អង្គការទិន្នន័យអំពីការអភិវឌ្ឍ (អូឌីស៊ី) បានប្រមូលរក្សាទុករាល់ព័ត៌មាន និងទិន្នន័យនៃគេហទំព័រចាស់ដោយជោគជ័យ នៅលើអាសយដ្ឋាន៖http://archive.opendevelopmentcambodia.net ។ ឥឡូវនេះ អាសយដ្ឋាន https://opendevelopmentcambodia.net ត្រូវបានយកមកប្រើ សម្រាប់ “គេហទំព័រផ្លូវការតែមួយគត់” របស់អង្គការទិន្នន័យអំពីការអភិវឌ្ឍ(អូឌីស៊ី) ជាមួយមុខងារ រូបរាង និងទម្រង់ថ្មីកាន់តែល្អប្រសើរឡើង។

ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ

A national road in Cambodia. Photo by Pat Scullion, taken on 2 April 2010 under CC BY-NC-ND 2.0

ផ្លូវជាតិមួយខ្សែនៅប្រទេសកម្ពុជា។ រូបភាព ថតដោយ ផេត ស្យូលៀន កាលពីថ្ងៃទី ២ ខែមេសា ឆ្នាំ២០១០។ ក្រោមអាជ្ញាប័ណ្ណ  CC BY-NC-ND 2.0

ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​ បរិយាយ​អំពី​ទ្រព្យ​បង្កើត​ឡើង​ ដែល​អនុញ្ញាត​ឱ្យ​ប្រទេស​មួយ​ ដំណើរការ​ ដូច​ជា​ផ្លូវថ្នល់​ ផ្លូវដែក​ កំពង់​ផែរ​ ព្រ​លាន​យន្តហោះ​ ប្រព័ន្ធ​គមនាគមន៍​ អគ្គិសនី​ និង​បណ្តាញ​ចែកចាយ​ទឹក​ស្អាត​។​ ផែនការ​យុទ្ធសាស្ត្រ​អភិវឌ្ឍន៍​ជាតិ​ ឆ្នាំ​២០១៤-២០១៨​ របស់​ក្រសួងផែនការ​ គូសបញ្ជាក់​ពី​ទ្រព្យ​ និង​យុទ្ធសាស្ត្រ​ហេ​ដ្ឋា​រចនា​ស​ម័​ន្ធ​ របស់​ប្រទេស​កម្ពុជា​ នា​ពេល​បច្ចុប្បន្ន​។1​  ក្រសួង​សាធារណការ​ និង​ដឹក​ជញ្ជូន​ មាន​ភារកិច្ច​អនុវត្ត​គោលនយោបាយ​ជាតិ​ ដែល​គ្របដណ្តប់​លើ​ការ​សាងសង់​ក្នុង​ការងារ​សាធារណការ​ ដូច​ជា​ ផ្លូវថ្នល់​ ស្ពាន​ កំពង់​ផែរ​ ផ្លូវដែក​ និង​ផ្លូវទឹក​។​

​ផ្លូវថ្នល់​

ប្រវែង​ផ្លូវ​សរុប​នៅ​កម្ពុជា​ មាន​ ៤៧,២៦៣​ គីឡូម៉ែត្រ​ ក្នុង​នោះ​ ៧៤%​ ជា​ផ្លូវ​ខេត្ត​នៅ​ទី​ជនបទ​។​ គិត​មក​ត្រឹម​ ឆ្នាំ​២០១៣​ ផ្លូវជាតិ​និង​ផ្លូវ​ខេត្ត​ ប្រវែង​ ១២,២៣៩​ គីឡូម៉ែត្រ​ ត្រូវ​បាន​ត្រួសត្រាយ​។2​ ផែនការយុទ្ធសាស្ត្រ​អភិវឌ្ឍន៍​ជាតិ​ បង្ហាញ​ពី​ផែនការ​របស់​រដ្ឋាភិបាល​ ក្នុង​ការ​កែ​លម្អ​ និង​ជួសជុល​ផ្លូវ​ជនបទ​បន្ថែម​ ប្រមាណ​ជា​ ៥,១៥០​ គីឡូ​ ម៉ែត្រ​ នៅ​ត្រឹម​ឆ្នាំ​២០១៨​។​

​ក្រសួង​សាធារណការ​និង​ដឹក​ជញ្ជូន​ ទទួលខុសត្រូវ​អនុវត្ត​គោលនយោបាយ​ជាតិ​ ដែល​គ្របដណ្តប់​លើ​ការ​សាងសង់​ក្នុង​ការងារ​សាធារណការ​ ដូច​ជា​ ផ្លូវថ្នល់​ ស្ពាន​ កំពង់​ផែរ​ ផ្លូវដែក​ និង​ផ្លូវ​ទឹក​។​

គម្រោង​អភិវឌ្ឍន៍​ធំៗ​ជា​ច្រើន​ ត្រូវ​បាន​គ្រោងទុក​។​ នៅ​បំណាច់​ឆ្នាំ​២០១៥​ មាន​សេចក្តីរាយការណ៍​បង្ហាញ​ថា​ ក្រុម​ហ៊ុន​ខ្មែរ​ Global​ CAM​ Project​ Development​ Plc​ បាន​ចុះ​អនុ​ស្សរ​នៃ​ការ​យោគយល់​ជាមួយនឹង​ក្រុមហ៊ុន​ Green​ Eco​ Energy​ Co.​ ដើម្បី​សាងសង់​ផ្លូវ​ល្បឿន​លឿន​ប្រវែង​ ២៧៥​ គី​ឡូ​ម៉ែត្រ​ រវាង​រាជធានី​ភ្នំពេញ​ និង​ខេត្ត​ព្រះ​សីហ​នុ​។​ កិច្ចព្រមព្រៀង​នេះ​ មាន​តម្លៃ​ជាង​ ៥៣៦​លាន​ ដុល្លារ​អា​មេ​រិ​ក​។​3

