ឧស្សាហកម្មនិស្សារណកម្ម

ការវាយយកថ្មជាលក្ខណៈឧស្សាហកម្ម ថតដោយ  York Image នៅថ្ងៃទី១១ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៣។អាជ្ញាប័ណ្ណ៖ CC BY-NC-ND 2.0

រូបភាពអំពីការវាយយកថ្មជាលក្ខណៈឧស្សាហកម្ម ថតដោយ York Image នៅថ្ងៃទី១១ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៣។អាជ្ញាប័ណ្ណ៖ CC BY-NC-ND 2.0

ឧស្សាហកម្មនិស្សារណកម្ម គ្របដណ្តប់ទៅលើវិស័យរុករករ៉ែ និងរ៉ែ ព្រមទាំងការរុករកឧស្ម័ន និង ប្រេងមកពីធម្មជាតិ ការចម្រាញ់ប្រេង និង ការជីកកកាយវត្ថុធាតុសម្រាប់សំណង់ ដូចជា ខ្សាច់ ថ្ម និងក្រួស ។

ធនធាននិស្សារណកម្មជាច្រើន របស់ប្រទេសកម្ពុជា មិនទាន់ត្រូវបានប្រើប្រាស់នៅឡើយ។ ដូចដែលបានបង្ហាញនៅលើផែន​ទី​របស់​ក្រសួងរ៉ែ និងថាមពល 1 ខណៈដែលទីតាំងភូមិសាស្រ្តរបស់ធនធានទាំងអស់នេះអាចកំណត់បាន ទំហំស្រទាប់រ៉ែ មិនត្រឹមតែគ្មានអ្នកណាដឹងទេ ហើយថែមទាំងមិនត្រូវបានរាយការណ៍ ឱ្យទូលំ ទូលាយថែមទៀត។ ធនធានរ៉ែ នៅប្រទេសកម្ពុជា មានដូចជា រ៉ែទង់ដែង មាស រ៉ែដែក ស័ង្កសី សំណ សំណប៉ាហំាង បុកស៊ីត ត្បូងកណ្តៀង ត្បូងទទឹម កៅលីន និង ថ្មកំបោរ។

រដ្ឋាភិបាល ចាត់ទុកឧស្សាហកម្មនិស្សារណកម្មជាវិស័យសំខាន់ ដើម្បីជម្រុញការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច។2 យ៉ាងនេះក្តី ចំណូលមកពីវិស័យនេះនៅតែទាប ដែលមានប្រហែលជា ២០ លានដុល្លារអាមេរិក បាន​ពីការនាំចេញរ៉ែនៅឆ្នាំ ២០១៤ ( ប្រៀបធៀបនឹង ១១៦ លាន​ដុល្លារអាមេរិក ពីការនាំចូល)3 និងចំណូលមិនមែនពន្ធ ចំនួន ៣.៥ លានដុល្លារ ប្រមូលបានមកពីក្រុមហ៊ុនរុករករ៉ែនៅឆមាសទី១ ដើមឆ្នាំ ២០១៥ ។4 អាជីវកម្មរ៉ែគួរចាប់អារម្មណ៍របស់ប្រទេសកម្ពុជា គឺធ្វើជាមួយខ្សាច់ ថ្មកំបោរ និងក្រួស សម្រាប់ប្រើប្រាស់នៅក្នុងឧស្សាហកម្មសំណង់ និងអំបិល ។ ត្បួង ត្រូវបាន​ជីករុករកយ៉ាងខ្លាំងសម្បើម នៅតាមតំបន់ជាច្រើន ដូចជានៅខេត្ត ប៉ៃលិន នាទសវត្ស ឆ្នាំ ១៩៧០ ហើយឥឡូវ ទំនងជាលែងមានទៅហើយ។ ការរុករករ៉ែមាសដោយដៃ មានសារៈសំខាន់ណាស់ សម្រាប់ជីវភាពរស់នៅជាប្រពៃណីរបស់ក្រុមជនជាតិដើមភាគតិច ដូចជា បងប្អូនជនជាតិគួយ នៅខេត្តព្រះវិហារ ប៉ុន្តែ ការរុករកជា ប្រពៃណីនេះ ត្រូវប្រឈមនឹងអាជ្ញាប័ណ្ណសម្រាប់ប្រតិបត្តិការជាលក្ខណៈពាណិជ្ជកម្ម និង រុករករ៉ែ។

យោងតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ធនធានធម្មជាតិទាំងអស់ គឺជាកម្មសិទ្ធិរបស់រដ្ឋ។5 ហេតុដូច្នេះ ការរុករករ៉ែដែលធ្វើឡើងដោយពុំមានអាជ្ញាប័ណ្ណ គឺខុសច្បាប់។ លើកលែងតែប្រេង និងប្រេងសាំង ឧស្សាហកម្មនិស្សារណកម្មភាគច្រើន ត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយ ក្រសួងរ៉ែ និងថាមពល ដែលពីមុនជាក្រសួងឧស្សាហកម្ម រ៉ែ និងថាមពល។​ក្រសួងរ៉ែ និងថាមពល ទទួលខុសត្រូវលើការផ្តល់អាជ្ញាប័ណ្ណ គ្រប់គ្រង និងអធិការកិច្ចលើប្រតិបត្តិការរុករករ៉ែ និងធានាការគោរពបទប្បញ្ញត្តិនៃច្បាប់រុករករ៉ែ។6

ការចេញអាជ្ញាប័ណ្ណ គ្រប់គ្រងដោយច្បាប់ស្តីការគ្រប់គ្រង និងការរុករកធនធានរ៉ែ។ គិតមកត្រឹមថ្ងៃទី ៣០ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០១៣ (ទិន្នន័យថ្មីបំផុតដែលចេញដោយរដ្ឋាភិបាល) អតីតក្រសួង ឧស្សាហកម្ម រ៉ែ និងថាមពល បានចេញអាជ្ញាប័ណ្ណ ចំនួន ៤៦៥ ដែលនៅក្នុងចំនួននេះ ៦៨.៤ ភាគរយ គឺសម្រាប់ធ្វើអាជីវកម្ម និង ៣១.៦ ភាគរយ សម្រាប់រុករករ៉ែ។7

អាជ្ញាប័ណ្ណរុករករ៉ែស្ទើរតែទាំងអស់ (៩៥.៦ ភាគរយ) គឺសម្រាប់ សម្ភារៈសាងសង់ (ដូចជាក្រួស ខ្សាច់ និងថ្មកំបោរ សម្រាប់ផលិតស៊ីម៉ងត៍) ខណៈដែល ៤.៤ ភាគរយផ្សេងទៀត គឺសម្រាប់ធនធានមានតម្លៃ ដូចជា មាស និងត្បូង ជាដើម។

ខណៈពេលដែលប្រតិបត្តិការបូមខ្សាច់ ត្រូវបានផ្តល់នៅក្រោមអាជ្ញាប័ណ្ណខួង និងជីកកកាយនៅក្នុងពេលកន្លងមក ក្រសួងរ៉ែ និងថាមពល បានបង្កើតប្រព័ន្ធដេញថ្លៃអាជ្ញាប័ណ្ណតឹងតែងក្នុងឆ្នាំ ២០១៥ ដើម្បីដាក់កម្រិតលើវិសាលភាព នៃការបូមខ្សាច់ និងក្នុងពេលជាមួយគ្នា បង្កើនប្រាក់ចំណូលរដ្ឋាភិបាល និងគ្រប់គ្រងលើតម្លៃនៃខ្សាច់បូមមកពីទន្លេ។8

ខណៈដែលក្រសួង រ៉ែ និងថាមពល ទទួលខុសត្រូវលើការចេញ និងព្យួរអាជ្ញាប័ណ្ណ ក្រសួងផ្សេងទៀត រាប់បញ្ចូលទាំង ​ក្រសួងបរិស្ថាន និងក្រសួងធនធានទឹកនិងឧតុនិយម ក៏មានការទទួលខុសត្រូវផង​ដែរ នៅពេលបញ្ហាបំពុលបរិស្ថាន និងតំបន់ការពារ ជាប់ទាក់ទង។9  ឧទាហរណ៍ ការវាយតម្លៃហេតុប៉ះពាល់បរិស្ថាន (ជាការទទួលខុសត្រូវរបស់ក្រសួងបរិស្ថាន) គឺត្រូវការចាំបាច់ សម្រាប់ គ្រប់ប្រតិបត្តិការប្រេងនិងឧស្ម័ន។10

