ការលើកកម្ពស់ការស្រាវជ្រាវតាមរយៈបញ្ញាសិប្បនិម្មិត៖ វគ្គបណ្តុះបណ្តាលរយៈពេល ៣ ថ្ងៃ ស្តីពីការណែនាំអំពីការស្រាវជ្រាវដោយប្រើប្រាស់បញ្ញាសិប្បនិម្មិត
អូឌីស៊ី និងសាលាជាតិរដ្ឋបាលមូលដ្ឋានក្នុងវគ្គបណ្តុះបណ្តាលស្តីពីការស្រាវជ្រាវ
បញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) កំពុងត្រូវបានយកមកអនុវត្តកាន់តែច្រើនឡើងនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាដោយរាជរដ្ឋាភិបាលបានណែនាំដល់គ្រប់ក្រសួង និងស្ថាប័នទាំងអស់ ឱ្យជំរុញការស្រាវជ្រាវបន្ថែម ព្រមទាំងអភិវឌ្ឍ និងប្រើប្រាស់ AI ឱ្យស្របតាមវិស័យការងាររៀងៗខ្លួន។ ទោះបីជា AI អាចជួយឱ្យការស្រាវជ្រាវប្រព្រឹត្តទៅបានឆាប់រហ័ស និងងាយស្រួលយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏បច្ចេកវិទ្យានេះមិនអាចជំនួសការទទួលខុសត្រូវរបស់អ្នកស្រាវជ្រាវ ក្នុងការផ្ទៀងផ្ទាត់ភាពត្រឹមត្រូវ សីលធម៌ និងស្ដង់ដារវិទ្យាសាស្ត្របានឡើយ។ ការផ្ទៀងផ្ទាត់ឡើងវិញ និងការគ្រប់គ្រងដោយមនុស្ស នៅតែជាកត្តាចាំបាច់ដែលមិនអាចខ្វះបាន។
កាលពីថ្ងៃទី០៦-០៨ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៦ កន្លងទៅ ក្នុងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយសាលាជាតិរដ្ឋបាលមូលដ្ឋាន កញ្ញា គួច ឡាយហេង ដែលជាបណ្ណាធិការ-អ្នកស្រាវជ្រាវជាន់ខ្ពស់/ប្រធានគ្រប់គ្រង និងលោក សំអាន ម៉ារឌី ដែលជាប្រធានគ្រប់គ្រងផ្នែកព័ត៌មានវិទ្យា និងគេហទំព័រ នៃអង្គការទិន្នន័យអំពីការអភិវឌ្ឍ (អូឌីស៊ី) បានដឹកនាំវគ្គបណ្តុះបណ្តាលរយៈពេល ៣ ថ្ងៃ ស្តីពីការណែនាំអំពីការស្រាវជ្រាវដោយប្រើប្រាស់ AI ជូនដល់មន្ត្រីរាជការនៃក្រសួងមហាផ្ទៃ នៅសាលាជាតិរដ្ឋបាលមូលដ្ឋាន។ វគ្គបណ្តុះបណ្តាលនេះ មានមន្ត្រីរាជការចូលរួមចំនួន ៤០ រូប (ស្ត្រី ០៧ រូប) ដោយផ្តោតលើការពង្រឹងជំនាញវិភាគការស្រាវជ្រាវ និងការប្រើប្រាស់ទិន្នន័យ តាមរយៈការរំលឹកឡើងវិញនូវមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃការស្រាវជ្រាវ ការយល់ដឹងអំពីការប្រើប្រាស់ AI ប្រកបដោយការទទួលខុសត្រូវ និងការអនុវត្តផ្ទាល់ជាមួយឧបករណ៍ជំនួយ AI ក្នុងដំណាក់កាលផ្សេងៗនៃដំណើរការស្រាវជ្រាវ។
មូលដ្ឋានគ្រឹះនៃការស្រាវជ្រាវ៖ វគ្គបណ្តុះបណ្តាលនេះបានចាប់ផ្តើមដោយការរំលឹកឡើងវិញនូវទស្សនទាន និងគោលការណ៍សំខាន់ៗនៃការស្រាវជ្រាវ ដើម្បីធានាថាអ្នកចូលរួមទាំងអស់យល់ដឹងកាន់តែច្បាស់អំពីទម្រង់រចនាសម្ព័ន្ធនៃការស្រាវជ្រាវ។ មេរៀនបានពន្យល់ស៊ីជម្រៅលើសមាសភាគផ្សេងៗនៃការស្រាវជ្រាវ ដូចជា សេចក្តីផ្តើម ការរំលឹកទ្រឹស្តី ឬឯកសារពាក់ព័ន្ធ វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវ លទ្ធផល ការពិភាក្សា និងសេចក្តីសន្និដ្ឋាន ក៏ដូចជារំលេចអំពីភាពខុសគ្នាសំខាន់ៗរវាងវិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវបែបគុណវិស័យ បរិមាណវិស័យ និងវិធីសាស្ត្រចម្រុះ ដែលជួយឱ្យអ្នកចូលរួមអាចជ្រើសរើសវិធីសាស្ត្របានសមស្របទៅតាមគោលបំណងស្រាវជ្រាវរបស់ពួកគេ។ អ្នកចូលរួមទាំងអស់ក៏ត្រូវបានណែនាំឱ្យស្គាល់ពីតួនាទីរបស់ AI ព្រមទាំងសារសំខាន់ និងកម្រិតកំណត់នៃការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យានេះផងដែរ។ តាមរយៈការគាំទ្រពីឧបករណ៍ AI អ្នកចូលរួមអាចកំណត់ប្រធានបទស្រាវជ្រាវ រៀបចំសំណួរស្រាវជ្រាវ និងទម្រង់វិធីសាស្ត្រសមស្របតាមក្រុមនីមួយៗបានយ៉ាងរហ័ស។
