កំណត់៖ បន្ទាប់ពីទទួលបានមតិស្ថាបនាពីរដ្ឋបាលព្រៃឈើ និងស្ថាប័នផ្សេងទៀត អូឌីស៊ីបានធ្វើ បច្ចុប្បន្នភាពទៅលើទិន្នន័យដែលមាននៅលើទំព័រនេះ និងបន្ថែមទិន្នន័យអំពីគម្របព្រៃឈើឆ្នាំ២០១៤ ដោយប្រើវិធីសាស្រ្តដូចមាន បរិយាយនៅក្នុងកំណត់សម្គាល់ ដែលលោកអ្នកអាចរកអានបាននៅទីនេះ។ សូមមេត្តាទាក់ទងមកយើងខ្ញុំ ប្រសិនបើ លោកអ្នកមានសំនួរពាក់ព័ន្ធនឹងការធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពទាំងនេះ ឬទិន្នន័យដែលបង្ហាញនៅទីនេះ។ សូមចុចត្រង់នេះ ដើម្បីមើលទំព័រនេះ នៅពេលដែលវាត្រូវបានធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពជាលើកទី១ នៅថ្ងៃទី ២១ ខែមិនា ឆ្នាំ២០១៤។

នៅ​ឆ្នាំ​២០០៦​ រដ្ឋបាល​ព្រៃឈើ​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ បាន​បោះពុម្ពផ្សាយ​ផែនទី​មួយ​ ដែល​បង្ហាញ​ពី​គម្រប​ព្រៃ​ឈើ​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ឆ្នាំ​២០០២​ ​។​ បន្ទាប់មកនៅឆ្នាំ ២០១១ រដ្ឋបាលព្រៃឈើ ដែលទទួលបានការគាំទ្រពីអង្គការឈើត្រូពិចអន្តរជាតិ និងរដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសដាណឺម៉ាក បានបោះពុម្ពផ្សាយគម្របព្រៃឈើនៅប្រទេសកម្ពុជា ឆ្នាំ២០១០ ដែលរួមមានផែនទីនៃការផ្លាស់ប្តូរគម្របព្រៃឈើរវាងឆ្នាំ២០០៦ និង២០១០ និងរវាងឆ្នាំ២០០២ និង២០១០1

​ រហូត​មក​ទល់​ពេល​បច្ចុប្បន្ន​ ​ដោយសារ​តែ​មិន​មានការបោះពុម្ពផ្សាយ​ផែនទី​ផ្លូវការ​ ឬ​ការ​វិភាគ​ជាក់លាក់​ពាក់ព័ន្ធ​ជាមួយនឹង​ ប្រទេស​កម្ពុជា​ អង្គការ​ទិន្នន័យ​អំពី​ការ​អភិវឌ្ឍ​ (​ហៅ​កាត់​ថា​ អូ​ឌី​ស៊ី​)​ បាន​សម្រេច​បង្កើត​សំណុំ​បច្ចុប្បន្នភាព​ផែនទី​គម្រប​ព្រៃឈើ​។​

​ការ​ ធ្វើ​បច្ចុប្បន្នភាព​គម្រប​ព្រៃឈើ​ឆ្នាំ​២០១៤​នេះ​ បង្ហាញ​ឱ្យ​ឃើញ​ពី​ដំណើរ​នៃ​ការ​បាត់បង់​ព្រៃឈើ​ជា​បន្តបន្ទាប់​ ជា​ពិសេស​ព្រៃស្រោង​នៅ​ទូ​ទាំង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ ចាប់ពី​ឆ្នាំ​ ១៩៧៣​ មក​។​ ជា​លើក​ទី​មួយ​ក្នុង​រយៈពេល​៤១​ឆ្នាំ​មកនេះ​ ភាគរយ​នៃ​គម្រប​ដី​មិនមែន​ព្រៃ​ (៤៨.៤​ ភាគរយ​)​ មាន​ទំហំ​ធំ​ជាង​ភាគរយ​នៃ​គម្រប​ព្រៃឈើ​ (៤៧.៧​ ភាគរយ​)​ ទៅ​ទៀត​។​

​ ផែនទី​ និង​វី​ដេ​អូ​នៅ​លើ​ទំព័រ​នេះ​ ផ្តល់​ជា​មធ្យោបាយ​មួយ​ផ្សេង​ទៀត​ ដើម្បី​តាមដាន​ និង​ជម្រុញ​ឱ្យ​មានការ​សិក្សា​ស្រាវជ្រាវ​ និង​ការ​ពិភាក្សា​អំពី​ការ​ប្រែប្រួល​បរិស្ថាន​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​។​ ឯកសារ​ទាំងនេះ​បង្ហាញ​ពី​ដំណើរ​នៃ​ការ​ធ្លាក់​ចុះ​គម្រប​ព្រៃឈើ​នៅ​ទូ​ទាំង​ ប្រទេស​កម្ពុជា​ ចាប់ពី​ឆ្នាំ​១៩៧៣​ ដល់​ឆ្នាំ​២០១៤​។​

អង្គការ​ ទិន្នន័យ​អំពី​ការ​អភិវឌ្ឍ​ បាន​បោះពុម្ព​របាយការណ៍​នេះ​ជា​លើក​ដំបូង ​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០១៣​ បន្ទាប់​​ពី​​ចំណាយពេល​៦​ខែ​ សម្រាប់​ធ្វើការ​វិភាគ​ដោយ​ក្រុមការងារ​ឯកទេស​ផ្នែក​ផែនទី​របស់​អង្គការ​ ហើយ​ការ​ធ្វើ​បច្ចុប្បន្នភាព​នេះ​ គឺជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​ការ​បន្ត​វិភាគ​ទិន្នន័យ​ថ្មីៗ​ ការ​ផ្តល់​មតិ​កែ​លម្អ​ និង​ការ​ពិភាក្សា​ជាមួយ​អ្នកជំនាញ​ និង​ទីភ្នាក់ងារ​ផ្សេងៗ​ទៀត​។​ ដើម្បី​ឆ្លើយ​តប​ទៅ​នឹង​ការ​វិភាគ​ផ្នែក​បច្ចេកទេស​ និង​មតិ​កែ​លម្អ​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០១៣​ ផែនទី​និង​ការ​វិភាគ​ឆ្នាំ​២០១៤​នេះ​ ចូល​មក​ជំនួស​ការ​បោះពុម្ពផ្សាយ​កាលពី​ឆ្នាំ​២០១៣​។ ផ្នែក​កំណត់​សម្គាល់ បរិយាយ​យ៉ាង​លម្អិត​អំពី​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ ក្នុង​ឯកសារ​ដែល​បាន​ធ្វើ​បច្ចុប្បន្នភាព​នេះ​។​

លទ្ធផល

សេចក្តី​សង្ខេប

ផែនទី ​នេះ​បង្ហាញ​ពី​ដំណើរ​នៃ​ការ​បាត់បង់​ព្រៃស្រោង​ ក្នុង​រយៈពេល​៤១​ ឆ្នាំ​ចុង​ក្រោយ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ ដែល​គាំទ្រ​លទ្ធផល​ការ​ស្រាវជ្រាវ​របស់​ក្រុម​អ្នក​សិក្សា​ផ្សេង​ទៀត​ ដូច​ជា​ សាកល​វិទ្យា​ល័យ​ម៉ារីលែន (ហេន​សាន់ និង​សហ​សេវិក) និង មូល​និធិ​សកល​លោក​សម្រាប់​អភិរក្ស​ធម្ម​ជាតិ​ (WWF)​។ ផែនទី​ដែល​យោង​ទៅ​លើ​លទ្ធផល​ការងារ​របស់​សាកលវិទ្យាល័យ​ម៉ា​រី​លែ​ន​ អាច​រកបាន​នៅ​លើ​គេហទំព័រ​ អង្គ​ការ​ឃ្លាំ​មើល​ព្រៃ​ឈើ​សកល​លោក​។

រីដេអូ​ប​ម្រែ​ប​ម្រួ​ល​គ​ម្រ​ប​ព្រៃឈើ

និ​ន្នា​ការ​ប​ម្រែ​ប​ម្រួ​ល​គ​ម្រ​ប​ព្រៃឈើ​

ក្រា ​ហ្វិក​ខា​ង​ក្រោ​ម​នេះ ​ប​ង្ហា​ញ​អំ​ពីគ​ម្រប​ព្រៃ​ឈើ​រ​ប​ស់​ក​ម្ពុ​ជា​ ​ពី​ឆ្នាំ​១​៩​៧​៣​ ដ​ល់​​២​០​១​៤​ ​ដំ​បូង​ក្នុ​​ងល​ក្ខ​ណៈ​ជា​ភា​គ​រ​យ​នៃផ្ទៃ​ដី​ទាំ​ង​មូ​ល និ​ង​ប​ន្ទាប់​ម​ក​ជាហិ​ច​តា​។​ សម្រាប់ការវិភាគលម្អិតនៃការផ្លាស់ប្តូរគម្របព្រៃឈើ និងបរិមាណនៃគម្របព្រៃឈើនៅថ្នាក់ជាតិ និងថ្នាក់ខេត្ត សូមចុចនៅទីនេះ

សេច​ក្តី​បរិ​យាយ​លម្អិត​

គម្រប​ព្រៃឈើ​សរុប​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​បាន​ថយ​ចុះ​ពី​ប្រមាណ​ ៧២​ភាគរយ​ ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៧៣​ មក​នៅ​ត្រឹម​ ៤៨​ភាគរយ​ ក្នុង​ឆ្នាំ​២០១៤​ ខណៈ​ពេល​ដែល​ព្រៃស្រោង​បាន​ថយ​ចុះ​ពី​ ៤២​ភាគរយ​ មក​នៅ​ត្រឹម​ ១៦​ភាគរយ​ នៅ​ក្នុង​រយៈពេល​ដូច​គ្នា​។​ កម្រិត​នៃ​គម្រប​ព្រៃ​ល្បោះ​ (​រាប់​បញ្ចូល​ទាំង​ដំណាំ​មួយ​ចំនួន​ផង​នោះ​2)​ មាន​ស្ថេ​រ​ភាព​បន្តិច​នៅ​ក្នុង​រយៈពេល​ដូច​គ្នា​ ដោយ​ប្រែប្រួល​ពី​ ៣០​ភាគរយ​ នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៧៣​ មក​ ៣១​ភាគរយ​ នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០១៤​។​

​ការ​ធ្វើ​ចំណាត់ថ្នាក់​ព្រៃ​ល្បោះ​ជា​ប្រភេទ ​ផ្សេងៗ​មាន​លក្ខណៈ​ស៊ាំ​ញ៉ាំ​ ហើយ​អាច​រាប់​បញ្ចូល​ប្រភេទ​ផ្សេងៗ​នៃ​រុក្ខជាតិ​ ដំណាំ​ និង​ចម្ការ​មួយ​ចំនួន​ទៀត​។​ ផ្នែក​កំណត់​សម្គាល់​ មាន​បរិយាយ​លម្អិត​អំពី​វិធីសាស្ត្រ​ដែល​អូ​ឌី​ស៊ី​ប្រើ​សម្រាប់​ការ​ធ្វើ​ ចំណាត់ថ្នាក់​ព្រៃ​ល្បោះ​នេះ​។​

​តារាង​ខាងក្រោម​បង្ហាញ​ពី​ភាគរយ​នៃ​ គម្រប​ដី​ជា​៥​ប្រភេទ​ នៅ​បណ្តា​ឆ្នាំ​ផ្សេងៗ​គ្នា​ ដែល​ជា​កម្មវត្ថុ​នៃ​ការ​វិភាគ​ដោយ​ក្រុមការងារ​បច្ចេកទេស​ផ្នែក​ផែនទី​របស់ ​អូ​ឌី​ស៊ី​។ សូម​មើលវិធី​សាស្រ្ត និង ការ​បរិយាយ​ផ្នែក​បច្ចេក​ទេស សម្រាប់​ការ​ពិភាក្សា​ពី​របៀប​កំណត់​តួលេខ​ខាងក្រោម​។

​តារាង​ទី​១៖​ ភាគរយ​គម្រប​ដី​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា​បាន​មក​ពី​ការ​វិភាគ​តាម​រូបភាព​ផ្កាយ​រណប​

ឆ្នាំ គម្រប​ព្រៃ​ឈើ ព្រៃ​ស្រោង ព្រៃ​ល្បោះ ទឹក ដី​មិន​មែន​ព្រៃ ពពក
១៩៧៣ ៧២.១១ ៤១.៨៨ ៣០.២៣ ២.៨៧ ២៤.២៩ ០.៧៣
១៩៨៩ ៦៧.៩២ ៣៨.៩៩ ២៨.៩២ ២.៦៤ ២៩.៣៥ ០.១០
២០០០ ៦៦.៦៥ ៣៤.៥២ ៣២.១៣ ៣.២០ ៣០.០១ ០.១៣
២០០៤ ៦៣.០៥ ៣០.៦៦ ៣២.៣៩ ២.៥១ ៣៣.៩៥ ០.៤៩
២០០៩ ៦០.១៨ ២២.៥៥ ៣៧.៦៣ ២.៤៥ ៣៦.៨១ ០.៥៦
២០១៤ ៤៧.៦៨ ១៦.៤៥ ៣១.២៣ ៣.៦៧ ៤៨.៤១ ០.២៤

