចជាក្រុមហ៊ុន Mango Tango Asia ក្រុមហ៊ុន Technica Zen និងក្រុមហ៊ុន Fujitsu រួមជាមួយអ្នកចូលរួម ៤០នាក់ ក្នុងនោះស្ដ្រី ១៤នាក់ ដែលឈ្វេងយល់ពីអត្ថប្រយោជន៍ ហានិភ័យ និងសារសំខាន់នៃអភិក្រមបែបសហការទៅលើបទប្បញ្ញត្ដិ។<\/p>

ការពិភាក្សាបានគូសបញ្ជាក់ពីសារសំខាន់នៃតុល្យភាពរវាងអត្ថប្រយោជន៍និងហានិភ័យនៃបញ្ញាសិប្បនិម្មិត។ ដោយឡែក បញ្ញាសិប្បនិម្មិតផ្តល់មកនូវអត្ថប្រយោជន៍សំខាន់ៗ ដូចជាការធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវផលិតភាព ប្រសិទ្ធផល និងនវានុវត្ដន៍។ ឧទាហរណ៍ បញ្ញាសិប្បនិម្មិតមានសក្តានុពលលើការធ្វើបដិវត្តវិស័យអប់រំដោយជួយគ្រូបង្រៀនក្នុងការធ្វើកិច្ចតែងការបង្រៀន បកប្រែឯកសារទៅជាភាសាតំបន់ និងបង្កើនការចូលរួមរបស់សិស្ស។ នៅក្នុងការគ្រប់គ្រងគ្រោះមហន្តរាយ បញ្ញាសិប្បនិម្មិតអាចព្យាករព្រឹត្តិការណ៍ អាកាសធាតុ ដែលជួយដល់ការបែងចែកធនធានកាន់តែប្រសើរឡើង ដើម្បីគាំទ្រសហគមន៍ដែលងាយរងគ្រោះ។ ការពិភាក្សានេះក៏បានលើកយកពីទិដ្ឋភាពបច្ចេកទេសនិងគោលនយោបាយ ដែលផ្ដល់មកនូវការឆ្លុះបញ្ចាំងស៊ីជម្រៅលើបរិវត្ដកម្មឌីជីថលនៅកម្ពុជា ព្រមទាំងក្របខណ្ឌច្បាប់ផងដែរ។ ផ្អែកលើទស្សនៈពីវិស័យឯកជន អត្ថប្រយោជន៍ចម្បងមានដូចជា ការទាញយកប្រយោជន៍ពីទិន្នន័យដើម្បីប្រើប្រាស់បញ្ញាសិប្បនិម្មិតឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព ដំណើរការទិន្នន័យដើម្បីបង្កើតម៉ូដែល និងការប្រើប្រាស់បញ្ញាសិប្បនិម្មិតដើម្បីជំរុញនវានុវត្ដន៍និងកំណើនសេដ្ឋកិច្ច។<\/p>

អ្នកចូលរួមម្នាក់បានចែករំលែកទស្សនៈរបស់ខ្លួនដោយឆ្លុះបញ្ចាំងពីការពិភាក្សានេះ៖<\/p>

លោក អ៊ឹម ម៉េងស៊ាង អ្នកគ្រប់គ្រងការតស៊ូមតិគោលនយោបាយ នៃសភាពាណិជ្ជកម្មអាមេរិកប្រចាំនៅកម្ពុជា បានលើកឡើងថា “អាជីវកម្មត្រូវការការយល់ដឹងដែលឆ្លើយតបពីវិធីដែលបញ្ញាសិប្បនិម្មិតអាចជំរុញដោយផ្ទាល់លើផលិតភាព ការប្រកួតប្រជែង និងប្រសិទ្ធផលនៅក្នុងបរិបទទីផ្សារជាក់លាក់របស់កម្ពុជា”។<\/em><\/p>

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ អត្ថប្រយោជន៍និងឱកាសទាំងនេះមានមកជាមួយនឹងបញ្ហាប្រឈម ដូចជាភាពលំអៀងនៅក្នុងប្រព័ន្ធបញ្ញាសិប្បនិម្មិត ព័ត៌មានក្លែងក្លាយ និងបញ្ហាក្រមសីលធម៌ដែលទាក់ទងនឹងការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាក្នុងផ្លូវខុស។ ឯកជនភាពទិន្នន័យត្រូវបានលើកឡើងជាចំណុចសំខាន់នៅក្នុងការពិភាក្សានេះ។ ការការពារទិន្នន័យផ្ទាល់ខ្លួន ស្របពេលបើកឱ្យមាននវានុវត្ដន៍ គឺជាកិច្ចការដ៏ស្មុគស្មាញ ប៉ុន្តែមានសារសំខាន់។ ប្រទេសដែលមានច្បាប់ការពារទិន្នន័យរឹងមាំ ជារឿយៗតម្រូវឱ្យមានវិធានការរួមសម្រាប់ការចែករំលែកទិន្នន័យ ដែលនេះអាចបង្កជាបញ្ហាប្រឈមសម្រាប់កម្ពុជា។ ការបង្កើតគោលការណ៍ណែនាំនិងច្បាប់ដែលច្បាស់លាស់ដើម្បីការពារទិន្នន័យផ្ទាល់ខ្លួន គឺជាការចាំបាច់ ប៉ុន្តែវិធានការបែបនេះក៏ត្រូវតែពិចារណាផងដែរអំពីវិធីសម្រួលដល់ការចែករំលែកទិន្នន័យប្រកបដោយការទទួលខុសត្រូវសម្រាប់នវានុវត្ដន៍និងការរីកចម្រើន។<\/p>