​ផ្លូវដែក​

ប្រទេស​កម្ពុជា​ មាន​បណ្តាញ​ផ្លូវដែក​សំខាន់ៗ​ ២​ ខ្សែ​ ដែល​បណ្តាញ​ផ្លូវ​នៅ​ភាគ​ខាងជើង​ប្រវែង​ ៣៨៦​គីឡូម៉ែត្រ​ ភ្ជាប់​រាជធានី​ភ្នំពេញ​ ជាមួយនឹង​ទីក្រុង​ប៉ោយ​ប៉ែ​ត​ នៅ​ចន្លោះ​ខេត្តពោធិសាត់​ និង​ខេត្តបាត់ដំបង​ ជាប់​ព្រំប្រទល់​នឹង​ប្រទេស​ថៃ​ និង​បណ្តាញ​ផ្លូវ​នៅ​ភាគ​ខាងត្បូង​ប្រវែង​ ២៦៦​ គីឡូម៉ែត្រ​ តភ្ជាប់​​រាជ​ធា​នីភ្នំពេញ​ ទៅ​ខេត្ត​ព្រះ​សីហ​នុ​។​ ការ​ប្រើប្រាស់​ប្រព័ន្ធ​ផ្លូវដែក​ បាន​កើនឡើង​ខ្ពស់​ នៅ​ឆ្នាំ​១៩៧០4​  ប៉ុន្តែ​ សង្គ្រាមស៊ីវិល​ដែល​ចេះ​តែ​បន្ត​ និង​ការ​មិន​យក​ចិត្ត​ទុកដាក់​រាប់​ទសវត្សរ៍​ បាន​ធ្វើ​ឱ្យ​ផ្លូវដែក​ស្ថិត​ក្នុង​ស្ថានភាព​ទ្រុឌទ្រោម​។​ សេវា​ផ្លូវដែក​ បាន​ចាប់ផ្តើម​សារជា​ថ្មី​ឡើងវិញ​ នៅ​ក្នុង​អំឡុង​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ​១៩៨០​ ប៉ុន្តែ​សេវា​សម្រាប់​អ្នក​ធ្វើ​ដំណើរ​បាន​បញ្ចប់​ នៅ​ត្រឹម​ឆ្នាំ​២០០៨​។​

នៅ​ឆ្នាំ​២០០៦​ គម្រោង​ស្តារ​ផ្លូវដែក​តម្លៃ​ ១៤៣​លាន​ ដុល្លារ​អា​មេ​រិ​ក​ ត្រូវ​បាន​ដាក់​សម្ពោធ​ដោយ​រាជរដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​ ជាមួយនឹង​ការ​គាំទ្រ​ពី​ម្ចាស់​ជំនួយ​ក្រៅប្រទេស​ជា​ច្រើន​។​ គម្រោង​ខ្សែ​ផ្លូវដែក​ភាគ​ខាងត្បូង​ ត្រូវ​បាន​បញ្ចប់​រួចរាល់​ និង​បើក​បម្រើ​សម្រាប់​ប្រតិបត្តិការ​ដឹក​ជញ្ជូន​ នៅ​ខែសីហា​ ឆ្នាំ​២០១៣​។5​កាលពីដើមឆ្នាំ ២០១៦នេះ ខ្សែផ្លូវដែកភាគខាងត្បូងបានដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់សម្រាប់ការដឹកជញ្ជូនប្រេងឥន្ធនៈ ធ្យូងថ្ម ស៊ីម៉ង់ត៍ និងកុងតឺន័រសម្រាប់ដឹកជញ្ជូនតាមកាប៉ាល់ ដោយឡែកសេវាសម្រាប់អ្នកដំណើរ ត្រូវបានប្រកាសឱ្យដំណើរការនៅចុងឆ្នាំ២០១៦។6

យ៉ាងនេះ​ក្តី​ បញ្ហា​តាំងទី​លំនៅ​7  ការ​ប្រឈម​នឹង​ការ​ចំណាយ​លើស​ ទឹកជំនន់​ និង​បញ្ហា​គុណភាព​សាងសង់​ បាន​បណ្តាល​ឱ្យ​គម្រោងផ្លូវដែកភាគខាងជើង​ត្រូវ​ពន្យា។​ នៅ​ក្នុង​ខែ​ដដែល​នេះដែរ​ រាជរដ្ឋាភិបាល​ បាន​ប្រកាស​ពី​តម្រូវការ​មូលនិធិ​បន្ថែម​ប្រមាណ​ជា​ ៧៥​លាន​ ដុល្លារ​អា​មេ​រិ​ក​ ដើម្បី​បញ្ចប់​គម្រោង​នេះ​។​ ​នៅ​ខែកក្កដា​ ឆ្នាំ​២០១៥ បន្ទាប់​ពី​ធនាគារ​អ​ភ​វិ​ឌ្ឍ​ន៍​អាស៊ី​ និង​ទីភ្នាក់ងារជំនួយ​អភិវឌ្ឍន៍​អូស្ត្រាលី​ ដែល​ជា​ដៃគូរ​គម្រោង​ បាន​ច្រានចោល​សំណើសុំ​ផ្តល់​មូលនិធិ​បន្ថែម​ រាជរដ្ឋាភិបាលបានសម្រេច​ផ្តល់ទឹកប្រាក់​បន្ថែមចំនួន​ ៣៣​ លាន​ ដុល្លារ​អាមេរិក ​ ​ ដើម្បី​ឱ្យ​ការ​ជួសជុល​ខ្សែផ្លូវដែក​​ភាគ​ខាងជើងអាច​បញ្ចប់នៅ​ត្រឹម​ឆ្នាំ​២០១៧​។8

គួរបញ្ជាក់ដែរថា នាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ក្រុមហ៊ុន Royal Railway ទទួលបានសម្បទានលើប្រតិបត្តិការផ្លូវដែកនៅកម្ពុជារយៈពេល ៣០ឆ្នាំ។

ស្រប​ពេល​ជាមួយ​គ្នា​នេះ​ រដ្ឋាភិបាល​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ បាន​បង្ហាញ​ចេតនា​កសាង​បណ្តាញ​ផ្លូវដែក​បន្ថែម​ទៀត ហើយ​ប្រទេស​ថៃ​ ប្រទេស​ជប៉ុន​ និង​ ប្រទេស​ចិន​ បាន​បង្ហាញ​ពី​ចំណាប់អារម្មណ៍​ ក្នុង​ការ​ធ្វើ​កិច្ចការ​លើ​គម្រោង​ទាំងនេះ​ សំដៅ​ពង្រីក​សេវា​ផ្លូវដែក​ឆ្លងកាត់​តាម​ប្រទេស​កម្ពុជា​។9