ប្រេង និងប្រេងកាត

សកម្មភាពប្រេងទំាងឡាយ ត្រូវស្ថិតក្រោមយុត្តាធិការរបស់អាជ្ញាធរជាតិប្រេងកាតកម្ពុជា ចៀសជាងអគ្គនាយកដ្ឋានធនធានរ៉ែ និងអគ្គនាយកដ្ឋានប្រេងកាត នៃក្រសួងរ៉ែ និងថាមពល។ អាជ្ញាធរជាតិប្រេងកាតកម្ពុជា ទទួលខុសត្រូវវាយតម្លៃលើការដេញថ្លៃរុករករ៉ែ និងផ្តល់ជាអនុសាសន៍ ទៅរាជរដ្ឋាភិបាល លើការផ្តល់កិច្ចព្រមព្រៀងប្រេងទៅក្រុមហ៊ុនជាក់លាក់។ 11    

ដែនដីរុករកប្រេង ត្រូវបានបែងចែកទៅជាប្លុកក្នុងសមុទ្រចំនួន ១០កន្លែង (ពីប្លុកអេ ទៅ ប្លុកអេហ្វ និង​ តំបន់​០១​ ទៅ តំបន់០៤)​​ ប្លុកនៅដីគោកចំនួន ១៩​​​ (ពីំប្លុក០៩ ទៅដល់ប្លុក២៦) បន្ថែមលើតំបន់ត្រួតស៊ីគ្នា (OCA) អះអាងទាមទារដោយប្រទេសថៃ មានប្រវែង ២៧,០០០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ (តំណភ្ជាប់ទៅកាន់ផែនទីនៃប្លុករុករកប្រេងនិងឧស្ម័ន នៃប្រទេសកម្ពុជា)។ ប្លុកដែនគោកនិងសមុទ្រដែលមិនមានការតវ៉ាទាំងអស់ ត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយអាជ្ញាធរជាតិប្រេងកាតកម្ពុជា។12នៅខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៤ គណៈកម្មាធិការមួយ ត្រូវបានបង្កើតឡើង ដើម្បីត្រួតពិនិត្យលើការចរចាសាជាថ្មីជាមួយរដ្ឋាភិបាលថៃ ទៅលើតំបន់ត្រួតស៊ីគ្នាដែលមានជម្លោះ ចាប់តាំងពីដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៧០ មកម្លេះ។13 

បច្ចុប្បន្ន ប្រទេសកម្ពុជា មិនមានរោងចក្រចម្រាញ់ ដែលមានសមត្ថភាពដោះស្រាយជាមួយនឹងបរិមាណប្រេងនិងឧស្ម័ន ដែលនឹងត្រូវទាញយកនៅពេលអនាគតទេ ទោះបីជា ការងារនេះ បានចាប់ផ្តើមនៅរោងចក្រចម្រាញ់ប្រេង ក្នុងខេត្តកំពត និង ខេត្តព្រះសីហនុ ចាប់តាំងពីខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០១៣ ក៏ដោយ។14 រហូតមកទល់នឹងពេលនេះ ពុំទាន់មានច្បាប់ពិសេសណា ដែលទាក់ទងប្រេងនិងឧស្ម័ន នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាទេ បើទោះបីជារដ្ឋាភិបាល កំពុងធ្វើការបង្កើតក្របខ័ណ្ឌច្បាប់សម្រាប់គ្រប់គ្រងធនធានប្រេងកាត។  ​

ធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពចុងក្រោយ៖ ២ វិច្ឆកា ២០១៥

ឯកសារយោង

  • 1. ​ក្រសួងរ៉ែ និងថាមពល. “លទ្ធផលការងារ”. ចូលអាន ២១ តុលា ២០១៥. http://www.mme.gov.kh/administrator/gd-link-page.php?gd1=925
  • 2. ក្រសួងផែនការ. “ផែនការយុទ្ធសាស្រ្តអភិវឌ្ឍជាតិ ២០១៤-២០១៨”. ចូលអាន ១៦ កញ្ញា​២០១៥. http://www.mop.gov.kh/Home/NSDP/NSDP20142018/tabid/216/Default.aspx
  • 3. អង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក. “សំណុំទិន្នន័យស្ថិតិ៖ ការធ្វើពាណិជ្ជកម្មទំនិញតាមមុខទំនិញ ស្វែងរកពាក្យ ប្រេងឥន្ធនៈ និងផលិតផលពីការរុករករ៉ែ ប្រេងឥន្ធនៈ ប្រទេសកម្ពុជា ការនាំចេញ ការនាំចូល ២០១០-២០១៤”. ចូលអាន ២១ តុលា ឆ្នាំ ២០១៥. http://stat.wto.org/StatisticalProgram/WSDBViewData.aspx?Language=E
  • 4. កង សុធា. “ចំណូលរដ្ឋាភិបាលពីឧស្សាហកម្មរុករករ៉ែកើនឡើង.” កាសែត ឌឹ ខេមបូឌា ដេលី ថ្ងៃទី ៥ ខែសីហា ឆ្នាំ២០១៥. ចូលអាននៅថ្ងៃទី ២១ ខែ តុលា ឆ្នាំ២០១៥. www.cambodiadaily.com/business/govt-revenue-from-mining-industry-soars-90768/
  • 5. រដ្ឋធម្មនុញ្ញ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា, មាត្រា៥៨។
  • 6. ច្បាប់ស្តីពីការគ្រប់គ្រង និងការធ្វើអាជីវកម្មធនធានរ៉ែ ឆ្នាំ២០០១, មាត្រា១៥។
  • 7. ក្រសួងរ៉ែ និងថាមពល. អគ្គនាយកដ្ឋានធនធានរ៉ែ: ការរុករក និងការធ្វើអាជីវកម្មរ៉ែ. ចូលអាន ៣១ ធ្នូ ២០១៤. www.mme.gov.kh/administrator/gd-link-page.php?gd1=925
  • 8. ឃួន ណារីម. “អាជ្ញាប័ណ្ណបូមខ្សាច់ចេញនៅខេត្ត.” កាសែត ឌឹ ខេមបូឌា ដេលី. ចេញផ្សាយ ១៣ មិថុនា ២០១៥. ចូលអាន ២២ តុលា ២០១៥. www.cambodiadaily.com/news/provisional-sand-dredging-licenses-awarded-85500/
  • 9. ច្បាប់ស្តីពីការបង្កើតក្រសួងបរិស្ថាន ឆ្នាំ១៩៩៦, មាត្រា២ និងច្បាប់ស្តីពីការបង្កើតក្រសួងធនធានទឹក និងឧតុនិយម ឆ្នាំ ១៩៩៩, មាត្រា៣។
  • 10. អនុក្រឹត្យស្តីពីដំណើរការវាយតម្លៃហេតុប៉ះពាល់បរិស្ថានឆ្នាំ១៩៩៩ ឧបសម្ព័ន្ធ។
  • 11. សេចក្តីសម្រេចលេខ ៧៣ ស្តីពីវិសោធនកម្មជំពូក២នៃបទបញ្ជាប្រេងកាត ឆ្នាំ១៩៩១ (ថ្ងៃទី ១៨ ខែ តុលា ឆ្នាំ ១៩៩៨) និងសេចក្តីសម្រេចលេខ ២៥ ស្តីពីវិសោធនកម្មនៃបទបញ្ជាប្រេងកាត ឆ្នាំ១៩៩១ (ថ្ងៃទី ១៩ ខែ មីនា ឆ្នាំ ១៩៩៩)។
  • 12. ក្រសួងរ៉ែ និងថាមពល. “អគ្គនាយកដ្ឋានប្រេងកាត.” ចូលអាន ២១ តុលា ២០១៥. http://www.mme.gov.kh/administrator/gd-link-page.php?gd1=941
  • 13. អេឌី ម៉ថន. “រដ្ឋាភិបាលបង្កើតគណៈកម្មាការអូស៊ីអេ». កាសែត ភ្នំពេញប៉ុស្តិ៍. ចេញផ្សាយ ៤ ធ្នូ ២០១៤. ចូលអាន ២១ តុលា ២០១៥. http://www.phnompenhpost.com/business/govt-forms-oca-committee
  • 14. ចាន់ មុយហុង. “ថ្ងៃបញ្ចប់ការសាងសង់រោងចក្រប្រេង ពុំទាន់ដឹង.” ការសែត ភ្នំពេញប៉ុស្ត៍. ចេញផ្សាយ ៣ មេសា ២០១៥. ចូលអាន ៣០ តុលា ២០១៥. http://www.phnompenhpost.com/business/no-end-date-sight-oil-plant-completion
ទំនាក់ទំនងយើងខ្ញុំ