ការ ​វិភាគ​ចុង​ក្រោយ​ទៅ​លើ​រូប​ភាព​ផ្កាយ​រណប​ឆ្នាំ​២០១៤ បង្ហាញ​ថា​ជា​លើក​ដំបូង​ក្នុង​រយៈ​ពេល​៤១​ឆ្នាំ ភាគ​រយ​នៃ​ដី​មិន​មែន​ព្រៃ (៤៨.៤១ ភាគ​រយ)​ គឺ​មាន​ទំហំ​ច្រើន​ជាង​គម្រប​ព្រៃ​ឈើ (៤៧.៦៨ ភាគ​រយ​)​។ សូម​មើល​ផ្នែក​វិធី​សាស្រ្ត​សម្រាប់​សេច​ក្តី​បរិ​យាយ​លម្អិត​។

វិធីសាស្រ្ត

ទិដ្ឋ​ភាព​ទូទៅ

ផែនទី ​គម្រប​ព្រៃឈើ​សម្រាប់​ឆ្នាំ​នីមួយៗ​ ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ឡើង​ពី​រូបភាព​ផ្កាយ​រណប​ក្នុង​ចន្លោះ​ពី​ ១៦​ទៅ​ ១៩​ផ្ទាំង​ ដែល​បាន​មក​ពី​ ទីភ្នាក់ងារ​ស្រាវជ្រាវ​ភូគព្ភសាស្ត្រ​របស់​សហរដ្ឋ​អា​មេ​រិច​ (USGS)​។​ រូបភាព​ទាំងនេះ​ជា​រូបភាព​ដាក់​ឱ្យ​ប្រើប្រាស់​ជា​សាធារណៈ​ដោយ​មិន​គិត​ កម្រៃ​ ហើយ​អាច​ទាញ​យក​បាន​ពី​គេហទំព័​របស់ ភ្នាក់​ងារ​ស្រាវ​ជ្រាវ​ភូគព្ភ​សាស្ត្រ​របស់​សហ​រដ្ឋ​អា​មេ​រិច​ (USGS)។

​ រូបភាព​ដំបូង​ដែល​អាច​រកបាន​សម្រាប់​ប្រទេស​កម្ពុជា​ មាន​ចាប់ពី​ដើម​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ​១៩៧០​។​ អូ​ឌី​ស៊ី​បាន​ជ្រើសរើស​រូបភាព​ផ្កាយ​រណប​សម្រាប់​ការ​វិភាគ​ក្នុង​ឆ្នាំ​ ១៩៧៣,​ ១៩៨៩,​ ២០០០,​ ២០០៩,​ និង​ ២០១៤​ ដោយ​អាស្រ័យ​ទៅ​លើ​គុណភាព​របស់​រូបភាព​ទាំងនោះ​ ជា​ពិសេស​អវត្តមាន​នៃ​គម្រប​ពពក​។​ រូបភាព​ផ្កាយ​រណប​ ចាប់ពី​ឆ្នាំ​១៩៨៩​ បង្ហាញ​ពី​ទំហំ​តំបន់​ដែល​មាន​ ទំហំ​៣០​ម៉ែត្រ​ x​ ៣០​ម៉ែត្រ​ សម្រាប់​ភិ​ច​សែ​ល​នីមួយៗ​ (​កម្រិត​ភាព​ច្បាស់​៣០​ម៉ែត្រ​ក្នុង​មួយ​ភិ​ច​សែ​ល​)​។​ រូបភាព​ឆ្នាំ​១៩៧៣​ មាន​កម្រិត​ភាព​ច្បាស់​៦០​ម៉ែត្រ​ក្នុង​មួយ​ភិ​ច​សែ​ល​។​

​រូបភាព​ ផ្កាយ​រណប​ច្បាប់​ដើម​ មាន​កម្រិត​ពណ៌​ខុស​ផ្លែ​ក​គ្នា​ក្នុង​រូបភាព​តែ​មួយ​។​ ការ​ញែក​ពណ៌​ទាំងនេះ​ អាច​សម្រួល​ឱ្យ​អូ​ឌី​ស៊ី​អាច​ធ្វើ​ចំណាត់ថ្នាក់​គម្រប​ដី​ជា​ប្រភេទ​ផ្សេង​ គ្នា​ដូច​ជា​ ព្រៃស្រោង​ ព្រៃ​ល្បោះ​ ដី​មិនមែន​ព្រៃ​ ទឹក​ ឬ​ ពពក​ (​សូម​មើល​និយម​ន័យសម្រាប់​ព័ត៌មាន​បន្ថែម​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ការ​ធ្វើ​ ចំណាត់ថ្នាក់​នេះ​)​។​

​រូបភាព​គំរូ​ខាងក្រោម​នេះ​ បង្ហាញ​ពី​ការ​ប្រៀបធៀប​គម្រប​ដី​ ដែល​បាន​មក​ពី​រូបភាព​ផ្កាយ​រណប​ ឡែ​ន​សែត​៨​ (Landsat​ 8)​ និង​រូបភាព​ដែល​មាន​កម្រិត​ភាព​ច្បាស់​ខ្ពស់​របស់​ផែនដី​ Google​ Earth​ នៅ​លើ​ទីតាំង​តែ​មួយ​។

ព្រៃស្រោង
dense_forest


ព្រៃល្បោះ
mixed_forest


កសិកម្ម
agriculture_top


វី ​ដេ​អូ​ ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ឡើង​ដើម្បី​គូសបញ្ជាក់​ផ្នែក​ដែល​មានការ​ប្រែប្រួល​នៃ​គម្រប ​ព្រៃស្រោង​ នៅ​បណ្តា​ឆ្នាំ​ទាំងនោះ​។​ ពណ៌​បៃតងចាស់​ តំណាង​ឱ្យ​ព្រៃស្រោង​។​ ពណ៌​ក្រហម​នៅ​លើ​ផែនទី​តំណាង​ឱ្យ​តំបន់​ដែល​បាត់បង់​ព្រៃស្រោង​ ដែល​កំណត់​បានជា​លើក​ដំបូង​នៅ​លើ​ផែនទី​នា​ឆ្នាំ​នីមួយៗ​។​ ខណៈ​ពេល​ដែល​វី​ដេ​អូ​រំកិល​ទៅ​រូបភាព​បន្ទាប់​ តំបន់​ពណ៌​ក្រហម​នឹង​លិច​បាត់​ ដើម្បី​បង្ហាញ​ពី​ស្ថានភាព​ថ្មី​នៃ​ដី​ ថា​តើ​ជា​ព្រៃ​ល្បោះ​ ឬ​ ដី​មិនមែន​ព្រៃ​។​

​ព្រៃ​ល្បោះ​អាច​មានការ​ ប្រែប្រួល​ ដែល​ពេល​ខ្លះ​កើនឡើង​នៅ​រយៈពេល​មួយ​។​ ទាំងនេះ​កើតឡើង​ ដោយសារ​ការ​បាត់បង់​ព្រៃស្រោង​ ហើយ​ជា​និច្ច​ជា​កាល​វា​ត្រូវ​ផ្លាស់​ជំនួស​ដោយ​ព្រៃ​ល្បោះ​។​ ពេល​ខ្លះ​ ព្រៃ​ល្បោះ​ គឺ​មាន​លក្ខណៈ​ពិបាក​នឹង​ញែក​ពី​ចុ​ល្ល​ព្រឹក្ស​ ដូច្នេះ​ហើយ​វា​ត្រូវ​បាន​បញ្ចូល​ទៅ​ក្នុង​ចំណាត់ថ្នាក់​នៃ​ប្រភេទ​ព្រៃ​ ល្បោះ​។​ នៅ​ក្នុង​សន្លឹក​ផែនទី​ចុង​ក្រោយ​នៃ​វី​ដេ​អូ​ ពណ៌​ក្រហម​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ដើម្បី​បង្ហាញ​ពី​បរិមាណ​សរុប​នៃ​ព្រៃស្រោង​ ដែល​បាន​បាត់បង់​រវាង​ឆ្នាំ​១៩៧៣​ និង​ឆ្នាំ​២០១៤​។​

​ផែនទី​មុន​ ឆ្នាំ​២០១៤​ រាប់​បញ្ចូល​ដំណាំ​ទៅ​ក្នុង​ចំណាត់ថ្នាក់​នៃ​ព្រៃ​ល្បោះ​ និង​ព្រៃស្រោង​ ដោយសារ​មានការ​លំបាក​ក្នុង​ការ​ញែក​ចំការ​ដំណាំ​ពី​ព្រៃ​ បើ​យោង​ទៅ​តាម​ភាព​ច្បាស់​រូបភាព​ដែល​មាន​។​ ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​ការ​ត្រៀម​រៀបចំ​របស់​ក្រុមការងារ​សម្រាប់​ការ​វិភាគ​ឆ្នាំ ​២០១៤​ អ្នកជំនាញ​ផែនទី​បាន​ប្រើប្រាស់​រូបភាព​ដែល​មាន​កម្រិត​ភាព​ច្បាស់​ខ្ពស់​ ដើម្បី​បញ្ជាក់​ពី​វត្តមាន​នៃ​ស្តង់ដារ​រួម​មួយ​សម្រាប់​ដំណាំ​ និង​ចំការ​កៅស៊ូ​។​ វិធីសាស្ត្រ​នេះ​ ត្រូវ​បាន​យក​មក​ ប្រើ​ជាមួយនឹង​តំបន់​ដែល​មាន​ចំការ​ (​ដូច​ជា​ចំការ​ដែល​ត្រូវ​បាន​រដ្ឋាភិបាល​កំណត់​សម្រាប់​ សម្បទាន​ដី​សេដ្ឋកិច្ច​)​។​ ការ​អនុវត្ត​វិធីសាស្ត្រ​នេះ​ នាំ​ឱ្យ​ការ​បង្ហាញ​ព័ត៌មាន​ស្តី​ពី​ព្រៃស្រោង​ ឆ្នាំ​២០១៤​ កាន់តែ​ច្បាស់​ជាង​មុន​។​

​កំណត់សម្គាល់​បច្ចេកទេស​បន្ថែម​

១- ​កម្រិត​ច្បាស់​របស់​រូបភាព​ដែល​មាន​ តម្រូវ​ឱ្យ​មាន​វិធីសាស្ត្រ​ចាត់​ថ្នាក់​រូបភាព​ (Image​ Classification)​ ជា​ជាង​វិធីសាស្ត្រ​ផ្សេង​ទៀត​ដែល​ប្រើ​សម្រាប់​ចាប់​បម្រែបម្រួល​គម្រប​ ព្រៃឈើ​។​ ទាំង​អស់នេះ​ ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ការ​បំ​លែង​រូបភាព​ដែល​មាន​រ៉ា​ស់​ស្ទ័​រ​ច្រើន​ក្រុម​ (multi-band​ raster​ images)​ ឱ្យទៅ​ជា​រូបភាព​ដែល​មាន​សមាសភាព​រ៉ា​ស្ទើរតែ​មួយ​ (single​ composite-band​ raster​ image)​។​ រូបភាព​សមាសភាព​រ៉ា​ស្ទើរ​ អនុញ្ញាត​ឱ្យ​ក្រុមការងារ​ជំនាញ​ផែនទី​ធ្វើ​ចំណាត់ថ្នាក់​គម្រប​ព្រៃឈើ​ជា​៥ ​ប្រភេទ​ដែល​ត្រូវ​គូស​៖​ ព្រៃស្រោង​ ព្រៃ​ល្បោះ​ ដី​មិនមែន​ ព្រៃ​ ទឹក​ និង​ ពពក​។​ ក្រុម​កំពស់​រលក​ (band​ wavelengths)​ ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ ដើម្បី​ចាត់​ថ្នាក់​រូបភាព​ដូច​មាននៅ​ក្នុង​ តារាង​ទី​២​ និង​យោង​ទៅ​តាម​គេហទំព័រ​របស់ ទី​ភ្នាក់​ងារ​ស្រាវ​ជ្រាវ​ភូគព្ភ​សាស្ត្រ​របស់​សហ​រដ្ឋ​អា​មេ​រិច