ផ្លូវទឹក​ និង​កំពង់​ផែ​

ប្រវែង​ផ្លូវទឹក​ នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ មាន​ប្រមាណ​ជា​ ១,៧៥០​ គីឡូម៉ែត្រ​ ក្នុង​នោះ​ ៨៥០​គីឡូម៉ែត្រ​ អាច​ធ្វើ​ចរាចរ​បាន​ នៅ​ក្នុង​រដូវហួតហែង។​10

​កំពង់​ផែ​ស្វយ័ត​ក្រុងព្រះសីហនុ​ គឺជា​ផែ​អន្តរជាតិ​សមុទ្រ​ទឹក​ជ្រៅ​ និង​ជា​កំពង់​ផែពាណិជ្ជកម្ម​តែ​មួយ​គត់​របស់​ប្រទេស​កម្ពុជា​។​ ស្ថិត​ក្រោម​ការ​កាន់កាប់​ដោយ​រដ្ឋ​ កំពង់​ផែ​នេះ​កំពង់​តែ​ត្រូវ​បាន​អភិវឌ្ឍ​ ដែល​គ្រោង​នឹង​បញ្ចប់​រួច​រាល់​ នៅ​ឆ្នាំ​២០១៧​។​ កំពង់​ផែ​ស្វយ័ត​ក្រុងព្រះសីហនុ​ គ្របដណ្តប់​លើ​ផ្ទៃដី​ ១២៤​ ហិ​កតា​។​11  នៅ​ឆ្នាំ​២០១៥​ ទំនិញ​ ជាង​ ៣.៨​លាន​តោន​ បាន​ឆ្លងកាត់​កំពង់​ផែ​នេះ​ ដែល​មាន​កំណើន​ស្មើនឹង​ ១០%​ បើ​ធៀប​នឹង​ឆ្នាំ​កន្លង​ទៅ​។​ ចំនួន​ កប៉ាល់​ ដែល​ឆ្លងកាត់​កំពង់​ផែ​ បាន​កើនឡើង​ ១៧%​ ពី​មួយ​ឆ្នាំ​ ទៅ​មួយ​ឆ្នាំ​ ហើយ​ចំនួន​នាវា​កំសាន្ត​ បាន​កើនឡើង​ ពី​ ២៥​ ទៅ​ ៣៦​កប៉ាល់​។12​ 

យ៉ាងនេះ​ក្តី​ មានការ​អះអាង​ខ្លះ​លើក​ឡើង​ថា​ កំពង់​ផែ​សមុទ្រ​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ គឺជា​កំពង់​ផែ​មាន​តម្លៃ​សេវា​ថ្លៃ​បំផុត​ នៅ​អាស៊ី​។​13 

កំពង់​ផែ​ស្វយ័ត​ភ្នំពេញ​របស់​រដ្ឋ​ នៅ​ស្រុក​កៀនស្វាយ​នៃ​ទឹកដី​ខេត្តកណ្តាល​ ដែល​មាន​ចម្ងាយ​ ៣០​គីឡូម៉ែត្រ​ ពី​កំពង់​ផែ​ គឺជា​កំពង់​ផែ​ធំ​បង្អស់​ទី​២​ របស់​កម្ពុជា​។​ នៅ​ខែមករា​ ឆ្នាំ​២០១៣​ កំពង់​ផែ​ បាន​បើក​ឱ្យ​ដំណើរការ​ ស្ថានីយ​កុងតឺន័រ​ តម្លៃ​២៨​លាន​ ដុល្លារ​អា​មេ​រិ​ក​ ក្រោម​ជំនួយ​ថវិកា​ពី​រដ្ឋាភិបាល​នៃ​ប្រទេស​ចិន​។​ ផលិតផល​កសិកម្ម​ និង​សម្លៀក​បំពាក់​ គឺជា​ទំនិញ​នាំ​ចេញ​ឆ្លងកាត់​កំពង់​ផែ​នេះ​ ខណៈ​ដែល​សម្ភារៈ​សំណង់​ គ្រឿង​ម៉ាស៊ីន​ប្រើ​ក្នុង​វិស័យ​កសិកម្ម​ វត្ថុធាតុដើម​សម្រាប់​ឧ​ស្សហកម្ម​វាយនភ័ណ្ឌ​និង​សម្លៀក​បំពាក់​ និង​ទំនិញប្រើប្រាស់​ គឺជា​ផលិតផល​នាំ​ចូល​សំខាន់ៗ​។14​ 

​កំពង់​ផែស្ងួត​ភ្នំពេញ​ គឺជា​កំពង់​ផែ​ទឹកទន្លេ​ ដែល​មាន​ចម្ងាយ​ ៣៣០​គីឡូម៉ែត្រ​ ពី​សមុទ្រ​។​ កប៉ាល់​ផ្ទុកទំនិញ​នៅ​ទី​នេះ​ អាច​បម្រើ​ដល់​គោលដៅ​អន្តរជាតិ​ជា​ច្រើន​ ដូច​ជា​ ប្រទេស​សិង្ហ​បុរី​ ជាដើម​។​ ផែ​សមុទ្រ​តូចៗ​ ដទៃ​ទៀត​ នៅ​ខេត្តកោះកុង​ និង​ខេត្តកំពត​ ត្រូវ​បាន​ប្រើ​សម្រាប់​នាវា​តូចៗ​។​ កំពង់​ផែ​ទន្លេ​ ដូច​ជា​នៅ​ខេត្ត​កំពង់ចាម​ បម្រើ​ឱ្យ​នាវា​ក្នុងស្រុក​ប៉ុណ្ណោះ​។​