ភាពលំអៀងនៅក្នុងប្រព័ន្ធបញ្ញាសិប្បនិម្មិត គឺជាបញ្ហាសំខាន់មួយទៀត។ វាគ្មិនបានផ្តោតលើសារសំខាន់នៃតម្លាភាពពីអ្នកផ្ដល់សេវាបញ្ញាសិប្បនិម្មិត ដូចជាការបង្ហាញប្រភពទិន្នន័យ និងការធានាថាក្បួនដោះស្រាយមានយុត្តិធម៌និងបរិយាបន្ន។ នេះពិតជាសំខាន់ជាពិសេសនៅប្រទេសកម្ពុជា ដែលទិន្នន័យក្នុងមូលដ្ឋាននិងដំណោះស្រាយបញ្ញាសិប្បនិម្មិតក្នុងបរិបទជាក់លាក់គឺមានភាពចាំបាច់។ ការវិនិយោគលើការបង្កើតសំណុំទិន្នន័យដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីតថភាពសង្គម វប្បធម៌ និងសេដ្ឋកិច្ចរបស់កម្ពុជា អាចជួយដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមទាំងនេះ ខណៈធានាឱ្យប្រព័ន្ធបញ្ញាសិប្បនិម្មិតផ្តល់លទ្ធផលប្រកបដោយសមធម៌។<\/p>

ដើម្បីគ្រប់គ្រងបញ្ញាសិប្បនិម្មិតឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព អភិក្រមដែលឆ្លើយតបគឺមានភាពចាំបាច់។ ក្នុងនោះ វាគ្មិនបានស្នើឱ្យអនុម័តក្របខណ្ឌដែលផ្អែកលើហានិភ័យ ដែលស្រដៀងគ្នាទៅនឹងការអនុវត្តនៅប្រទេសផ្សេងទៀត ដូចជាជប៉ុន និងកូរ៉េ ដែលចាត់ថ្នាក់ហានិភ័យនិងផ្តល់អាទិភាពដល់សុវត្ថិភាព ខណៈជំរុញឱ្យមាននវានុវត្ដន៍ប្រកបដោយការទទួលខុសត្រូវ។ ឧបករណ៍និងធនធានបានមកពីប្រភពបើកទូលាយ ក៏ត្រូវបានលើកយកជជែកផងដែរថា មានសារសំខាន់ក្នុងការជំរុញដល់ស្ថាប័ននិងអាជីវកម្មតូចតាច ប្រើប្រាស់បញ្ញាសិប្បនិម្មិតដោយការទទួលខុសត្រូវ។ យុទ្ធនាការលើកកម្ពស់ការយល់ដឹងជាសាធារណៈនិងការអប់រំ អាចជួយបុគ្គលនិងស្ថាប័នឱ្យយល់ដឹងបន្ថែមទាំងអត្ថប្រយោជន៍ទាំងហានិភ័យនៃបញ្ញាសិប្បនិម្មិត ដោយជំរុញការប្រើប្រាស់ដោយមានមូលដ្ឋាន។ លើសពីនេះ អភិក្រមដែលមានតម្លាភាពនិងមានការសហការគ្នាពីរដ្ឋាភិបាល វិស័យឯកជន និងភាគីពាក់ព័ន្ធដូចជាអ្នកស្រាវជ្រាវ គឺសំខាន់សម្រាប់បង្កើតគោលនយោបាយដែលមានប្រសិទ្ធភាព។ ការចូលរួមពីពហុភាគី ធានាមកនូវទស្សនៈដែលមានតុល្យភាព និងការពារផលប្រយោជន៍រួម។ បទប្បញ្ញត្ដិដែលបង្កើតឬយកមកអនុវត្ដមិនបានល្អ អាចបង្កឱ្យមានភាពស្មុគស្មាញច្រើន ការរឹតត្បិតតិចតួច និងការរាំងស្ទះដល់នវានុវត្ដន៍។<\/p>

$\"\"$ <\/a><\/p>

អ្នកចូលរួមម្នាក់ទៀតបានផ្ដល់នូវទស្សនៈរបស់ខ្លួនពីសារសំខាន់នៃបទប្បញ្ញត្ដិ៖<\/p>

លោក សឿន វឌ្ឍនៈ ស្ថាបនិក Sustainable Design 11 (SD11) បានលើកឡើងថា “ការពិភាក្សាពីបទប្បញ្ញត្ដិបញ្ញាសិប្បនិម្មិតនិងបច្ចេកវិទ្យាឌីជីថល អាចជះឥទ្ធិពលដ៏គួរឱ្យកត់សម្គាល់លើការចាប់យកពីវិស័យឯកជន។ បទប្បញត្ដិដែលមានប្រសិទ្ធភាព គឺអាចកសាងទំនុកចិត្ដសាធារណៈលើបញ្ញាសិប្បនិម្មិតនិងបច្ចេកវិទ្យាទំនើបៗ ធានាការប្រកួតប្រជែងដោយសុចរិត និងលើកកម្ពស់ការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយការទទួលខុសត្រូវ”។<\/em><\/p>