២- ​ក្រុមការងារ​ជំនាញ​ផែនទី​បាន​ប្រើប្រាស់​វិធីសាស្ត្រ​យក​តម្លៃ​ ប្រហាក់ប្រហែល​អតិបរមា​ (Maximum​ Likelihood)​ ក្នុង​មួយ​ភិ​ច​សែ​ល​ ជាមួយនឹង​រូបភាព​ម៉ូ​សា​អិ​ក​ (mosaic​ images)​ រួចរាល់​ ដើម្បី​ធ្វើ​ចំណាត់ថ្នាក់​ព្រៃស្រោង​ និង​ព្រៃ​ល្បោះ​ ដោយ​ប្រើប្រាស់​ឧបករណ៍​បង្កើន​គុណភាព​រូបភាព​ និង​ក្រុម​ពណ៌​ (color​ bands)​។​ ការ​ត្រួតពិនិត្យ​កែ​បរិយាកាស​ (atmospheric​ correction)​ មិន​ត្រូវ​បាន​អនុវត្ត​នៅ​លើ​រូបភាព​មុន​ឆ្នាំ​២០១៤​ទេ​ ។​ អូ​ឌី​ស៊ី​បាន​សម្រេច​អនុវត្ត​ការ​ត្រួតពិនិត្យ​កែ​បរិយាកាស​ (atmospheric​ correction)​ ស្រប​ទៅ​តាម​ ការ​អនុវត្ត​ដ៏​ល្អ​បំផុត​ ដើម្បី​ចាប់​យក​ការ​ប្រែប្រួល​គម្រប​ដី​។​ ទោះជា​យ៉ាងណា​ ការ​សិក្សា​មួយ​ចំនួន​សន្និដ្ឋាន​ថា​ នៅ​ពេល​ដែល​វិធីសាស្ត្រ​យក​តម្លៃ​ប្រហាក់​ប្រហែលជា​អតិបរមា​ (maximum​ likelihood)​ ត្រូវ​បាន​ប្រើប្រាស់​ នោះ​ការ​ត្រួតពិនិត្យ​កែ​បរិយាកាស​នេះ​ក្លាយទៅជា​ការ​មិន​ ចាំបាច់3

៣- ​ក្រុមការងារ​ជំនាញ​ផែនទី​ បង្កើត​ផែនទី​គម្រប​ព្រៃ​ឆ្នាំ​២០១៤​ ដោយ​ប្រើប្រាស់​រូបភាព​ផ្កាយ​រណប​ពី​ខែមករា​ និង​ខែកុម្ភៈ​ ឆ្នាំ​២០១៤​។​

៤- ​ស្រមោល​ពពក​ ស្រមោលភ្នំ​ ឬ​ចំណាំងផ្លាត​របស់​ទឹក​ ដែល​លេចឡើង​នៅ​លើ​ផែនទី​ បាន​បង្ហាញ​ពី​ការ​ប្រឈម​នៃ​ការ​ធ្វើ​ចំណាត់ថ្នាក់​ ចំណែកឯ​តំបន់​ជាយៗ​ អាច​មានការ​ប្រែប្រួល​ទៅ​តាម​រដូវ​នីមួយៗ​។​ នៅ​កន្លែង​ដែល​មាន​ភាព​ស្រពេចស្រពិល​នៅ​លើ​ផែនទី​ ក្រុមការងារ​ជំនាញ​ផែនទី​បាន​ធ្វើការ​វិភាគ​ទៅ​លើ​ផែនទី​ក្រោយៗ​ទៀត​ ដើម្បី​កាត់​បន្ថយ​បញ្ហា​ប្រឈម​នឹង​ការ​ធ្វើ​ចំណាត់ថ្នាក់​ខុស​។​

៥-​ មុន​ការ​វិភាគ​ឆ្នាំ​២០១៤​ ក្រុមការងារ​ជំនាញ​ផែនទី​របស់​អូ​ឌី​ស៊ី​ បាន​ទទួល​ការ​បង្ហាញ​ណែនាំ​ពី​អ្នកជំនាញ​ឯកទេស​ផ្នែក​ផែនទី​ ក្នុង​ការ​ប្រើប្រាស់​វិធីសាស្ត្រ​អនុវត្ត​រូបភាព​ផ្កាយ​រណប​ដែល​មាន​កម្រិត ​ភាព​ច្បាស់​ខ្ពស់​ ដើម្បី​ផ្ទៀងផ្ទាត់​ពី​វត្តមាន​នៃ​ចំការ​និង​ដំណាំ​ ទៅ​លើ​រូបភាព​ផ្កាយ​រណប​ចំនួន​៨​ផ្ទាំង​។​ វិធីសាស្ត្រ​នេះ​ អាច​ឱ្យ​ក្រុមការងារ​របស់​អូ​ឌី​ស៊ី​ កំណត់​បាន​កាន់តែ​ច្បាស់​ឡើង​នូវ​ព្រៃស្រោង​នៅ​ក្នុង​ការ​វិភាគ​ ដោយ​ដក​ចំការ​ដំណាំ​មួយ​ចំនួន​ចេញ​។​

៦-​ផែនទី​គម្រប​ព្រៃឈើ​នៅ​ឆ្នាំ ​១៩៧៣​ កើតឡើង​ពី​ការ​ផ្គុំ​រូបភាព​ ឡែ​ន​សែត​អ៊ែ​ម​អែ​ស​អែ​ស​ (Landsat​ MSS)​ ចំនួន​១៦​ផ្ទាំង​ ជាមួយនឹង​កម្រិត​ភាព​ច្បាស់​៦០​ម៉ែត្រ​ក្នុង​មួយ​ភិ​ច​សែ​ល​។​ រូបភាព​ផ្គុំ​ទាំងមូល​ បាន​កើតឡើង​ដោយ​រូបភាព​ទាំង​អស់នេះ​ ដែល​ក្នុង​នោះ​ក្រុម​ពណ៌​ (color​ bands)​ ៣,​ ២​ និង​១​ ត្រូវ​បាន​ប្រើប្រាស់​កំណត់​តំបន់​ពាក់ព័ន្ធ​ (Region​ of​ Interest)​។​ ផ្ទាំង​រូបភាព​ឡែ​ន​សែត​ធី​អ៊ែ​ម​ (Landsat​ TM)​ ត្រូវ​បាន​ប្រើប្រាស់​ក្នុង​កម្រិត​ភាព​ច្បាស់​៣០​ម៉ែត្រ​ក្នុង​មួយ​ភិ​ច​សែ ​ល​ ដើម្បី​បង្កើត​ផែនទី​គម្រប​ព្រៃឈើ​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៨៩,​ ២០០០,​ ២០០៤​ និង​២០០៩​ ជាមួយនឹង​ការ​អនុវត្ត​ក្រុម​ពណ៌​ (color​ bands)​ ៤,​ ៣,​ និង​២​។​ ឧបករណ៍​ប្រតិបត្តិការ​ចាប់​រូបភាព​ពី​ដី​ (Operatioal​ Land​ Imager)​ នៃ​រូបភាព​ផ្កាយ​រណ​បឡែន​សែត​ ៨​ )​ ត្រូវ​បាន​ប្រើប្រាស់​នៅ​កម្រិត​ភាព​ច្បាស់​៣០​ម៉ែត្រ​ក្នុង​មួយ​ភិ​ច​សែ​ល​ ដើម្បី​បង្កើត​ផែនទី​គម្រប​ព្រៃឈើ​ឆ្នាំ​២០១៤​។​ ផែនទី​នេះ​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​ ដោយ​ការ​អនុវត្ត​ក្រុម​ពណ៌​ (color​ bands)​ ២​ ដល់​ ៧​ ដើម្បី​កំណត់​តំបន់​ពាក់ព័ន្ធ​ (Region​ of​ Interest)​។


តារាង​ទី​២៖​ ប្រវែង​រលក​ពណ៌​ប្រើប្រាស់​សម្រាប់​វិភាគ​រូបភាព​ផ្កាយ​រណប

ឆ្នាំ ផ្កាយ​រណប កម្រិត​ភាព​ច្បាស់ ប្រវែង​រលក​ពណ៌​អនុ​វត្ត
១៩៧៣ ឡែន​សែត អ៊ែម​អេស​អេស (Landsat MSS) ១ ភិច​សែល​ = ៦០ x ៦០ ម៉ែត្រ ប៊ែន ១ (ពណ៌​បៃតង) ០.៥-០.៦
ប៊ែន ២ (ពណ៌​ក្រហម) ០.៦-០.៧
ប៊ែន ៣ (ជិត​អ៊ីន​ហ្វ្រា​រ៉េដ) ០.៧-០.៨
១៩៨៩
២០០០
២០០៤
២០០៩
ឡែន​សែត​ ធី​អ៊ែម​ (Landsat TM) ១ ភិច​សែល = ៣០ x ៣០ ម៉ែត្រ ប៊ែន ២ (ពណ៌​បៃតង​) ០.៥២-០.៦០
ប៊ែន ៣ (ពណ៌​ក្រហម​) ០.៦៣-០.៦៩
ប៊ែន ៤ (ជិត​អ៊ីន​ហ្វ្រា​រ៉េដ) ០.៧៧-០.៩០
២០១៤ ឡែន​សែត​ ៨ (Landsat 8) ១ ភិច​សែល = ៣០ x ៣០ ម៉ែត្រ ប៊ែន ២ (ពណ៌​ខៀវ) ០.៤៥-០.៥១
ប៊ែន ៣ (ពណ៌​បៃតង) ០.៥៣-០.៥៩
ប៊ែន ៤ (ពណ៌​ក្រហម) ០.៦៤-០.៦៧
ប៊ែន ៥ (ជិត​អ៊ីន​ហ្វ្រា​រ៉េដ) ០.៨៥-០.៨៨
ប៊ែន ៦ (អ៊ីន​ហ្វ្រា​រ៉េដ​រលក​ខ្លី)១.៥៧-១.៦៥
ប៊ែន ៧ (អ៊ីន​ហ្វ្រា​រ៉េដ​រលក​ខ្លី) ២.១១-២.២៩

យោង​តាម៖ https://landsat.usgs.gov/best_spectral_bands_to_use.php

គេហ​ទំព័រ​របស់​ទី​ភ្នាក់​ងារ​ស្រាវ​ជ្រាវ​ភូគព្ភ​សាស្ត្រ​របស់​សហ​រដ្ឋ​អា​មេ​រិច (USGS) មាន​ព័ត៌​មាន​លម្អិត​អំពី​របៀប​ ប្រើ​ប្រាស់​ក្រុម​ពណ៌​ ដើម្បី​កំណត់​គម្រប​ដី​ផ្សេងៗ​គ្នា​។

៧- ​ម៉ូ​ដែល​តាមដាន​ពី​បម្រែបម្រួល​ព្រៃឈើ​ ត្រូវ​បាន​ប្រើប្រាស់​ជាមួយនឹង​ផែនទី​គម្រប​ព្រៃឈើ​ ដើម្បី​ចាប់​យក​ការ​បាត់បង់​ព្រៃឈើ​ពី​ផែនទី​មួយ​ទៅ​ផែនទី​មួយទៀត​ ដូច​មាន​បង្ហាញ​នៅ​លើ​ផែនទី​បន្ថែមចំនួន​៥​ទៀត​ ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្គាល់​ថា​ “​ផែនទី​បម្រែបម្រួល​គម្រប​ព្រៃឈើ​”​។​

៨- ​វី​ដេ​អូ​នីមួយៗ​ (​នៅ​ថ្នាក់​ជាតិ​ និង​តំបន់​)​ គឺ​កើត​ពី​រូបភាព​ផែនទី​មិន​មាន​ចលនា​ចំនួន​១១៖​ ផែនទី​គម្រប​ព្រៃ​ចំនួន​៦​ និង​ផែនទី​បម្រែបម្រួល​ព្រៃ​ចំនួន​៥​។​

៩-​ដើម្បី​ញែក​ចំណាត់ថ្នាក់​ ព្រៃស្រោង​ ព្រៃ​ល្បោះ​ និង​ដី​មិនមែន​ព្រៃ​ ចេញ​ដោយ​ក្រុម​ពណ៌​ (color​ bands)​ វិធីសាស្ត្រ​យក​តម្លៃ​ប្រហាក់​ប្រហែលជា​អតិបរមា​ក្នុង​មួយ​ភិ​ច​សែ​ល​ (Maximum​ Likelihood​ Method)​ ត្រូវ​បាន​ប្រើប្រាស់​ដើម្បី​កំណត់​ពី​ទីតាំង​ មាន​ចំការ​ ដំណាំ​ ចុ​ល្ល​ព្រឹក្ស​ និង​ លក្ខណៈ​សណ្ឋាន​ផ្សេង​ទៀត​ដែល​មិន​ត្រូវ​បាន​ចាត់​ថ្នាក់​ចូល​ជា​ព្រៃស្រោង​។ ​ ឧទាហរណ៍​ នៅ​កន្លែង​ដែល​មានការ​ផ្តល់​សម្បទាន​ដី​សេដ្ឋកិច្ច​ដែល​អាច​កំណត់​ អត្តសញ្ញាណ​បាន​ តាម​រយៈ​ការ​បោះផ្សាយ​របស់​រដ្ឋាភិបាល​ជាដើម​។​ អូ​ឌី​ស៊ី​មិន​អាច​អនុវត្ត​វិធីសាស្ត្រ​នៃ​ការ​ធ្វើ​ចំណាត់ថ្នាក់​ ជាក់ច្បាស់​បាន​ទេ​ ដូច​ជា​វិធីសាស្ត្រ​កំណត់​ដើមឈើ​ដែល​ត្រូវ​បាន​អនុវត្ត​ដោយ​លោក​ ហេ​ន​សាន់​ និង​សហសេវិក​4 នៅ​ក្នុង​ការ​សិក្សា​ស្រាវជ្រាវ​របស់ ​សាកលវិទ្យាល័យ​ម៉ា​រី​ឡែ​ន​ ដោយសារ​តែ​វិធីសាស្ត្រ​បែប​នេះ​ត្រូវការ​ធនធាន​ច្រើន​។​

តើ​នរណា​ជា​អ្នក​ផលិត​ផែនទី​នេះ​?