ការ​ដឹក​ជញ្ជូន​តាម​ផ្លូវអាកាស​

ប្រទេស​កម្ពុជា​ មាន​ព្រ​លា​យន្តហោះ​អន្តរជាតិ​ ៣​កន្លែង​ នៅ​រាជធានី​ភ្នំពេញ​ ខេត្តសៀមរាប​ និង​ខេត្ត​ព្រះ​សីហ​នុ​ បើ​ទោះបីជា​ព្រ​លាន​យន្តហោះ​នៅ​ខេត្ត​ព្រះ​សីហ​នុ​ ទទួល​បាន​ជើងហោះហើរ​អន្តរជាតិ​តិចតួច​។​ ព្រ​លាន​យន្តហោះ​ទាំងនេះ​ ត្រូវ​បាន​គ្រប់គ្រង​ដោយ​ក្រុមហ៊ុន​ព្រ​លា​ន​យន្តហោះ​ ដែល​មាន​ភាគហ៊ុន​ ៧០​%​ កាន់កាប់​ដោយ​ក្រុម​ហ៊ុន​បារាំង​ Vinci​ និង​ភាគហ៊ុន​ ៣០​% ជា​របស់​ក្រុមហ៊ុន​វិនិយោគ​រួម​គ្នា​ម៉ា​ឡេ​ស៊ី​-​កម្ពុជា​ Muhibbah​ Masteron​ Cambodia​។​

​ការងារ​កែ​លម្អ​សំខាន់ៗ​ជា​ច្រើន​ កំពុង​កើត​មាន​ឡើង​ ជា​ពិសេស​ជាមួយ​ព្រ​លាន​យន្តហោះ​អន្តរជាតិ​ភ្នំពេញ​ និង​ សៀមរាប​ ជាមួយនឹង​ទឹកប្រាក់​ ១០០​លាន​ ដុល្លារ​អា​មេ​រិ​ក​ វិនិយោគ​ទៅ​ក្នុង​អគារ​ស្ថានីយ៍​ថ្មីៗ​ជា​ច្រើន15​  ក្នុង​ចំនួន​នោះ​ មូលធន​ខ្លះ​ត្រូវ​បាន​វិនិយោគ​ដោយ​ក្រុមហ៊ុន​រួម​ទុន​រវាង​ក្រុមហ៊ុន​កូរ៉េ​ពីរ​ គឺ​ Camco​ Airport​ Co​ និង​ Lees​ A&A​ ។16​ 

ទីផ្សារ​អាកាសចរណ៍​របស់​ប្រទេស​កម្ពុជា​ បាន​កើនឡើង​ ១៥.៥%​ នៅ​ឆ្នាំ​២០១៥​។​ ចំនួន​អ្នក​ធ្វើ​ដំណើរ​ បាន​រីក​ធំធាត់​ក្នុង​កំណើន​លេខ​ពីរ​ខ្ទង់​ សម្រាប់​រយៈពេល​ ៦​ឆ្នាំ​ជា​បន្តបន្ទាប់​។17​  នៅ​ឆ្នាំ​២០១៥​ ព្រ​លាន​យន្តហោះ​ទាំង​បី​កន្លែង​ បាន​ទទួល​អ្នកដំណើរ​ចំនួន​ ៦.២​លាន​នាក់​ ក្នុង​នោះ​មាន​ ៣​លាន​នាក់​ នៅ​រាជធានី​ភ្នំពេញ​ និង​ ៣.២​លាន​នាក់​ នៅ​ខេត្តសៀមរាប​។​18

​យោង​តាម​ការ​ចុះហត្ថលេខា​លើ​កិច្ចព្រមព្រៀង​រវាង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ និង​ប្រទេស​ជប៉ុន​ ជើងហោះហើរ​ផ្ទាល់​រវាង​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ​បាន​ចាប់ផ្តើម​ដំណើរការ​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​ ២០១៦​។​19

​រដ្ឋលេខាធិការដ្ឋាន​អាកាស​ចរ​ស៊ី​វិល​ ទទួលខុសត្រូវ​គ្រប់គ្រង​ និង​អភិវឌ្ឍ​អាកាស​ចរ​ស៊ី​វិល​ នៃ​ប្រទេស​ កម្ពុជា​។​

គមនាគមន៍​

អ៊ី​ន​ធឺ​ណេ​ត​

ការ​ប្រើប្រាស់​អ៊ី​ន​ធឺ​ណេ​ត​ នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ មាន​កំណើន​ ៤១៤​ %​ នៅ​ឆ្នាំ​២០១៤​ ប៉ុន្តែ​ការ​ចូល​ទៅ​ ប្រើប្រាស់​ មាន​កម្រិត​ទាប​នៅឡើយ​ ប្រមាណ​ជា​ ២៥%20​  បើ​ធៀប​នឹង​អត្រា​អ្នក​ចូល​ទៅ​ប្រើប្រាស់​របស់​ សកលលោក​ ៤២%​។​21 

បណ្តាញ​ខ្សែកាប​ទូរគមនាគមន៍​ក្រោម​បាតសមុទ្រ​ថ្មី​មួយ​ នឹង​រួចរាល់​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​ ២០១៧​។​ ខ្សែកាប​ដែល​នឹង​ភ្ជាប់​នៅ​លើគោក​ក្នុង​ខេត្ត​ព្រះ​សីហ​នុ​នេះ​ នឹង​ភ្ជាប់​ប្រទេស​កម្ពុជា​ជាមួយនឹង​ រ៉ា​យ៉ុ​ង​ ប្រទេស​ថៃ​ និង​គ័​រ​តាន​ ប្រទេស​ម៉ា​ឡេ​ស៊ី​។​ ខ្សែកាប​នេះ​ នឹង​បង្កើន​សមត្ថភាព​ និង​ពង្រឹង​ដល់​បណ្តាញ​ដែល​មាន​ស្រាប់​។​22

នៅខែមីនា ឆ្នាំ ២០១៦ ក្រសួងប្រៃសណីយ៍ និងទូរគមនាគមន៍ បានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងសម្បទាន ២៥ ឆ្នាំជាមួយនឹងបណ្តាញខ្សែកាប CFOCN ដើម្បីសាងសង់ស្ថានីយ៍មួយនៅខេត្តព្រះសីហនុ និងភ្ជាប់ខ្សែកាបអុបទិកបាតសមុទ្ររបស់ខ្លួនទៅក្នុងតំណ AAE-1 ដែលជាតំណមួយក្នុងចំនោមតំណភ្ជាប់ទិន្នន័យល្បឿនលឿនផ្សេងទៀតដែលត្រូវបានភ្ជាប់ដោយប្រទេសចិន វៀតណាម និងម៉ាឡេស៊ី។ 23 កិច្ចព្រមព្រៀងសម្បទាននេះត្រូវបានផ្អែកលើគំរូផ្ទេរប្រតិបត្តិការស្ថាបនាផ្ទាល់។ ក្រុមហ៊ុន CFOCN ជាបុត្រសម្ព័ន្ធរបស់ក្រុមហ៊ុនមួយដែលមានមូលដ្ឋាននៅប្រទេសសិង្ហបុរី បច្ចុប្បន្ននេះក្រុមហ៊ុននេះបានវិនិយោគខ្សែកាបអុបទិកសរុបប្រមាណ ៧,៦០០ គីឡូម៉ែត្ររួចទៅហើយនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។