ការណែនាំអំពីទិន្នន័យ និងការស្រាវជ្រាវបែបបរិមាណវិស័យ៖ បន្ទាប់ពីបានសិក្សាលើទម្រង់រចនាសម្ព័ន្ធនៃការស្រាវជ្រាវរួចមក ការបណ្តុះបណ្តាលនៅថ្ងៃទីពីរបានផ្តោតលើតួនាទីនៃទិន្នន័យ ដែលជាធាតុផ្សំគ្រឹះនៅក្នុងវិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវបែបបរិមាណវិស័យ។ អ្នកចូលរួមបានរៀនសូត្រអំពីរបៀបដែលទិន្នន័យមានរចនាសម្ព័ន្ធរៀបរយ ដើរតួយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការពណ៌នាលក្ខណៈ ពិនិត្យប្រៀបធៀបលទ្ធផល និងសិក្សាទំនាក់ទំនងរវាងអថេរផ្សេងៗ។ វគ្គនេះក៏បានចង្អុលបង្ហាញជាក់ស្តែងថា តើឧបករណ៍ AI និងសំណួរបញ្ជាណាខ្លះដែលស័ក្តិសមបំផុតក្នុងការគាំទ្រដល់ដំណើរការនីមួយៗ រាប់ចាប់ពីការបង្កើតកម្រងសំណួរ ការប្រមូលទិន្នន័យ ការសម្អាតទិន្នន័យ ការវិភាគ រហូតដល់ការបកស្រាយទិន្នន័យ។ តាមរយៈការអនុវត្តផ្ទាល់ អ្នកចូលរួមទទួលបានការយល់ដឹងកាន់តែច្បាស់លាស់ក្នុងការប្រើប្រាស់ AI និងទិន្នន័យប្រកបដោយការទទួលខុសត្រូវ និងមានមូលដ្ឋានព័ត៌មានរឹងមាំ នៅក្នុងការស្រាវជ្រាវបែបបរិមាណវិស័យ។
ការអនុវត្តជាក់ស្តែងនៃឧបករណ៍ AI ក្នុងការស្រាវជ្រាវបែបគុណវិស័យ៖ ថ្ងៃចុងក្រោយនៃវគ្គបណ្តុះបណ្តាល បានផ្តោតលើការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ AI ជាក់ស្តែងនៅក្នុងវិធីសាស្ត្របែបគុណវិស័យ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកចូលរួមទទួលបានបទពិសោធន៍ផ្ទាល់ក្នុងការប្រើ AI ក្នុងដំណើរការស្រាវជ្រាវ។ អ្នកចូលរួមបានរៀនពីរបៀបប្រើប្រាស់ AI ប្រកបដោយការទទួលខុសត្រូវ រាប់ចាប់ពីការបង្កើតសំណួរភារកិច្ចសម្ភាសន៍ ការរៀបចំចងក្រងកត់ត្រាកិច្ចសម្ភាសន៍ រហូតដល់ការស្វែងរកគំរូទិន្នន័យដែលកើតឡើងជាន់ៗគ្នា និងការជួយដល់ការវិភាគតាមប្រធានបទ។ កញ្ញា គួច ឡាយហេង ក៏បានគូសបញ្ជាក់បន្ថែមអំពីក្រមសីលធម៌ក្នុងការស្រាវជ្រាវ និងជំនួយយ៉ាងសំខាន់របស់ AI ក្នុងការរៀបចំទិន្នន័យដែលមានបរិមាណច្រើន។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ វានៅតែជាភារកិច្ច និងការទទួលខុសត្រូវរបស់អ្នកស្រាវជ្រាវក្នុងការផ្ទៀងផ្ទាត់ការបកស្រាយនោះធៀបនឹងទិន្នន័យដើម ដើម្បីចៀសវាងភាពលំអៀង និងធានាថាលទ្ធផលដែលទទួលបានឆ្លុះបញ្ចាំងយ៉ាងត្រឹមត្រូវនូវទស្សនវិស័យ អត្ថន័យ និងបរិបទដើមរបស់អ្នកផ្តល់បទសម្ភាសន៍។
វគ្គបណ្តុះបណ្តាលបានបញ្ចប់ទៅដោយការសង្កត់ធ្ងន់លើរបៀបដែល AI អាចយកមកប្រើប្រាស់ជាឧបករណ៍ជំនួយ ប៉ុន្តែការផ្ទៀងផ្ទាត់ដោយផ្ទាល់ពីមនុស្សនៅតែជាកត្តាចាំបាច់ដាច់ខាត។ ជាមួយគ្នានេះដែរ លោក លឹម ពុទ្ធារី ប្រធាននាយកដ្ឋានបណ្តុះបណ្តាល តំណាងដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ឯកឧត្តម សូ មុនីរក្សា នាយកសាលាជាតិរដ្ឋបាលមូលដ្ឋាន ក៏បានអញ្ជើញថ្លែងសុន្ទរកថាបិទវគ្គយ៉ាងស៊ីជម្រៅផងដែរ។ យើងខ្ញុំរំពឹងយ៉ាងមុតមាំចំពោះកិច្ចសហប្រតិបត្តិការបន្ថែមទៀតរវាងអូឌីស៊ី និងសាលាជាតិរដ្ឋបាលមូលដ្ឋាននាពេលអនាគត។