​ ក្រុមការងារ​បច្ចេកទេស​ផែនទី​របស់​អូ​ឌី​ស៊ី​ បាន​ចាប់ផ្តើម​ការងារ​លើ​គម្រោង​នេះ​ចាប់ពី​ខែកុម្ភៈ​ ឆ្នាំ​២០១៤​។​ ក្រុមការងារ​ដែល​អនុវត្ត​ការងារ​នេះ​ គឺជា​អ្នកជំនាញ​ដែល​បាន​បញ្ចប់​ការ​សិក្សា​ថ្នាក់​បរិញ្ញាបត្រ​ជាន់ខ្ពស់​ ផ្នែក​ការ​គ្រប់គ្រង​ធនធានធម្មជាតិ​នៃ​សាកលវិទ្យាល័យ​ភូមិន្ទ​កសិកម្ម​ និង​ផ្នែក​ការ​តាមដាន​រយៈ​ចម្ងាយ​ និង​ប្រព័ន្ធ​ព័ត៌មាន​ភូមិសាស្ត្រ​(Remote​ Sensing​ and​ Geographic​ Information​ System)​ នៃ​វិទ្យាស្ថាន​បច្ចេកវិទ្យា​អាស៊ី​ (Asian​ Institute​ of​ Technology)​ នៅ​ប្រទេស​ថៃ​។​ ពួក​គេ​ ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ចំណោម​ប្រជាជន​កម្ពុជា​តិចតួច​ណាស់​ ដែល​បាន​ធ្វើ​ការងារ​ប្រភេទ​នេះ​ទាំង​ក្នុង​ និង​ក្រៅ​រដ្ឋាភិបាល​។​

​ ពួក​គេ​បាន​បង្កើន​ និង​អភិវឌ្ឍន៍​ជំនាញ​ក្នុង​ការ​វិភាគ​លើ​រូបភាព​ផ្កាយ​រណប​ ក្នុងអំឡុងពេល​ពេញ​មួយ​គម្រោង​នេះ​ តាម​រយៈ​ការ​ទទួល​បានការ​បណ្តុះបណ្តាល​ និង​ការ​គាំទ្រ​ជា​បន្តបន្ទាប់​ពី​អ្នកជំនាញ​ផែនទី​ពី​មជ្ឈដ្ឋាន​ខាងក្រៅ​ នានា​ ដែល​សព្វ​ថ្ងៃនេះ​ពួក​គេ​មាន​ជំនាញ​គ្រប់គ្រាន់​ក្នុង​ការ​វិភាគ​ បម្រែបម្រួល​គម្រប​ព្រៃឈើ​។​ អ្នក​ប្រឹក្សា​ពី​មជ្ឈដ្ឋាន​ខាងក្រៅ​របស់​អូ​ឌី​ស៊ី​ មាន​ដូច​ជា​សាស្ត្រាចារ្យ​មក​ពី​សាកលវិទ្យាល័យ​កាន់​ថឹ​ នៃ​ប្រទេស​វៀតណាម​ជាដើម​ ដែល​លោក​បាន​ទទួល​បាន​សញ្ញាបត្រ​បណ្ឌិត​ពី​ចក្រភព​អង់គ្លេស​។​ លោក​គឺជា​អ្នកឯកទេស​នៅ​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​ម៉ូ​ដែល​ដើម្បី​វិភាគ​ការ​ប្រែប្រួល​ អាកាសធាតុ​ ហើយ​លោក​បាន​ត្រួតពិនិត្យ​មើល​ឡើង​វិញ​លើ​កិច្ចការ​ដែល​បាន​ធ្វើ​ឡើង​ដោយ​ ក្រុមការងារ​បច្ចេកទេស​ផែនទី​របស់​អូ​ឌី​ស៊ី​ នៅ​គ្រប់​ដំណាក់កាល​នីមួយៗ​នៃ​គម្រោង​នេះ​ រាប់​ចាប់ពី​ការ​ជ្រើសរើស​រូបភាព​ រហូត​ដល់​ការ​វិភាគ​ និង​ការ​ធ្វើ​ចំណាត់ថ្នាក់​រូបភាព​។​ ចាប់ពី​ឆ្នាំ​២០១៤​មក​ អ្នក​ប្រឹក្សា​របស់​អូ​ឌី​ស៊ី​ មាន​ទាំង​ អ្នកជំនាញ​ផែនទី​មក​ពី​អង្គការ​សង្គម​ស៊ី​វិល​ និង​ស្ថាប័ន​ពាណិជ្ជកម្ម​ ព្រមទាំង​អ្នកជំនាញ​មក​ពី​អង្គការ​ឃ្លាំមើល​ព្រៃឈើ​សាកលលោក​ (Global​ Forest​ Watch)​ ជាដើម​។​

​ការ​ចេញផ្សាយ​ផែនទី​គម្រប​ព្រៃឈើ​ជា​លើក​ ដំបូង​របស់​អូ​ឌី​ស៊ីក្នុង​ឆ្នាំ​២០១៣​ បាន​ទទួល​នូវ​ មតិ​កែ​លម្អ​ ពី​អង្គការ​មួយ​ចំនួន​ ដូច​ជា​រដ្ឋបាល​ព្រៃឈើ​នៃ​ប្រទេស​ កម្ពុជា​ជាដើម​ ដែល​មតិ​ទាំងនេះ​ ត្រូវ​បាន​យក​មក​កែ​លម្អ​ការ​ផលិត​ផែនទី​បម្រែបម្រួល​គម្រប​ព្រៃឈើ​ឆ្នាំ​ ២០១៤​នេះ​ ឱ្យ​កាន់តែ​ប្រសើរ​ឡើង​ថែម​ទៀត​។​ ចំណុច​សំខាន់​មួយ​ដែល​បាន​លើក​ឡើង​ គឺ​បរិមាណ​គម្រប​ពពក​ដែល​មាននៅ​ក្នុង​សំណើ​រូបភាព​ដើម​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០១៣​ ដូច្នេះ​ អូ​ឌី​ស៊ី​បាន​សម្រេច​ធ្វើការ​ជំនួស​រូបភាព​ឆ្នាំ​២០១៣​ ដោយ​រូបភាព​ឆ្នាំ​២០១៤​ វិញ​។​ ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​នេះ​ ធ្វើ​ឱ្យ​មាន​ភាព​ប្រសើរ​ឡើងជា​ច្រើន​កន្លែង​ ដែល​ត្រូវ​បាន​គូសបញ្ជាក់​ខាងក្រោម​នេះ​ ដើម្បី​ឆ្លើយ​តប​ទៅ​នឹង​លិខិត​របស់​រដ្ឋបាល​ព្រៃឈើ​

វិ​សាល​ភាព

​ ផែនទី​គម្រប​ព្រៃឈើ​របស់​អូ​ឌី​ស៊ី​ បង្ហាញ​ពី​និន្នាការ​បម្រែបម្រួល​គម្រប​ព្រៃឈើ​ ដោយ​ផ្តោត​ទៅ​លើ​ព្រៃស្រោង​ ចាប់ពី​ឆ្នាំ​១៩៧៣​ រហូត​មក​ដល់​ ឆ្នាំ​២០១៤​។​ ការ​ធ្វើ​ចំណាត់ថ្នាក់​គម្រប​ដី​ ត្រូវ​បាន​កំណត់​ត្រឹម​ព្រៃស្រោង​ ព្រៃ​ល្បោះ​ ដី​មិនមែន​ព្រៃ​ ទឹក​ និង​ពពក​។​

ដែន​កំណត់

ខណៈ ​ពេល​ដែល​ផែនទី​បម្រែបម្រួល​គម្រប​ព្រៃឈើ​ គឺជា​សមិទ្ធិ​ផល​ដែល​កើត​ចេញពី​ការ​វិភាគ​យ៉ាង​ម៉ត់ចត់​ ព្រមទាំង​ឆ្លង​ការ​ពិនិត្យ​ឡើង​វិញ​ និង​ការ​កែសម្រួល​ឱ្យ​កាន់តែ​ប្រសើរ​ឡើង​ដោយ​ ក្រុម​អ្នកតំណាង​ពី​ភាគី​ទី​បី​ ក្នុង​ចំណោម​នោះ​មាន​ដូច​ជា​ អង្គការ​មូលនិធិ​សកល​សម្រាប់​អភិរក្ស​ ធម្មជាតិ​ (WWF)​ និង​ អង្គការ​សង្គម​អភិរក្ស​សត្វព្រៃ​ (WCS)​ បញ្ហា​មួយ​ចំនួន​ក៏​នៅ​ តែ​អាច​កើត​ ដែល​ទាក់ទង​នឹង​ការ​ធ្វើ​ផែនទី​ផ្កាយ​រណប​ពី​ដី​ ដែល​បង្ហាញ​ពី​ដែន​កំណត់​។​

១-​និន្នាការ​ ដែល​មិន​មានការ​អះអាង​ពី​ចំនួន​ភាគរយ​៖​ រូបភាព​ផ្កាយ​ រណប​ និង​វិធីសាស្ត្រ​ដែល​យក​មក​ប្រើ​ផ្តល់​ទិន្នន័យ​គ្រប់គ្រាន់​ ដើម្បី​បង្ហាញ​ពី​និន្នាការ​បម្រែបម្រួល​គម្រប​ព្រៃឈើ​ ដោយ​បង្ហាញ​ពី​កន្លែង​ដែល​ចំណាត់ថ្នាក់​មួយ​ បាន​ផ្លាស់​ប្តូរ​ទៅ​ជា​ ចំណាត់ថ្នាក់​មួយ​ផ្សេង​ទៀត​ នៅ​ក្នុង​ពេលវេលា​នោះ​។​ ខណៈ​ដែល​ចំនួន​តួលេខ​ អាច​មានការ​ខុស​គ្នា​ពី​តួលេខ​នៃ​ការ​សិក្សា​ដទៃ​ទៀត​ ដែល​បាន​ប្រើ​វិធីសាស្ត្រ​ ឬ​រូបភាព​ខុស​គ្នា​ តែ​ដំណើរ​នៃ​ការ​បាត់បង់​ព្រៃស្រោង​ គឺ​ដូច​គ្នា​ទៅ​នឹង​ការ​សិក្សា​មួយ​ចំនួន​ ដូច​ជា​ការ​សិក្សា​ដោយ​អង្គការ​មូលនិធិ​ទូ​ទាំង​ពិភពលោក​សម្រាប់​អភិរក្ស​ ធម្មជាតិ (២០១១ និង ២០១៣) និង សា​កល​វិទ្យា​ល័យ​ម៉ារី​លែន (២០១៣)។

២-​កម្រិត​ភាព​ច្បាស់​របស់​រូបភាព​៖​ ដោយសារ​តែ​ផែនទី​ផ្អែក​ទៅ​លើ​រូបភាព​ផ្កាយ​រណប​ ដែល​មាន​កម្រិត​ភាព​ច្បាស់​ ៦០​ម៉ែត្រ​ផង​ និង​ ៣០​ម៉ែត្រ​ផង​ ជា​ហេតុ​ធ្វើ​ឱ្យ​មានការ​លំបាក​ក្នុង​ការ​ញែក​អម្បូរ​ដើមឈើ​ជាក់លាក់​ណាមួយ​ ដែល​មាននៅ​ក្នុង​ព្រៃ​។​ ចំពោះ​ហេតុផល​នេះ​ និង​ មិន​ខុស​អ្វី​ពី​ឯកសារ​បោះពុម្ពផ្សាយ​របស់​រដ្ឋបាល​ព្រៃឈើ​ស្តី​ពី​ ការ​ធ្វើ​ចំណាត់ថ្នាក់ “​ព្រៃ​ផ្សេងទៀត”5 ​ចំណាត់ព្រៃ​ល្បោះនៃអូឌីសីុក៏​អាច​មានការ​បញ្ចូល​ទាំង​ចំការ​ ដំណាំ​ផង​ដែរ​។​ នៅ​ក្នុង​កម្រិត​ភាព​ច្បាស់​នេះ​ វា​គឺជា​ការ​លំបាក​ ក្នុង​ការ​កំណត់​អត្តសញ្ញាណ​ចំណុច​តូចៗ​ នៃ​ការ​កាប់​បំផ្លាញ​ព្រៃឈើ​។​