ទំនាក់ទំនងយើងខ្ញុំ

បើលោកអ្នកមានសំនួរទាក់ទងនឹងខ្លឹមសារផ្សាយនៅលើគេហទំព័រ Open Development Cambodia (ODC)? យើងខ្ញុំ​នឹង​ឆ្លើយ​តប​​ដោយ​ក្តី​រីក​រាយ។

តើអ្នកបានឃើញបញ្ហាបច្ចេកទេសណាមួយនៅលើគេហទំព័រOpen Development Cambodia (ODC) ដែរឬទេ?

តើលោកអ្នកយល់យ៉ាងដូចម្តេចដែរចំពោះការងាររបស់អូឌីស៊ី?

តើលោកអ្នកមានឯកសារដែលអាចជួយពង្រីក​គេហទំព័រOpen Development Cambodia (ODC) ដែរ​ឬទេ​?​ យើងខ្ញុំ​នឹង​ធ្វើការ​ត្រួតពិនិត្យ​រាល់​ទិន្នន័យ​អំពី​ផែនទី​ ច្បាប់​ អត្ថបទ​ និង​ ឯកសារ​ដែល​ពុំ​មាននៅ​លើ​គេហទំព័រ​នេះ​ ហើយ​ពិចារណា​បោះផ្សាយ​ទិន្នន័យ​ទាំងនោះ​។​ សូម​មេត្តា​ផ្ញើ​តែ​ឯកសារ​ណា​ដែល​មាន​ជា​សាធារណៈ​ ឬ​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​អាជ្ញាប័ណ្ណ​ Creative Commons

ឯកសារត្រូវបានលុប
មានបញ្ហា!

កំណត់សម្គាល់៖ Open Development Cambodia (ODC) នឹង​ធ្វើការ​ត្រួតពិនិត្យ​រាល់​ឯកសារ​ដែល​បាន​បញ្ជូន​មក​យ៉ាង​ហ្មត់ចត់​ ដើម្បី​កំណត់​ភាព​ត្រឹមត្រូវ​ និង​ពាក់ព័ន្ធ​ មុន​ពេលធ្វើការ​បង្ហោះ​ផ្សាយ​។​ រាល់​ឯកសារ​ដែល​បាន​បង្ហោះ​ផ្សាយ​នឹង​ជា​ឯកសារ​ដែល​មាន​ជា​សាធារណៈ​ ឬ​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​អាជ្ញាប័ណ្ណ​ Creative​ Commons​។​ យើងខ្ញុំ​សូម​អគុណ​សំរាប់​ការ​គាំទ្រ​របស់​លោក​អ្នក​។​

wH9mZ
* ប្រអប់មតិមិនអាចទទេ! មិនអាចបញ្ចូនបាន សូមធ្វើការបញ្ចូនម្តងទៀត! Please add the code correctly​ first.

សូម​អរគុណ​សំរាប់​ការ​ចំនាយ​ពេល​ក្នុង​ការ​ចែក​រំលែក​មក​កាន់​យើងខ្ញុំ!