លោក កាន ចាន់មេត្តា រដ្ឋលេខាធិការ​ក្រសួង​ប្រៃសណីយ៍​ និង​​ទូរគមនាគមន៍​កម្ពុជា ​បាន​ថ្លែង​ថា រដ្ឋាភិបាលបានរំពឹងទុកមុនថា​ ជិត ៨០ភាគរយនៃប្រជាជនកម្ពុជាអាចប្រើប្រាស់អ៊ិនធឺណេតមុនឆ្នាំ ២០២០។24

ទូរស័ព្ទ​

ចំនួន​អ្នក​ចុះ​ឈ្មោះ​ប្រើ​ទូរស័ព្ទ​ចល័ត​នៅ​លើ​ទីផ្សារ​ បាន​កើន​ដល់​ចំនួន​ ២១.២​ លាន​នាក់​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​ ២០១៦​ ហើយ​ត្រូវ​បាន​មើលឃើញ​ថា​ចំនួន​នេះ​កាន់តែ​ច្រើន​ឡើងៗ​ថែម​ទៀត​។​25 ចំនួន​នៃ​ខ្សែ​ទូរស័ព្ទ​អ​ចល័ត​នៅ​កម្ពុជា​ គឺ​មាន​ចំនួន​តិចតួច​ណាស់​។​ ការ​ជ្រៀតចូល​ក្នុង​ទីផ្សារ​ បាន​ធ្លាក់​ចុះ​ពី​ ២.៣​ ភាគរយ​ នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​ ២០១៤​ ទៅ​ ១.៤​ ភាគរយ​ នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​ ២០១៦​។26​ 

និយ័ត​ករ​ទូរគមនាគមន៍​កម្ពុជា​ ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​ក្រោម​ព្រះរាជក្រម​ឆ្នាំ​ ២០១៥​ និង​អនុក្រឹត្យ​ឆ្នាំ​ ២០១៦​។​ គោលដៅ​ចម្បង​នៃ​ស្ថាប័ន​នេះ​ គឺ​ “​ដើម្បី​ធ្វើ​និយ័ត​កម្ម​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​កិច្ច​ប្រតិបត្តិការ​ និង​ការ​ផ្តល់​សេវា​ទូរគមនាគមន៍​ ដើម្បី​លើកកម្ពស់​ការ​ប្រកួតប្រជែង​ដោយ​ស្មើភាព​ ប្រសិទ្ធិ​ភាព​ និង​តម្លាភាព​។​27

​វិទ្យុ​

នៅ​ឆ្នាំ​២០១៣​ ប្រទេស​កម្ពុជា​ មាន​ស្ថានីយ៍​វិទ្យុ​ចំនួន​ ៥១​ ហើយ​ការ​សិក្សា​នៅ​ឆ្នាំ​២០១០​ បាន​រក​ឃើញ​ ថា​ ៤១%​ នៃ​គ្រួសារ​កម្ពុជា​ មាន​វិទ្យុ​។​28  

ទូរទស្សន៍​

យោង​ទៅ​តាម​គោលនយោបាយ​យុទ្ធសាស្ត្រ​អភិវឌ្ឍន៍​ជាតិ​ នៅ​ឆ្នាំ​២០១៣​ ប្រទេស​កម្ពុជា​ មាន​ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍​រដ្ឋ​ចំនួន​១​ ស្ថានីយ៍ទូរទស្សន៍​ខេត្ត​ចំនួន​៧​ ស្ថានីយ៍​ឯកជន​ចំនួន​១២​ និង​សេវា​ទូរទស្សន៍​ខ្សែកាប​ជិត​ ១០០​។​ ការ​សិក្សា​នៅ​ឆ្នាំ​២០១០​ បាន​រក​ឃើញ​ថា​ ៦៤%​នៃ​គ្រួសារ​កម្ពុជា​ មាន​ទូរទស្សន៍​។29​ 

​អគ្គិសនី​

ភ្នំពេញ​ ដែល​ជា​រាជធានី​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ ប្រើប្រាស់​ប្រមាណ​ជា​ ៩០%​ នៃ​អគ្គិសនី​ទូ​ទាំង​ប្រទេស​។​ ការ​ពង្រីក​ បណ្តាញ​ចែកចាយ​ថាមពល​ ទៅ​ដល់​តំបន់​ជនបទ​ ដែល​ជា​លំនៅ​ដ្ឋា​ន​របស់​ប្រជាជន​ប្រមាណ​ជា​ ៨០%​ នៅ​មាន​កម្រិត​នៅឡើយ​។30​  គិត​មក​ត្រឹម​ឆ្នាំ​២០១៣​ គ្រួសារ​កម្ពុជា​ ២២.៥%​ ប៉ុណ្ណោះ​ មាន​អគ្គិសនី​ប្រើប្រាស់​។31

​នៅ​ឆ្នាំ​២០១៤​ នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ បា​ន​ប្រកាស​ការ​ប្តេជ្ញា​ចិត្ត​ធានា​ថា​ “​នៅ​ត្រឹម​ឆ្នាំ​២០២០​ គ្រប់​ភូមិ​ទាំងអស់​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ នឹង​មាន​អគ្គិសនី​ប្រើប្រាស់​ ខណៈ​ដែល​គ្រួសារ​ ៧០%​ នឹង​មាន​ថាមពល​នៅ​ត្រឹម​ឆ្នាំ​២០៣០”​។32​  គម្រោង​ធំៗ​សម្រាប់​ពង្រីក​បណ្តាញ​ចែកចាយ​ កំពុង​ចាប់ផ្តើម​អនុវត្ត​ដើម្បី​សម្រេច​គោលដៅ​របស់​គោលនយោបាយ​យុទ្ធសាស្ត្រ​អភិវឌ្ឍន៍​ជាតិ​ សំដៅ​បង្កើន​បណ្តាញ​បញ្ជូន​ថាមពល​ប្រវែង​ជាង​ ១២,៨០០​ គីឡូម៉ែត្រ​ ទៅ​នឹង​បណ្តាញ​ចែកចាយ​ នៅ​ត្រឹម​ឆ្នាំ​២០១៨​។33​ 