៣-​គម្រប​ពពក​៖​ គ្រប់​រូបភាព​ផ្កាយ​រណប​ដែល​ត្រូវ​បាន​ប្រើប្រាស់​ដើម្បី​បង្កើត​ផែនទី​ ទាំងនេះ​ សុទ្ធតែ​មាន​ជាប់​ពពក​ក្នុង​បរិមាណ​មួយ​ចំនួន​តូច​។​ នៅ​ក្នុង​ផែនទី​គម្រប​ព្រៃឈើ​របស់​អូ​ឌី​ស៊ី​ ពពក​ត្រូវ​បាន​បង្ហាញ​ជា​តំបន់​ដែល​មាន​ពណ៌​ស​។​ លក្ខណៈ​នេះ​ បង្ហាញ​ឱ្យ​ឃើញ​ពី​បញ្ហា​ប្រឈម​មួយ​ ក្នុង​ការ​ធ្វើ​ចំណាត់ថ្នាក់​រូបភាព​ ពីព្រោះ​ព័ត៌មាន​ដែល​គ្របដណ្តប់​ដោយ​ពពក​មិន​អាច​ធ្វើការ​កំណត់​បាន​។​ ដើម្បី​កាត់​បន្ថយ​ផល​ប៉ះពាល់​ដែល​អាច​កើត​ចេញពី​បញ្ហា​នេះ​ អូ​ឌី​ស៊ី​បាន​ព្យាយាម​ស្វែងរក​រូបភាព​ណា​ ដែល​មាន​គម្រប​ពពក​តិច​បំផុត​។​ រូបភាព​ឆ្នាំ​១៩៧៣​ មាន​គម្រប​ពពក​តិច​ជាង​ ១​ភាគរយ​ ក្នុង​កម្រិត​ភាព​ច្បាស់​ ៦០​ម៉ែត្រ​ក្នុង​មួយ​ភិ​ច​សែ​ល​ (60​ meter​ resolution)​។​ រូបភាព​ឆ្នាំ​១៩៨៩,​ ២០០០,​ ២០០៤,​ ២០០៩​ និង​២០១៤​ ក៏​មាន​គម្រប​ពពក​តិច​ជាង​១​ភាគរយ​ដែរ​ ប៉ុន្តែ​ក្នុង​កម្រិត​ភាព​ច្បាស់​៣០​ម៉ែត្រ​ក្នុង​មួយ​ភិ​ច​សែ​ល​ (30​ meter​ resolution)​។​ នៅ​កន្លែង​ដែល​មាន​ពពក​បង្ហាញ​លើ​ផែនទី​ ក្រុមការងារ​ជំនាញ​ផែនទី​របស់​អូ​ឌី​ស៊ី​ បាន​ធ្វើ​ចំណាត់ថ្នាក់​តំបន់​នោះ​ជា​ គម្រប​ពពក​។​

៤-​រដូវ​៖​ ប្រទេស​កម្ពុជា​មាន​រដូវ​ពីរ​ គឺ​រដូវប្រាំង​ និង​វស្សា​។​ ទេសភាព​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ ប្រែប្រួល​តាម​រដូវ​នីមួយៗ​។​ ឧទាហរណ៍​ សារពើរុក្ខជាតិ​ មាន​ពណ៌​បៃតង​នៅ​រដូវវស្សា​ ជាង​នៅ​រដូវប្រាំង​។​ ផ្ទៃ​ទឹក​ក៏​មានការ​ប្រែប្រួល​ដែរ​ ទៅ​តាម​រដូវ​នីមួយៗ​។​ ដោយហេតុ​ថា​ការ​ធ្វើ​ចំណាត់ថ្នាក់​រូបភាព​តម្រូវ​ឱ្យ​មានការ​ផ្សំផ្គុំ​ រូបភាព​ផ្កាយ​រណប​ជា​ច្រើន​ផ្ទាំង​ ដែល​បាន​ថត​នៅ​ក្នុង​រដូវ​ផ្សេងៗ​គ្នា​ លទ្ធផល​គឺថា​រដូវ​ខុស​គ្នា​នេះ​ប្រហែលជា​បង្កើត​ឱ្យ​មាន​ភាព​ខុស​គ្នា​ បន្តិចបន្តួច​ទៅ​ លើ​គម្រប​ព្រៃ​ភាគច្រើន​នៅ​តំបន់​ជាយៗ​ ដែល​ចុ​ល្ល​ព្រឹក្ស​ អាច​ធ្វើ​ឱ្យ​មើល​ថា​ជា​ព្រៃ​ល្បោះ​ និង​ព្រៃរបោះ​ជា​របោះ​នៅ​ក្នុង​ទំហំ​កម្រិត​នេះ​។​ ក្នុង​ករណី​ដែល​មាន​ភាព​ស្រពេចស្រពិល​បែប​នេះ​នៅ​លើ​ផែនទី​ អ្នកជំនាញ​ផែនទី​បាន​វិភាគ​ផែនទី​ថ្មី​ក្រោយៗ​ទៀត​ ដើម្បី​បន្ថយ​ហានិភ័យ​ នៃ​ការ​ធ្វើ​ចំណាត់ថ្នាក់​ខុសឆ្គង​។​

៥-​សញ្ញា​សម្គាល់​ និង​បន្ទាត់​៖​ មាន​ករណី​បន្ទាត់​តូចៗ​លេច​នៅ​លើ​ផែនទី​ ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៨៩​ នៅ​ភាគ​ ខាងលិច​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ និង​ពីរ​ផ្សេង​ទៀត​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០០៩​ នៅ​ខេត្តមណ្ឌលគិរី​។​ បន្ទាត់​ទាំងនោះ​ បង្កើត​ឱ្យ​មាន​ចន្លោះ​ប្រហោង​ព័ត៌មាន​នេះ​ ហើយ​ត្រូវ​បាន​ដក​ចេញពី​ ផែនទី​ចុង​ក្រោយបង្អស់​ឆ្នាំ​២០១៤​។​ វត្តមាន​នៃ​ចន្លោះ​ប្រហោង​ទិន្នន័យ​ទាំងនោះ​ នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​ទាំង​ពីរ​ខាងលើ​ មិន​បាន​ធ្វើ​ឱ្យ​ប៉ះពាល់​ដល់​និន្នាការ​បម្រែបម្រួល​គម្រប​ព្រៃឈើ​ជា​ទូទៅ​ ដែល​បង្ហាញ​ពី​ឆ្នាំ​១៩៧៣​ ដល់​ឆ្នាំ​២០១៤​។​

៦-​ការ​សិក្សា​ផ្ទាល់​នៅ​កន្លែង​៖​ ដោយសារ​ផែនទី​ទាំងនេះ​ គ្របដណ្តប់​ទូ​ទាំង​ប្រទេស​ ការ​សិក្សា​ផ្ទាល់​នៅ​កន្លែង​ មិន​អាច​ធ្វើ​ទៅ​បាន​ទេ​។​ ស្តង់ដារ​នៃ​ការ​ចុះ​ផ្ទៀងផ្ទាត់​នៅ​ទីវាល​ (Ground​ truthing)​ នៅ​ក្នុង​វិស័យ​នេះ​ តម្រូវ​ឱ្យ​មាន​មនុស្ស​មួយ​ក្រុម​ ដែល​មាន​គ្នា​ចាប់ពី​២​ទៅ​៤​នាក់​ និង​ត្រូវ​ចំណាយពេល​១​ថ្ងៃ​ ដើម្បី​ធ្វើការ​វិភាគ​តំបន់​មួយ​ ដែល​មាន​ផ្ទៃក្រឡា​ ១០០​ម៉ែត្រការ៉េ​ ។6​ វិធីសាស្ត្រ​នៃ​ការ​ធ្វើ​ចំណាត់ថ្នាក់​រូបភាព​ ដែល​ត្រូវ​បាន​យក​មក​ប្រើ​ដើម្បី​បង្កើត​ផែនទី​ទាំងនោះ​ ជា​ធម្មតា​មិន​មាន​បញ្ចូល​ការ​ធ្វើការ​សិក្សា​ផ្ទាល់​នៅ​កន្លែង​នោះ​ទេ​។​

និយមន័យ

ប៊ែ​ន (Bands)

ក្រុម ​ពណ៌​ ឬ​ ខា​ល័​រ​ប៊ែ​ន​ (color​ bands)​ ត្រូវ​បាន​ប្រើប្រាស់​ ដើម្បី​បង្ហាញ​រូបភាព​នៅ​លើ​ផ្ទៃដី​ឱ្យ​កាន់តែ​ច្បាស់​ នៅ​ពេល​ធ្វើ​ចំណាត់ថ្នាក់​រូបភាព​ផ្កាយ​រណប​។​ គេហទំព័រ​របស់ ទី​ភ្នាក់​ងារ​ស្រាវ​ជ្រាវ​ភូគព្ភ​សាស្ត្រ​របស់​សហ​រដ្ឋ​អា​មេ​រិច មាន​ព័ត៌មាន​លម្អិត​អំពី​ក្រុម​ពណ៌​ ឬ​ខា​ល័​រ​ប៊ែ​ន​នេះ​។​

​រូបភាព​សមាសភាព​រ៉ា​ស្ទើរ​ប៊ែ​ន​ (Composite​ band​ raster​ image)

​ រូបភាព​ទាំងឡាយ​ណា​ដែល​ក្រុម​ពណ៌​ផ្សេង​គ្នា​ ត្រូវ​បា​នប​ម្លែ​ង​ឱ្យទៅ​ជា​សមាសភាព​មួយ​ ដែល​បង្ហាញ​ ពណ៌​ក្រហម​ បៃតង​ និង​ខៀវខ្ចី​ (RGB)​។​

ពពក​

​គម្រប​ពពក​ដែល​អាច​មើលឃើញ​ នៅ​ក្នុង​កម្រិត​ភាព​ច្បាស់​នៃ​រូបភាព​ផ្កាយ​រណប​ ដែល​បាន​ប្រើ​។​ ព័ត៌មាន​លម្អិត​ស្តី​ពី​គម្រប​ពពក​ មាននៅ​ក្នុង​ផ្នែក​ដែន​កំណត់។

ព្រៃស្រោង​

​ នៅ​ក្នុង​ផែនទី​នេះ​ តំបន់​ដែល​ត្រូវ​បាន​ចាត់​ថ្នាក់​ចូល​ជា​ព្រៃស្រោង​ រួម​មាន​ “​ព្រៃបៃតងជានិច្ច​”​ និង​ “​ព្រៃ​ពាក់កណ្តាល​បៃតង​”​ ដូចដែល​បាន​ផ្តល់​និយម​ន័យ​ក្នុង​ឯកសារ​ស្តី​ពី​ គម្រប​ព្រៃឈើ​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ បោះពុម្ពផ្សាយ​ដោយ​រដ្ឋបាល​ព្រៃឈើ​ កាលពី​ខែមិថុនា​ ឆ្នាំ​២០០៨​។​ ភាគច្រើន​ព្រៃស្រោង​ មាន​ទីតាំង​ក្នុង​រយៈ​ខ្ពស់​ជាង​ ៥០០​ម៉ែត្រ​ ទោះបីជា​ប្រទេស​កម្ពុជា​ធ្លាប់​មាន​ព្រៃបៃតងជានិច្ច​ នៅ​ក្នុង​តំបន់​វាលទំនាប​កាលពី​អតីតកាល​ក៏​ដោយ​។​ ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​ការ​វិភាគ​ឯករាជ្យ​របស់​អង្គការ​ឃ្លាំមើល​ព្រៃឈើ​សកល​ (Glogal​ Forest​ Watch)​ ទៅ​លើ​ទិន្នន័យ​ឆ្នាំ​២០១៤​របស់​អូ​ឌី​ស៊ី​ អង្គការ​ឃ្លាំមើល​ព្រៃឈើ​សកល​ បាន​សន្មត់​ថា​ ការ​ធ្វើ​ចំណាត់ថ្នាក់​ព្រៃស្រោង​ គឺ​ស្មើនឹង​គម្រប​ដើមឈើ​ (tree​ canopy)​ ដែល​មាន​ចាប់ពី​៦០​ភាគរយ​ឡើង​ទៅ​។​

​ព្រៃបៃតងជានិច្ច​

​វា​ គឺជា​ប្រភេទ​ព្រៃ​ដែល​បណ្តុំ​ទៅ​ដោយ​ដើមឈើ​ដែល​មិន​ជ្រុះ​ស្លឹក​ នៅ​តាម​រដូវ​កាល​ (​សំដៅលើ​ការ​ជ្រុះ​ស្លឹក​ក្នុង​រដូវ​កាល​ជាក់លាក់​ណាមួយ​ជា​រៀង​រាល់​ឆ្នាំ ​)​។​

​ព្រៃឈើ

​យោង​តាម​និយម​ន័យ​របស់​អង្គការ​ស្បៀង​ និង​កសិកម្ម​ នៃ​អង្គការសហប្រជាជាតិ​ (FAO​ ឆ្នាំ​១៩៩៨)​ ព្រៃឈើ​សំដៅលើ​ “​ដី​ដែល​គ្របដណ្តប់​ដោយ​ដើមឈើ​ច្រើន​ជា​១០​ភាគរយ​ និង​ជា​តំបន់​ដែល​មាន​ ទំហំ​ច្រើន​ជាង​ ០.៥​ ហិ​កតា​។​ ដើមឈើ​ទាំងនេះ​ អាច​លូតលាស់​បាន​រហូត​ដល់​កម្ពស់​យ៉ាង​ តិច​បំផុត​ ៥​ម៉ែត្រ​ នៅ​ពេល​ពេញវ័យ​នៅ​ទីតាំង​ដើម​របស់​វា​។​”

​គម្រប​ព្រៃឈើ​

​តំបន់​ដី​ដែល​គ្របដណ្តប់​ដោយ​ស្លឹក​ដើមឈើ​ នៅ​ក្នុង​តំបន់​មួ​ដែល​អាច​ចាត់​ថ្នាក់​ថា​ជា​ ព្រៃស្រោង​ ឬ​ ព្រៃ​ល្បោះ​។​

​​ការ​ចុះ​ផ្ទៀងផ្ទាត់​នៅ​ទីវាល​

​ គឺជា​ការ​បញ្ជូន​មនុស្ស​ជាមួយនឹង​សម្ភារៈ​ ជំនាញ​ និង​ បែបបទ​វាស់វែង​ នៅ​នឹង​កន្លែង​ជាក់ស្តែង​ ដើម្បី​ផ្ទៀងផ្ទាត់​ទិន្នន័យ​ដែល​បង្ហាញ​ដោយ​រូបភាព​ផ្កាយ​រណប​។​ ដោយសារ​តែ​ផែនទី​ទាំងនេះ​ គ្របដណ្តប់​ទូ​ទាំង​ប្រទេស​ ដូច្នេះ​ការ​ចុះ​ផ្ទៀងផ្ទាត់​នៅ​ទីវាល​ មិន​អាច​ធ្វើ​ទៅ​បាន​ទេ​។​

​​ព្រៃ​ល្បោះ​​

ចាត់ទុកជា ​ព្រៃ​ល្បោះ​ចម្រុះ​ស្ងួត​ (dry​ mixed​ deciduous​ forest)​ (​ព្រៃ​ល្បោះ​ជ្រុះ​ស្លឹក​ ហើយ​ដុះ​ស្លឹក​មក​វិញ​ទៅ​តាម​រដូវ​)​។​ ព្រៃ​ល្បោះ​ អាច​រាប់​បញ្ចូល​ទាំង​ព្រៃ​ដែល​ដុះ​ឡើង​វិញ​ ព្រៃ​តឿ​ ព្រៃកោងកាង​ ព្រៃ​លិច​ទឹក​ និង​ព្រៃ​ឬ​ស្សី​ ក៏​ដូច​ជា​ចំការ​ដែល​ដាំ​ដុះ​ កៅស៊ូ​ អាកា​ស្យា​ និង​ប្រេងខ្យល់​ ឬ​ក៏​ដំណាំ​ឈើ​ដទៃ​ទៀត​។​ តំបន់​ដែល​ចាត់ជា​ ព្រៃចម្រុះ​នៅ​ក្នុង​ផែនទី​នេះ​រួម​មាន​ ”​ព្រៃ​ល្បោះ​”​ និង​”​ព្រៃ​ប្រភេទផ្សេងៗ​”​ ដូចដែល​បានឱ្យ​និយម​ន័យ​នៅ​ក្នុង​ឯកសារ​ គម្រប​ព្រៃឈើ​កម្ពុជា ២០១០​ របស់​រដ្ឋបាល​ព្រៃឈើ។​ ព្រៃ​ល្បោះ​ រាប់​បញ្ចូល​ផង​ដែរ​ “​ដី​វាលស្មៅ​”​ និង​ “​គុ​ម្ពោ​ធ​ព្រៃបៃតងជានិច្ច​ និង​គុ​ម្ពោ​ធ​ព្រៃ​ស្ងួត​”​ ត្រូវ​បាន​បញ្ចូល​ទៅ​ក្នុង​ចំណាត់ថ្នាក់​ “​ដី​មិនមែន​ព្រៃ​”​ នៅ​ក្នុង​ឯកសារ​តែ​មួយ​។​ ទាំងនេះ​ គឺ​ដោយសារ​តែ​ដែន​កំណត់​នៃ​ការ​បែងចែក​ពណ៌​ ដែល​មាននៅ​លើ​រូបភាព​ផ្កាយ​រណប​។​

​​​រូបភាព​រ៉ា​ស្ទើរ​ម៉ា​ល​ធី​ប៊ែ​ន​ (multiband​ raster​ image)

​ ហ្វា​ល​រូបភាព​ដែល​មាន​ក្រុម​ពណ៌​ ឬ​ ខូ​ល័​រ​ប៊ែ​ន​ច្រើន​ជាង​មួយ​ ត្រូវ​បាន​កត់​ត្រាទុក​សម្រាប់​ ការ​កំណត់​ទីតាំង​កោសិកា​នីមួយៗ​។​ ប៊ែ​ន​ទាំងនេះ​ ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ប្រភាគ​ពណ៌​នៅ​លើ​វិសាល​ គម​អេ​ឡិច​ត្រូ​ម៉ា​ញ៉េ​តិច​ (electromagnetic​ spectrum)​។​

​ដី​មិនមែន​ព្រៃ​

​ ដី​មិនមែន​ព្រៃ​ មិនមែន​ជា​ព្រៃស្រោង​ ព្រៃ​ល្បោះ​ ផ្ទៃ​ទឹក​ ឬ​ក៏​ពពក​ទេ​។​ ដី​មិនមែន​ព្រៃ​ រួម​មាន​តំបន់​ទីប្រជុំជន​ ចម្ការ​ដំណាំ​ ចុ​ល្ល​ព្រឹក្ស​ ដី​ឧទ្ទាម​ ឬ​ដី​ឥត​ជីវជាតិ​ និង​តំបន់​ប៉ះពាល់​ដោយ​មនុស្ស​។​ តំបន់​ដែល​ចាត់​ថ្នាក់​ជា​ដី​មិនមែន​ព្រៃ​នៅ​ក្នុង​ផែនទី​ទាំងនោះ​ គឺ​ដូច​គ្នា​ទៅ​នឹង​ “​ដី​មិនមែន​ព្រៃ​”​ ដូចដែល​ត្រូវ​បាន​ផ្តល់​និយម​ន័យ​នៅ​ក្នុង​ឯកសារ​គម្រប​ព្រៃឈើ​កម្ពុជា​ របស់​រដ្ឋបាល​ព្រៃឈើ​កាលពី​ខែតុលាឆ្នាំ២០១១7 លើកលែងតែ​ “​ដី​ស្មៅ​”​ និង​ “​គុ​ម្ពោ​ធ​ព្រៃបៃតងជានិច្ច​ និង​គុ​ម្ពោ​ធ​ព្រៃ​ស្ងួត​”​ ដែល​ត្រូវ​បាន​បញ្ចូល​ទៅ​ក្នុង​ព្រៃ​ល្បោះ​សម្រាប់​ការ​វិភាគ​នេះ​។​

តំបន់​ការពារ​

​ តំបន់​ដែល​មាន​តម្លៃ​ពិសេស​ស្រ​មា​ប់​ប្រទេស​កម្ពុជា​ ដោយសារ​ធនធាន​ ភាព​សម្បូរ​បែប​ ឬ​បេតិកភណ្ឌ​វប្បធម៌​ និង​ត្រូវ​បាន​កំណត់​ដោយ​ព្រះរាជក្រឹត្យ​ស្តី​ពី​តំបន់​ការពារ​ ឆ្នាំ​១៩៩៣​ និង​ ត្រូវ​បាន​បំពេញ​លម្អិត​បន្ថែម​ដោយ​ច្បាប់​ស្តី​ពី​តំបន់​ការពារ​ឆ្នាំ​២០០៨ ​។​

​រូបភាព​រ៉ា​ស្ទើរ​

​រូបភាព​រ៉ា​ស្ទើរ​ គឺជា​រូបភាព​ផ្តុំ​ពី​ចំណុច​ភិ​ច​សែ​ល​ជា​ច្រើន​ (bitmapped​ image)​ អាច​រក្សា​ទុកជា​ប្រភេទ​ឯកសារ​ផ្សេងៗ​ និង​អាស្រ័យ​លើ​កម្រិត​ភាព​ច្បាស់​។​ ចំពោះ​គោលបំណង​នៃ​ការ​វិភាគ​ការ​គូស​ផែនទី​ មាន​សេចក្តី​ថា​ រូបភាព​ទាំងនេះ​មិន​អាច​កែប្រែ​ឱ្យ​ហួស​ពី​កម្រិត​ភាព​ច្បាស់​ជាក់លាក់​ ណាមួយ​ ដោយ​មិន​ធ្វើ​ឱ្យ​បាត់បង់​គុណភាព​បាន​ឡើយ​។​

​​ផ្កាយ​រណប​

​ វត្ថុ​ដែល​ត្រូវ​បាន​បង្ហោះ​ទៅ​ក្នុង​គន្លង​អវកាស​ផែនដី​។​ វត្ថុ​នេះ​អាច​ថត​ផ្ទៃ​ខាងក្រៅ​របស់​ផែនដី​ពី​រយៈ​ចម្ងាយ​មួយ​ដ៏​ខ្ពស់​។​ ផ្កាយ​រណ​បឡែន​សែត​របស់​អង្គការ​ណា​សា​ បាន​ថតរូប​ភាព​ ដែល​ត្រូវ​បាន​យក​មក​ប្រើប្រាស់​ ដើម្បី​បង្កើត​ផែនទី​នៅ​លើ​គេហទំព័រ​នេះ​។​

កម្រិត​ភាព​ច្បាស់​របស់​រូបភាព​ផ្កាយ​រណប​

​ កម្រិត​នៃ​ភិ​ច​សែ​ល​នីមួយៗ​ មាន​ផ្ទុក​នៅ​ក្នុង​ហ្វា​ល​រូបភាព​ផ្កាយ​រណប​។​ ឧទាហរណ៍​ កម្រិត​នៃ​ភាព​ច្បាស់​៣០​ម៉ែត្រ​ បង្ហាញ​ថា​ភិ​ច​សែ​ល​នីមួយៗ​ តំណាង​ឱ្យ​តំបន់​ ៣០​ម៉ែត្រ​ គុណ​នឹង​ ៣០​ម៉ែត្រ​ ។​

ទឹក​

​ផ្ទៃ​ទឹក​ទាំងឡាយ​ណា​ដែល​អាច​មើលឃើញ​ក្នុង​កម្រិត​ភាព​ច្បាស់​នៃ​រូបភាព​ផ្កាយ​រណប​នីមួយៗ​។

ការ​ឆ្លើយ​តប​ទៅ​នឹង​ការ​រិះគន់​របស់​រដ្ឋបាល​ព្រៃឈើ​

​ កាលពី​ថ្ងៃ​ទី​២០​ ខែមករា​ ឆ្នាំ​២០១៤​ រដ្ឋបាល​ព្រៃឈើ​ នៃ​ក្រសួងកសិកម្ម​ រុក្ខា​ប្រមាញ់​ និង​នេសាទ​ បាន​ឆ្លើយ​តប​ទៅ​នឹង​សេចក្តី​សង្ខេប​ស្តី​ពី​បម្រែបម្រួល​គម្រប​ព្រៃឈើ​លើក​ ដំបូង​របស់​អូ​ឌី​ស៊ី​ កាលពី​ខែធ្នូ​ ឆ្នាំ​២០១៣​ ជាមួយនឹង​ការ​រិះគន់​ដែល​ចេញផ្សាយ​នៅ​លើ​គេហទំព័រ​របស់រ​ដ្ឋា​បាល​ព្រៃឈើ​ (​ឯកសារ​ច្បាប់​ដើម​ជា​ភាសា​ខ្មែរ​)​។​

​ការ​រិះគន់​របស់រ​ដ្ឋា​បាល​ព្រៃឈើ​ (​ឯកសារ​ច្បាប់​ដើម​ជា​ភាសា​ខ្មែរ​)​ បាន​លើក​ឡើង​បញ្ហា​មួយ​ចំនួន​៖

    • កង្វះខាត​ការ​ផ្តល់​និយម​ន័យ​ព្រៃឈើ​
    • ​ ឯក​តា​នៃ​ការ​គូស​ផែនទី​ជា​អប្បបរមា​មិន​មាន​បញ្ជាក់​
    • ​ កម្រិត​គម្រប​ពពក​មិន​អាច​ទទួលយក​បាន​
    • ​ រូបភាព​ថត​តាម​រដូវ​ផ្សេងៗ​គ្នា​
    • ​ ការ​ភ្ជាប់​ព្រំដែន​ក្នុង​រូបភាព​ផ្គុំ​ចូល​គ្នា​ (mosaic​ images)
    • ​ មិន​មានការ​ចុះ​ផ្ទៀងផ្ទាត់​នៅ​ទីវាល​ ឬ​ការ​ពិនិត្យ​ផ្ទៀងផ្ទាត់​ពី​មជ្ឈដ្ឋាន​ឯករាជ្យ​