ទឹក​

ខណៈ​ដែល​មានការ​ចែកចាយ​ទឹក​ចល័ត​នៅ​ក្នុង​រាជធានី​ភ្នំពេញ​ និង​ទីក្រុង​ដទៃ​ទៀត​ ប្រជាជន​កម្ពុជា​ប្រមាណ​ជា​ ៤​ លាន​នាក់​ មិន​មានទឹក​ប្រកបដោយ​សុវត្ថិភាព​សម្រាប់​ប្រើប្រាស់​។34​  ទឹក​បំពុល​ដោយសារ​ធាតុ​អា​សេ​និក​ គឺជា​ហានិភ័យ​ ដែល​មាននៅ​ក្នុង​ការ​ផ្គត់ផ្គង់​ទឹក​សម្រាប់​ជិត ១,៦០០​ ភូមិ​ និង​ផ្នែក​ផ្សេង​ទៀត​ នៅ​ក្នុង​រាជធានី​ភ្នំពេញ​។​35  ផែនការ​យុទ្ធសាស្ត្រ​អភិវឌ្ឍន៍​ជាតិ​ ឆ្នាំ​២០១៤-២០១៨​ បាន​កំណត់​គោលដៅ​សម្រាប់​ការ​ទទួល​បានទឹក​ផឹក​កាន់តែ​ប្រសើរ​ឡើង ​​សម្រាប់​ប្រជាជន​នៅ​ទី​ជនបទ​ ចាប់ពី​ ៤៤.២%​ នៅ​ឆ្នាំ​២០១៣​ ទៅ​រហូត​ដល់​ ៦០%​ នៅ​ឆ្នាំ​២០១៨​។​ នៅ​រាជធានី​ អាជ្ញាធរ​ផ្គត់ផ្គង់​ទឹក​ស្អាត​ភ្នំពេញ​ ផ្គត់ផ្គង់​ទឹក​ដល់​ប្រជាជន​ប្រមាណ​ជា​ ២៨០,៨០០​ គ្រួសារ​។36

​អនាម័យ​

ប្រជាជន​ប្រមាណ​ជា​ ៩​លាន​ នាក់​ មិន​ទាន់​ទទួល​បាន​អនាម័យ​គ្រប់គ្រាន់​។37​  បញ្ហា​នេះ​ ផ្តល់​ជា​ផលវិបាក​ធ្ងន់ធ្ងរ​។​ ឧទាហរណ៍​ ក្មេង​ជាង​ ១,០០០​នាក់​ ស្លាប់​ជា​រៀង​រាល់​ឆ្នាំ​ដោយសារ​ជំងឺ​រាគ​រូស​ ដែល​បណ្តាល​មក​ពី​កង្វះ​អនាម័យ​ និង​កង្វះ​ទឹក​ស្អាត​។​ ផែនការ​យុទ្ធសាស្ត្រ​អភិវឌ្ឍន៍​ជាតិ​ កំណត់​យក​គោលដៅ​ឱ្យ​មាន​កំណើន​លើ​ការ​ទទួល​បាន​សេវា​អនាម័យ​ សម្រាប់​ប្រជាជន​នៅ​ទី​ជនបទ​ ពី​ ៣៧.៥%​ នៅ​ឆ្នាំ​២០១៣​ ទៅ​ ៦០%​ នៅ​ឆ្នាំ​២០១៨​។​