    ​ អូ​ឌី​ស៊ី​បាន​ផ្តល់​ការ​ពិចារណា​យ៉ាង​ប្រុង​ប្រយ័ត្ន​ ទៅ​នឹង​ការ​រិះគន់​របស់​រដ្ឋបាល​ព្រៃឈើ​ ជាមួយនឹង​ការ​ផ្តល់​មតិ​កែ​លម្អ​ពី​អ្នកជំនាញ​ផែនទី​ដទៃ​ផ្សេង​ទៀត​ ហើយ​បាន​ប្រើប្រាស់​ការ​ផ្តល់​មតិ​ស្ថាបនា​នេះ​ ដើម្បី​ធ្វើ​ឱ្យ​ផែនទី​ឆ្នាំ​២០១៤​ កាន់តែ​ល្អ​ប្រសើរ​ឡើង​ថែម​ទៀត​។​ ខាងក្រោម​នេះ​គឺជា​សេចក្តី​សង្ខេបនៃ​ការ​ឆ្លើយ​តប​របស់​អូ​ឌី​ស៊ី​ និង​ការ​កែរ​លម្អ​ដែល​បាន​ធ្វើ​។​

    និយម​ន័យ​ព្រៃឈើ​

    ​លិខិត​ របស់​រដ្ឋបាល​ព្រៃឈើ​ បាន​សួរ​ពី​និយម​ន័យ​ព្រៃឈើ​របស់​អូ​ឌី​ស៊ី​ ក៏​ប៉ុន្តែ​វិធីសាស្ត្រ​ប្រហាក់​ប្រហែលជា​អតិប្បរមា​ (Maximum​ Likelihood​ methodology)​ ដែល​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ ដោយ​អូ​ឌី​ស៊ី​ មិន​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​ភាគរយ​នៃ​គម្រប​ស្លឹកឈើ​ អនុវត្ត​បាន​ទេ​។​ កត្តា​នេះ​ អាច​សម្រេច​បាន​តាម​រយៈ​ការ​ចុះ​ផ្ទៀងផ្ទាត់​នៅ​ទីវាល​ ឬ​ ការ​ប្រើប្រាស់​រូបភាព​ផ្កាយ​រណប​ដែល​មាន​កម្រិត​ភិ​ច​សែ​ល​ខ្ពស់​។​

    ​ និយម​ន័យ​ព្រៃស្រោង​ ដែល​បាន​ប្រើប្រាស់​នៅ​ក្នុង​ការ​សិក្សា​នេះ​ ត្រូវ​បាន​អនុវត្ត​ទៅ​នឹង​តំបន់​ ៣០​ម៉ែត្រ​ x៣០​ម៉ែត្រ​ ដោយ​ផ្អែក​ទៅ​លើ​កម្រិត​ភាព​ច្បាស់​នៃ​រូបភាព​ដែល​មាន​។​ និយម​ន័យ​កម្រិត​ប្រហាក់​ប្រហែលជា​អតិប្បរមា​ (Maximum​ Likelihood)​ មិន​មាន​ផល​ប៉ះពាល់​ដល់​ដំណើរ​នៃ​ការ​ចុះ​ថយ​គម្រប​ព្រៃស្រោង​ពី​ឆ្នាំ​១៩៧៣ ​ ដល់​ ២០១៤​ទេ​។​ អូ​ឌី​ស៊ី​បាន​រក​មើល​និយម​ន័យ​សម្រាប់​គម្រប​ព្រៃឈើ​ ដែល​បាន​ប្រើប្រាស់​ដោយ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​ដែរ​ ប៉ុន្តែ​មិន​អាច​រកបាន​ទាល់​ តែ​សោះ​។​ ទោះជា​យ៉ាងណា​ នៅ​ក្នុង​លិខិត​នោះ​ រដ្ឋបាល​ព្រៃឈើ​បាន​បញ្ជាក់​ថា​ ពួក​គេ​បាន​ប្រើប្រាស់​គម្រប​ស្លឹកឈើ​ ២០​ភាគរយ​ នៅ​ក្នុង​របាយការណ៍​របស់​ពួក​គេ​ ដូច្នេះ​អូ​ឌី​ស៊ី​ នឹង​យោង​ទៅ​លើ​និយម​ន័យ​នេះ​នៅ​ពេល​អនាគត​។​ អូ​ឌី​ស៊ី​មិន​មាន​សមត្ថកិច្ច​ក្នុង​ការ​កំណត់​និយម​ន័យ​ ហេតុ​ដូច្នេះ​បានជា​អូ​ឌី​ស៊ី​អនុវត្ត​វិធីសាស្ត្រ​ស្តង់ដា​មួយ​សម្រាប់​ការ ​វិភាគ​របស់​ខ្លួន​។​

    ឯក​តា​គូស​ផែនទី​ជា​អប្បបរមា​

    ​ដូចដែល​ បាន​បរិយាយ​នៅ​ក្នុង​វិធីសាស្ត្រ​ និង​កំណត់សម្គាល់​រួច​មក​ហើយ​ ឯក​តា​គូស​ផែនទី​អប្បបរមា​សម្រាប់​ឆ្នាំ​១៩៧៣​គឺ​ ៦០​ម៉ែត្រ​ x​ ៦០​ ម៉ែត្រ​ ហើយ​សម្រាប់​ឆ្នាំ​ដទៃ​ទៀត​គឺ​ ៣០​ម៉ែត្រ​ x​ ៣០​ម៉ែត្រ​ អាស្រ័យ​ទៅ​លើ​កម្រិត​ភាព​ច្បាស់​នៃ​រូបភាព​ផ្កាយ​រណប​។​

    គម្រប​ពពក​

    ​ ដូចដែល​លិខិត​របស់​រដ្ឋបាល​ព្រៃឈើ​បាន​ចង្អុលបង្ហាញ​យ៉ាង​ត្រឹមត្រូវ​ ផែនទី​ច្បាប់​ដើមឆ្នាំ​២០១៣​របស់​អូ​ឌី​ស៊ី​ដែល​បាន​ប្រើ​សម្រាប់​ការ​វិភាគ ​ មាន​គម្រប​ពពក​ច្រើន​ជាង​៦​ភាគរយ​ ដែល​នាំ​ឱ្យ​ មានការ​លំបាក​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​ចំណាត់ថ្នាក់​ដី​។​ ផែនទី​ឆ្នាំ​២០១៤​ដែល​បាន​ប្រើប្រាស់​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​ការ​វិភាគ​ចុង​ក្រោយ​ មាន​គម្រប​ពពក​តែ​០.២៤​ភាគរយ​ប៉ុណ្ណោះ​ ដែល​នាំ​ឱ្យ​រូបភាព​ទាំងនោះ​ អាច​ទទួលយក​បាន​។​ អូ​ឌី​ស៊ី​សម្រេច​ជំនួស​ផែនទី​ឆ្នាំ​២០១៣​ ជាមួយនឹង​ផែនទី​ថ្មី​ឆ្នាំ​២០១៤​ ដោយសារ​តែ​បញ្ហា​គម្រប​ពពក​។​

    ​ ខេត្ត​មួយ​ចំនួន​ បង្ហាញ​ពី​ការ​កើនឡើង​នៃ​ព្រៃស្រោង​ និង​ព្រៃ​ល្បោះ​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០១៤​ ប៉ុន្តែ​ទាំងនេះ​គឺ​ដោយសារ​តែ​តំបន់​ដែល​មាន​គម្រប​ពពក​ដែល​មិន​អាច​ធ្វើ​ ចំណាត់ថ្នាក់​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០០៩​ ហេតុ​ដូច្នេះ​ហើយ​ត្រូវ​បាន​ចាត់​ថ្នាក់​ក្នុង​ពេល​នេះ​ ជា​ព្រៃស្រោង​ ឬ​ ព្រៃ​ល្បោះ​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០១៤​។​ គម្រប​ពពក​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០០៩​ នៅ​តែ​ស្ថិត​ក្នុង​លំដាប់​មួយ​ដែល​អាច​ទទួលយក​បាន​ ដែល​មាន​តិច​ជាង​ ១​ភាគរយ​។​

    ការ​ប្រែប្រួល​ទៅ​តាម​រដូវ​ (Seasonality)

    ​វា​ គឺជា​ការ​ពិត​ដែល​ព្រៃឈើ​តែ​មួយ​ អាច​លេច​ចេញ​ធំ​ជាង​មុន​ ឬ​តូច​ជាង​មុន​ នៅ​ក្នុង​រូបភាព​ផ្កាយ​រណប​ អាស្រ័យ​ទៅ​តាម​រដូវ​។​ សម្រាប់​គោលបំណង​របស់​អូ​ឌី​ស៊ី​ បញ្ហា​នេះ​អាច​នាំ​ឱ្យ​ កើត​មានការ​ប្រែប្រួល​នៅ​ក្នុង​តំបន់​ដែល​កត់ត្រា​ថា​ជា​ព្រៃ​ល្បោះ​ពី​មួយ​ ឆ្នាំទៅ​មួយ​ឆ្នាំ​ វា​អាស្រ័យ​ថា​តើ​រូបភាព​ទាំងនោះ​ ត្រូវ​បាន​ផលិត​ឡើង​ក្នុង​រដូវវស្សា​ ឬ​ រដូវប្រាំង​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា​។​ ទោះបីជា​យ៉ាងណា​ ភាព​ខុស​គ្នា​នេះ​គឺ​មាន​កម្រិត​តិចតួច​ ហើយ​កំហុស​តិចតួច​នេះ​មិន​ធ្វើ​ឱ្យ​ប៉ះពាល់​ដល់​គន្លង​បង្ហាញ​ពី​ការ​ បាត់បង់​គម្រប​ព្រៃ​ជា​បន្តបន្ទាប់​ទេ​ ជា​ពិសេស​គម្រប​ព្រៃស្រោង​។​ សូម​មើល​ផ្នែក​ស្តី​ពី​ដែន​កំណត់​ សម្រាប់​ការ​ពិភាក្សា​បន្ថែម​អំពី​បញ្ហា​នេះ​។​

    ការ​គូស​ភ្ជាប់​ព្រំដែន​

    ​ លិខិត​រដ្ឋបាល​ព្រៃឈើ​ បាន​បង្ហាញ​អំពី​កំហុស​នៃ​ការ​ផ្គុំ​បញ្ចូល​គ្នា​ ឬ​ដាក់​បញ្ចូល​គ្នា​នូវ​រូបភាព​ផ្កាយ​រណប​នៅ​តាម​ព្រំដែន​ដែល​ត្រួតស៊ីគ្នា​ ឬ​ការ​បាត់បង់​ទិន្នន័យ​គម្រប​ដី​។​ អ្នកបច្ចេកទេស​ផែនទី​របស់​អូ​ឌី​ស៊ី​ បាន​ប្រើប្រាស់​ការ​អនុវត្ត​ស្តង់ដា​ក្នុង​វិស័យ​នេះ​ និង​កម្មវិធី​ដើម្បី​បង្កើត​ការ​យោង​តាម​ភូមិសាស្ត្រ​ (geo-references)​ ទៅ​លើ​គ្រប់​រូបភាព​ទាំងអស់​។​ មាន​ន័យ​ថា​ ការ​ផ្គុំ​បញ្ចូល​រូបភាព​ សម្រាប់​ឆ្នាំ​២០១៤​ មិន​មាន​ភាព​ជាន់​គ្នា​ទេ​ ហើយ​ក៏​មិន​មានការ​បាត់បង់​ទិន្នន័យ​ផង​ដែរ​។​ ទិន្នន័យ​សម្រាប់​ផែនទី​ឆ្នាំ​២០១៤​នេះ​ ត្រូវ​បាន​ពិនិត្យ​សារ​ឡើង​វិញ​ដោយ​ស្ថាប័ន​ភាគី​ទី​បី​ និង​មាន​លទ្ធផល​ស៊ីគ្នា​ទៅ​នឹង​ការ​សិក្សា​ស្រ​ដៀង​គ្នា​នេះ​ផង​ដែរ​។​

    ការ​ចុះ​ផ្ទៀងផ្ទាត់​នៅ​ទីវាល​ និង​ការ​ពិនិត្យ​ផ្ទៀងផ្ទាត់​ពី​មជ្ឈដ្ឋាន​ឯករាជ្យ​

    ​ រដ្ឋបាល​ព្រៃឈើ​ បាន​លើក​ហេតុផល​ថា​ តម្រូវការ​ចំនួន​ពីរ​ជា​ចាំបាច់​សម្រាប់​ការ​រាយការណ៍​អំពី​ គម្រប​ព្រៃឈើ​ ដែល​មិន​មាននៅ​ក្នុង​របាយការណ៍​ដំបូង​ឆ្នាំ​២០១៣​របស់​អូ​ឌី​ស៊ី​គឺ​៖​ ការ​ចុះ​ផ្ទៀងផ្ទាត់​នៅ​ទីវាល​ និង​ការ​ពិនិត្យ​ផ្ទៀងផ្ទាត់​ពី​ភាគី​ទី​បី​ (​មជ្ឈដ្ឋាន​ឯករាជ្យ​)​។​ ខណៈ​ពេល​ដែល​យើង​យល់​ស្រប​ថា​ ការ​ចុះ​ផ្ទៀងផ្ទាត់​នៅ​ទីវាល​មាន​សារៈ​ប្រយោជន៍​ ដើម្បី​ទទួល​បាន​លទ្ធផល​គម្រប​ព្រៃឈើ​ពេញលេញ​ និង​អាច​ផ្ទៀងផ្ទាត់​បាន​ វា​នៅ​តែ​មាន​កន្លែង​សម្រាប់​និន្នាការ​ផែនទី​ និង​ការ​សិក្សា​បញ្ហា​បែប​នេះ​ ដែល​អាច​ជម្រុញ​ឱ្យ​មានការ​សិក្សា​បន្ត​ និង​ការ​វិភាគ​ស៊ីជម្រៅ​។​ ធនធាន​ទាំងនេះ​ តម្រូវ​ឱ្យ​មានការ​ចុះ​ផ្ទៀងផ្ទាត់​នៅ​ទីវាល​ទៅ​លើ​ព្រៃឈើ​នៅ​ទូ​ទាំង​ ប្រទេស​កម្ពុជា​ ធ្វើ​ឱ្យ​ការ​សិក្សា​នេះ​មិន​អាច​អនុវត្ត​ទៅ​បាន​ សម្រាប់​អង្គការ​ដែល​មាន​ទំហំ​ដូច​អូ​ឌី​ស៊ី​។​