ធ្វើ​បច្ចុប្បន្នភាព​ចុង​ក្រោយ​៖​ ១៤​ ធ្នូ​ ២០១៦

ឯកសារយោង

  • 1. ក្រសួងផែនការ. ” ផែនការយុទ្ធសាស្រ្តអភិវឌ្ឍន៍ជាតិ ឆ្នាំ២០១៤-២០១៨.” ចូលអាន ១៦ កញ្ញា ២០១៥. www.mop.gov.kh/Home/NSDP/NSDP20142018/tabid/216/Default.aspx
  • 2. ដូចខាងដើម។
  • 3. សុខ ចាន់.ឆ្នាំ២០១៥. “ក្រុមហ៊ុនកូរ៉េគ្រោងសាងសង់ផ្លូវល្បឿនលឿន ទៅខេត្តព្រះសីហនុ.” កាសែត ខ្មែរថាម. ២២ វិច្ឆិកា ២០១៥។
  • 4. ចាប ម៉ូលី. “ការអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផ្លូវដែក នៅកម្ពុជា: យុទ្ធសាស្រ្តរយៈពេលវែង.” ឯកសារពិភាក្សារបស់វិទ្យាស្ថានអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច លេខ ១៥០. វិទ្យាស្ថានអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច ឆ្នាំ២០០៨. អាចរកបាននៅ www.ide.go.jp/English/Publish/Download/Dp/150.html
  • 5. ហោ គីមសាយ. “ផ្លូវដែកសម្រាប់ការនាំអង្ករចេញរួចរាល់.” កាសែត ភ្នំពេញប៉ុស្តិ៍. ចុះផ្សាយ ៩ សីហា ២០១៥. ចូលអាន ៥ វិច្ឆិកា ២០១៥. www.phnompenhpost.com/business/rail-gets-rice-exports-move
  • 6. Peter​ Ford,​ “​សេវា​រថភ្លើង​កម្ពុជា​ពេញ​និយម​ឡើង​វិញ​ចន្លោះ​ផ្លូវ​ពី​ភ្នំពេញ​ និង​ខេត្ត​ព្រះ​សីហ​នុ​”.​ សារ​ព៍​ត៌​មាន​ Guardian,​ ចុះ​ថ្ងៃ​ទី​ ៥​ ខែ​ មិថុនា​ ឆ្នាំ​ ២០១៦​។ ចូលអានថ្ងៃទី ២ ខែ វិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០១៦។ https://www.theguardian.com/travel/2016/jun/05/trains-phnom-penh-sihanoukville-kampot
  • 7. អ៊ែន ប៊ូហ្គាលស្គ៊ី និងជេ មីដាលូ. “ផែនការបរាជ័យ៖ ការសិក្សាពីដំណើរការតាំងទីលំនៅជាថ្មី និងផលប៉ះពាល់ពីការស្តារផ្លូវដែកកម្ពុជា.” អង្គការស្ពានឆ្លងព្រំដែន (ប្រចាំប្រទេសកម្ពុជា) ឆ្នាំ២០១២. ចូលអាន ៥ វិច្ឆិកា ២០១៥. www.babcambodia.org/derailed/derailed.pdf
  • 8. សំបូ ភីធឺ. “គ្មានការផ្តល់មូលនិធិបន្ថែមពីធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី ដើម្បីបញ្ចប់គម្រោងផ្លូវដែកជាប់គាំង.” កាសែត ខេមបូឌា ដេលី. ចេញផ្សាយ ២៧ កក្កដា ២០១៥. ចូលអាន ១៩ តុលា ២០១៥. www.cambodiadaily.com/news/no-more-adb-funding-to-finish-stalled-railway-project-79470/
  • 9. ក្រសួងសាធារណការ និងដឹកជញ្ជូន. ទិដ្ឋភាពទូទៅនៃហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធដឹកជញ្ជូន នៅព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បោះពុម្ពលើកទី៤. របាយការណ៍ប្រចាំឆ្នាំ. រាជធានីភ្នំពេញ: ក្រសួងសាធារណការ និងដឹកជញ្ជូន ឆ្នាំ២០១៣. www.mpwt.gov.kh/wp-content/uploads/2012/04/2010-Overview-on-Transport-Infrastructure-Sectors-in-Kingdom-of-Cambodia.pdf.
  • 10. ក្រសួងផែនការ. ” ផែនការយុទ្ធសាស្រ្តអភិវឌ្ឍន៍ជាតិ ឆ្នាំ២០១៤-២០១៨.” ចូលអាន ១៦ កញ្ញា ២០១៥. www.mop.gov.kh/Home/NSDP/NSDP20142018/tabid/216/Default.aspx
  • 11. កំពង់ផែស្វយ័តក្រុងព្រះសីហនុ. “ទិដ្ឋភាពទូទៅ.” ចូលអាន ១៦ កញ្ញា ២០១៥ [ភាសាខ្មែរ]. http://www.pas.gov.kh/beta/site/menulistdetail/21.html
  • 12. ផន បុប្ផា. ឆ្នាំ២០១៦. “ការនាំចេញតាមកំពង់ផែកើនឡើងជិត ១០% ចាប់ពីឆ្នាំ២០១៤.” វីអូអេ ខ្មែរ. ចេញផ្សាយ ២០ មករា ២០១៦. http://www.voacambodia.com/content/exports-through-port-rise-nearly-10-percent-from-2014/3154467.html
  • 13. វីលៀម ថត. ឆ្នាំ២០១៣. ទំនាក់ទំនងសហរដ្ឋអាមេរិក-កម្ពុជា៖ កិច្ចការនៅក្នុងវឌ្ឍនភាព. ទស្សនៈរបស់ឯកអគ្គរដ្ឋទូត. និទាឃរដូវ ឆ្នាំ២០១៣. ចូលអាន ២៧ វិច្ឆិកា ២០១៥. https://www.americanambassadors.org/publications/ambassadors-review/spring-2013/the-us-cambodia-relationship-a-work-in-progress
  • 14. ហោ គីមសាយ. “បរិមាណទំនិញនៅ ផែស្ងួតភ្នំពេញ កើនឡើងជាង ៣០ ភាគរយ.” កាសែត ភ្នំពេញប៉ុស្តិ៍. ចុះផ្សាយ ១៨ មេសា ២០១៣. ចូលអាន ៥ វិច្ឆិកា ២០១៥.www.phnompenhpost.com/business/phnom-penh-port-volume-third
  • 15. ចាន់ មុយហុង. “ការពង្រីកអាកាសយាន្តដ្ឋាន រាប់បញ្ចូលទាំងកន្លែងអង្គុយលេងថ្មីដែរ.” កាសែត ភ្នំពេញប៉ុស្តិ៍. ចុះផ្សាយ ១២ មីនា ២០១៥. ចូលអាន ៥ វិច្ឆិកា ២០១៥. http://www.phnompenhpost.com/airport-expansions-include-new-lounge
  • 16. បុគ្គលិកប៉ុស្តិ៍. “ការសាងសង់ស្ថានីយ៍នៅអាកាសយាន្តដ្ឋានសៀមរាប ដើរថយក្រោយ.” កាសែត ភ្នំពេញប៉ុស្តិ៍. ចុះផ្សាយ ១៤ មីនា ២០១៤. ចូលអាន ៥ វិច្ឆិកា ២០១៥. www.phnompenhpost.com/business/construction-siem-reap-terminal-pushed-back