    ​លើស​ពី​នេះ​ ការ​លើក​ឡើង​ពី​ការ​មិន​មានការ​ពិនិត្យ​ផ្ទៀងផ្ទាត់​ឡើង​វិញ​ពី​មជ្ឈដ្ឋាន​ ឯករាជ្យ​ គឺ​មិន​ពិត​ទេ​។​ បន្ទាប់​ពី​ការ​បោះពុម្ពផ្សាយ​របាយការណ៍​គម្រប​ព្រៃ​លើក​ដំបូង​ក្នុង​ឆ្នាំ​ ២០១៣​ និង​តាម​រយៈ​ការ​វិភាគ​ទិន្នន័យ​ឆ្នាំ​២០១៤​ អូ​ឌី​ស៊ី​បាន​ប្រឹក្សា​ជាមួយនឹង​បុគ្គល​ និង​អង្គការ​ដទៃ​ទៀត​ ដែល​ធ្វើ​ការងារ​ក្នុង​វិស័យ​ផលិត​រូបភាព​ផ្កាយ​រណប​ និង​រី​ម៉ូត​សែន​ស៊ី​ង​ (Remote​ Sensing)​។​

    ​អង្គការ​ដទៃ​ផ្សេង​ទៀត ​ ដូច​ជា​មូលនិធិ​សកល​សម្រាប់​អភិរក្ស​ធម្មជាតិ​ (WWF)​ និង​អង្គកា​ឃ្លាំមើល​ព្រៃឈើ​សកលលោក​ (GFW)​ បា​ធ្វើការ​ប្រៀបធៀប​លទ្ធផល​ និង​វិធីសាស្ត្រ​របស់​អូ​ឌី​ស៊ី​ជាមួយនឹង​ការ​សិក្សា​របស់​ពួក​គេ​ និង​បាន​ផ្តល់​ជា​អនុសាសន៍​សម្រាប់​ការ​អនុវត្ត​កាន់តែ​ប្រសើរ​ឡើង​។​

    ​ អូ​ឌី​ស៊ី​នឹង​បន្ត​ធ្វើ​បច្ចុប្បន្នភាព​ផែនទី​និង​កំណត់សម្គាល់​ទាំងនេះ​ ឱ្យ​បាន​ទៀងទាត់​ ហើយនឹង​បន្ត​ការពិគ្រោះ​យោបល់​ជាមួយ​អង្គការ​ផ្សេងៗ​ទៀត​ ដែល​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​ដំណើរការ​នេះ​ និង​ដើម្បី​អំពាវនាវ​ឱ្យ​មានការ​ផ្តល់​មតិ​ និង​ការ​រួមចំណែក​ពី​ភាគី​ដែល​ចាប់អារម្មណ៍​។​

    តំណ​ភ្ជាប់​ និង​ធនធាន​

    អូ ​ឌី​ស៊ី​សូម​លើកទឹកចិត្ត​ ឱ្យ​មានការ​ពិភាក្សា​ និង​ការ​ប្រាស្រ័យ​ទាក់ទង​គ្នា​ ទៅ​លើ​លទ្ធផល​នៃ​ការ​សិក្សា​បម្រែបម្រួល​គម្រប​ព្រៃឈើ​នេះ​។​ អង្គការ​ដទៃ​ផ្សេង​ទៀត​ បាន​ធ្វើការ​សិក្សា​ដូច​គ្នា​ ដើម្បី​វាយតម្លៃ​បម្រែបម្រួល​គម្រប​ព្រៃឈើ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ ដោយ​ប្រើ​វិធីសាស្ត្រ​ផ្សេងៗ​ពី​គ្នា​។​

    ​មូលនិធិ​សកល​សម្រាប់​ អភិរក្ស​ធម្មជាតិ​ (២០១៣).​ ប្រព័ន្ធ​អេកូឡូស៊ី​នៅ​ក្នុង​មហា​តំបន់​ទន្លេមេគង្គ​៖​ និន្នាការ​អតីតកាល​ ស្ថានភាព​បច្ចុប្បន្ន​ និង​អនាគត.http://cambodia.panda.org/news_cambodia/publications/?208456/Ecosystems-in-the-Greater-Mekong-past-trends-current-status-possible-futures

    របាយការណ៍​ព្រៃ​រស់រាន​មានជីវិត​របស់​ WWF​ (២០១១).
    http://wwf.panda.org/what_we_do/how_we_work/conservation/forests/publications/living_forests_report/

    សាកលវិទ្យាល័យ​ម៉ា​រី​លែ​ន​៖​ បម្រែបម្រួល​ព្រៃឈើ​សកលលោក​ (២០១៣).
    http://earthenginepartners.appspot.com/science-2013-global-forest

    អង្គការ​ឃ្លាំមើល​ព្រៃឈើ​សកលលោក​៖​ ប្រទេស​កម្ពុជា​
    http://www.globalforestwatch.org/country/KHM

    អង្គការ​ស្បៀង​អាហារ​ និង​កសិកម្ម​ របស់​អង្គការ​សហ​ប្រជា​ជាតិ​៖​ ព័ត៌មាន​ស្តី​ពី​និយម​ន័យ​ និង​បទដ្ឋាន​ព្រៃឈើ
    http://www.fao.org/home/en/

    ​រដ្ឋបាល​ព្រៃឈើ​៖​ ផែនទី​គម្រប​ព្រៃឈើ​ (២០០២)
    http://www.forestry.gov.kh/AboutFA/ForestCoverMap.html

    រដ្ឋបាល ​ព្រៃឈើ​ (២០១៣)៖​ លិខិត​ជូន​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួងកសិកម្ម​ រុក្ខា​ប្រមាញ់​ និង​នេសាទ​ រិះគន់​របាយ​ការណ៍​គម្រប​ព្រៃឈើ​អូ​ឌី​ស៊ី​ឆ្នាំ​២០១៣​ (​លិខិត​ជា​ផ្លូវការ​ជា​ភាសា​ខ្មែរ​).​
    http://www.opendevelopmentcambodia.net/pdf-viewer/?pdf=download/ministry-report.pdf

    រ​ដ្ឋ​បាល​ព្រៃឈើ​.​ ច្បាប់​ ព្រះរាជក្រឹត្យ​ អនុក្រឹត្យ​ និង​បទបញ្ជា​ដែល​ទាក់ទង​នឹង​ព្រៃឈើ​.
    http://fa.maff.gov.kh/documents/yfyfMXOBSi?lang=kh

    ក្រុមប្រឹក្សា ​អភិវឌ្ឍន៍​កម្ពុជា​ (២០០៧).​ ឯកសារ​រៀបចំ​ដោយ​ក្រុមការងារ​បច្ចេកទេស​រុក្ខា​ប្រ​ម៉ា​ញ់​និង​បរិស្ថាន​ សម្រាប់​វេទិកា​សហប្រតិបត្តិការ​អភិវឌ្ឍ​កម្ពុជា​ ថ្ងៃ​ទី​១៩-២០​ ខែមិថុនា​ ឆ្នាំ​២០០៧.​ បម្រែបម្រួល​គម្រប​ព្រៃឈើ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ ឆ្នាំ​២០០២-២០០៦.

    http://www.cdc-crdb.gov.kh/cdc/first_cdcf/session1/forest_cover_eng.htm

    ទីភ្នាក់ងារ​ស្រាវជ្រាវ​ភូគព្ភសាស្ត្រ​របស់​សហរដ្ឋ​អា​មេ​រិច​ (USGS)៖​ រូបភាព​ផ្កាយ​រណប​នៃ​កម្មវិធី​រុករក​ភព​ផែនដី​
    http://earthexplorer.usgs.gov/

    ឯកសារយោង

    • 1. រ​ដ្ឋ​បាល​ព្រៃឈើ. ក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ. (២០១១). ម្រប​ព្រៃឈើ​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា ២០១០http://www.twgfr.org/itto/wp-content/uploads/2012/06/Cambodia-Forest-Cover-2010_KH.pdf. អាននៅថ្ងៃទី ៣១ ខែមិនា ឆ្នាំ ២០១៥.
    • 2. រាប់​បញ្ចូល​ទាំង​ចំការ​ ដំណាំ​ក្នុង​បរិមាណ​នៃ​ព្រៃ​ល្បោះ​ គឺ​មាន​លក្ខណៈ​ស៊ីគ្នា​នឹង​វិធីសាស្ត្រ​របស់​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​ប្រើ​ក្នុង ​ការ​វាយតម្លៃ​គម្រប​ព្រៃឈើ​ ដូច​បាន​បង្ហាញ​ក្នុង​ឯកសារ​បោះពុម្ពផ្សាយ​ដោយ​រដ្ឋបាល​ព្រៃឈើ​ដែល​មាន​ ចំណងជើង​ថា​ “​គម្រប​ព្រៃឈើ​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា​”​ កាលពី​ខែតុលា​ ឆ្នាំ​២០១០​។
    • 3. Hansen,​ M.C.,​ P.V.​ Potapov,​ R.​ Moore,​ M.​ Hancher,​ S.A.​ Turubanova,​ A.​ Tyukavina,​ D.​ Thau,​ S.V.​ Stehman,​ S.J.​ Goetz,​ T.R.​ Loveland,​ A.​ Kommareddy,​ A.​ Egorov,​ L.​ Chini,​ C.O.​ Justice,​ and​ J.R.G.​ Townshend.​ “​ផែនទី​សកល​ស្តី​ពី​ការ​ប្រែប្រួល​គម្រប​ព្រៃឈើ​សតវត្សរ៍​ទី​២១​ ក្នុង​កម្រិត​ភាព​ច្បាស់​ខ្ពស់​”​ វិទ្យាសាស្ត្រ​ លេខ​៣៤២​ (​ថ្ងៃ​ទី​១៥​ ខែវិច្ឆិកា​ ឆ្នាំ​២០១៣):៨៥០-៨៥៣.​ [DOI:10.1126/science.1244693].
    • 4. Hansen,​ M.C.,​ P.V.​ Potapov,​ R.​ Moore,​ M.​ Hancher,​ S.A.​ Turubanova,​ A.​ Tyukavina,​ D.​ Thau,​ S.V.​ Stehman,​ S.J.​ Goetz,​ T.R.​ Loveland,​ A.​ Kommareddy,​ A.​ Egorov,​ L.​ Chini,​ C.O.​ Justice,​ and​ J.R.G.​ Townshend.​ “​ផែនទី​សកល​ស្តី​ពី​ការ​ប្រែប្រួល​គម្រប​ព្រៃឈើ​សតវត្សរ៍​ទី​២១​ ក្នុង​កម្រិត​ភាព​ច្បាស់​ខ្ពស់​”​ វិទ្យាសាស្ត្រ​ លេខ​៣៤២​ (​ថ្ងៃ​ទី​១៥​ ខែវិច្ឆិកា​ ឆ្នាំ​២០១៣):៨៥០-៨៥៣.​ [DOI:10.1126/science.1244693].
    • 5. រ​ដ្ឋ​បាល​ព្រៃឈើ. ក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ. (២០១១). គម្រប​ព្រៃឈើ​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា ២០១០http://www.twgfr.org/itto/wp-content/uploads/2012/06/Cambodia-Forest-Cover-2010_KH.pdf. អាននៅថ្ងៃទី ៣១ ខែមិនា ឆ្នាំ ២០១៥.
    • 6. អង្គការ​ឈើ​តំបន់​ត្រូពិច​អន្តរជាតិ​.​ ការ​ណែនាំ​ទីវាល​អំពី​ការ​ចុះ​ផ្ទៀងផ្ទាត់​នៅ​ទីវាល​ និង​សារពើ​ភណ្ឌ​ដើម​ ឈើ​​ (​ឆ្នាំ​២០០៧)។http://www.itto.int/files/user/pdf/publications/PD%20239%2003/pd239-03-3%20rev1%28F%29%20e.pdf. អាននៅថ្ងៃទី ១៩ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០១៥.
    • 7. រ​ដ្ឋ​បាល​ព្រៃឈើ. ក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ. (២០១១). គម្រប​ព្រៃឈើ​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា ២០១០http://www.twgfr.org/itto/wp-content/uploads/2012/06/Cambodia-Forest-Cover-2010_KH.pdf. អាននៅថ្ងៃទី ៣១ ខែមិនា ឆ្នាំ ២០១៥.