  • 17. មជ្ឈមណ្ឌលសម្រាប់អាកាសចរណ៍. ឆ្នាំ២០១៥. “អាកាសចរណ៍កម្ពុជា ភាគ១៖ កំណើនភ្ញៀវទេសចរចិន ធ្វើឱ្យកម្ពុជាក្លាយជាទីផ្សាររីកធំធាត់លឿនបំផុតនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍.” ចូលអាន ១៦ កញ្ញា ២០១៥. http://centreforaviation.com/analysis/cambodia-aviation-part-1-china-visitor-surge-makes-cambodia-the-fastest-growth-market-in-se-asia-207130
  • 18. ឆេង សុកហង. ឆ្នាំ២០១៦. “អាកាសយាន្តដ្ឋានទាំងបីរបស់កម្ពុជា នឹងទទួលបានកំណើនអ្នកធ្វើដំណើរ.” កាសែត ភ្នំពេញប៉ុស្តិ៍. ចុះផ្សាយ ២០ មករា ២០១៦. ចូលអាន ៣០ មករា ២០១៦. http://www.phnompenhpost.com/business/kingdoms-three-airports-see-passenger-traffic-take
  • 19. ម៉ៃ​ គុណ​មក​រា​.​ “​ជើងហោះហើរ​ផ្ទាល់​ពី​ប្រទេស​ជប៉ុន​នឹង​ចាប់​ដំណើរការ​.”​ កាសែត​ខ្មែរ​ថា​ម​ស៍​,​ ចុះ​ថ្ងៃ​ទី​ ១២​ ខែ​ មីនា​ ឆ្នាំ​ ២០១៥​។​ ចូល​អាន​ថ្ងៃ​ទី​ ០៥​ ខែ​ វិច្ឆិកា​ ឆ្នាំ​ ២០១៥​។
  • 20. អាណាន់ បាលីហ្គា. “ប្រជាជនកម្ពុជា នាំគ្នាមកប្រើអ៊ីនធឺណេត.” កាសែត ភ្នំពេញប៉ុស្តិ៍. ចុះផ្សាយ ១២ មីនា ២០១៥. ចូលអាន ៥ វិច្ឆិកា ២០១៥. www.phnompenhpost.com/cambodians-flock-net
  • 21. ដូចយោងខាងដើម។
  • 22. សុខ​ ចាន់​.​ “​សេវា​អ៊ី​ន​ធឺ​ណេ​ត​ទាប​ជាង​មុន​នៅ​ឆ្នាំ​ក្រោយ​”.​ កាសែត​ខ្មែរ​ថា​ម​ស៍​,​ ចុះ​ថ្ងៃ​ទី​ ២៦​ ខែ​ តុលា​ ឆ្នាំ​ ២០១៦​។​
  • 23. ដូចយោងខាងដើម។
  • 24. ដូចយោងខាងដើម។
  • 25. Budde.​ “​ប្រទេស​កម្ពុជា​-​ ស្ថិតិ​ និង​ការ​វិភាគ​ពី​ទូរគមនាគមន៍​,​ ទូរស័ព្ទ​ច​ល៍ត​,​ រលក​អាកាស​,​ និង​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វផ្សាយ​ឌី​ជី​ថ​ល​”.​ ចូល​អាន​ថ្ងៃ​ទី​ ១៣​ ខែ​ ធ្នូ​ ឆ្នាំ​ ២០១៦​។​ https://www.budde.com.au/Research/Cambodia-Telecoms-Mobile-Broadband-and-Digital-Media-Statistics-and-Analyses
  • 26. ដូច​យោង​ខាង​ដើម​។
  • 27. និយ័ត​ករ​ទូរគមនាគមន៍​កម្ពុជា​.​ 2016.​ ចូល​អាន​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​ ១៤​ ខែ​ ធ្នូ​ ឆ្នាំ​ ២០១៦​។​ https://www.trc.gov.kh/about-us/background/
  • 28. ក្រសួងផែនការ. ” ផែនការយុទ្ធសាស្រ្តអភិវឌ្ឍន៍ជាតិ ឆ្នាំ២០១៤-២០១៨.” ចូលអាន ១៦ កញ្ញា ២០១៥. www.mop.gov.kh/Home/NSDP/NSDP20142018/tabid/216/Default.aspx
  • 29. ដូចយោងខាងដើម។
  • 30. ម៉ាក ហ្រ្គីមដីឌ. ឆ្នាំ២០១២. “ទន្លេបីក្រោមការគំរាមកំហែង៖ ស្វែងយល់ពីការគំរាមកំហែង និងការប្រឈមថ្មី ពីការអភិវឌ្ឍវារីអគ្គិសនី ចំពោះជីវចំរុះ និងសិទ្ធិសហគមន៍ នៅអាងទន្លេបី.” បោះពុម្ពរួមគ្នា ដោយបណ្តាញការពារទន្លេបី និងអង្គការទន្លេអន្តរជាតិ។
  • 31. ក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍកម្ពុជា. ឆ្នាំ២០១៣. “សៀវភៅមគ្គុទេសក៍វិនិយោគនៅកម្ពុជា.” ចូលអាន ២៥ វច្ឆិកា ២០១៤. http://www.cambodiainvestment.gov.kh/#fragment-3-tab
  • 32. “ហ៊ុន សែន និយាយថា នៅត្រឹមឆ្នាំ២០២០ គ្រប់ភូមិទាំងអស់នឹងមានអគ្គិសនីប្រើប្រាស់.” កាសែត ខេមបូឌា ហឺរ៉ល. ចេញផ្សាយ ២០ កុម្ភៈ ២០១៣. ចូលអាន ៥ វិច្ឆិកា ២០១៥. http://www.thecambodiaherald.com/cambodia/hun-sen-says-all-villages-to-have-electricity-by-2020-3449
  • 33. ក្រសួងផែនការ. ” ផែនការយុទ្ធសាស្រ្តអភិវឌ្ឍន៍ជាតិ ឆ្នាំ២០១៤-២០១៨.” ទំព័រ ៨. ចូលអាន ១៦ កញ្ញា ២០១៥. www.mop.gov.kh/Home/NSDP/NSDP20142018/tabid/216/Default.aspx
  • 34. អង្គការ វ៉តធ័រ អេត. “ប្រទេសកម្ពុជា.” ចូលអាន ៥ វិច្ឆិកា ២០១៥. http://www.wateraid.org/au/where-we-work/page/cambodia
  • 35. អង្គការ យូនីសេហ្វ (ប្រចាំកម្ពុជា). “បង្កើនការផ្គត់ផ្គង់ទឹកកាន់តែប្រសើរ.” ចូលអាន ៥ វិច្ឆិកា ២០១៥. http://www.unicef.org/cambodia/19061_19073.html
  • 36. ម៉ៃ គន្ធមករា. ឆ្នាំ២០១៦. “ចំណូលពីអាជ្ញាធរផ្គត់ផ្គង់ទឹកកើនឡើង ៤០%.” កាសែត ខ្មែរថាម. ចេញផ្សាយ ២៦ មករា ២០១៦. ចូលអាន ៣០ មករា ២០១៦. http://www.khmertimeskh.com/news/20582/revenue-surges-40-percent-at-water-supplier/
  • 37. អង្គការ វ៉តធ័រ អេត. “ប្រទេសកម្ពុជា.” ចូលអាន ៥ វិច្ឆិកា ២០១៥. http://www.wateraid.org/au/where-we-work/page/cambodia

Contact Form

Do you have a question that can help answer? We'll gladly help you

* The idea box couldn't be blank! * The email address is not valid!
ERROR!

Thank you for taking the time to get in contact!