សន្និសីទសមាគមអន្តរជាតិដើម្បីវាយតម្លៃហេតុប៉ះពាល់ប្រចាំឆ្នាំលើកទី៤៥៖ ព័ត៌មានខុស ព័ត៌មានមិនពិត ទំនាក់ទំនង និងការវាយតម្លៃហេតុប៉ះពាល់
ការវាយតម្លៃហេតុប៉ះពាល់ គឺជាដំណើរការជាប្រព័ន្ធមួយក្នុងការកំណត់ ព្យាករណ៍ និងវាយតម្លៃលើផលប៉ះពាល់ដែលអាចកើតមានចំពោះបរិស្ថាន សង្គម និងសេដ្ឋកិច្ច មុនពេលគម្រោងណាមួយត្រូវបានអនុម័តឱ្យអនុវត្ត។ ដើម្បីឱ្យការវាយតម្លៃនេះមានប្រសិទ្ធភាព វាទាមទារឱ្យមានការចូលរួមពីភាគីពាក់ព័ន្ធ តាមរយៈវិធីសាស្ត្រដែលផ្តោតសំខាន់លើទំនុកចិត្ត ទំនាក់ទំនងច្បាស់លាស់ និងតម្លាភាព។ ការយល់ដឹងអំពីព័ត៌មានខុស ព័ត៌មានមិនពិត រួមជាមួយនឹងទំនាក់ទំនងប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព និងការវាយតម្លៃហេតុប៉ះពាល់ គឺជាកត្តាសំខាន់បំផុតក្នុងការថែរក្សាទំនុកចិត្តសាធារណៈ ការពារស្ថាប័នប្រជាធិបតេយ្យ និងធានាបាននូវការសម្រេចចិត្តប្រកបដោយការគិតគូរហ្មត់ចត់។ ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធត្រូវធានាថាសហគមន៍ទទួលបានទិន្នន័យត្រឹមត្រូវ គួរឱ្យទុកចិត្ត និងផ្អែកលើភស្តុតាងច្បាស់លាស់ ដើម្បីកសាងទំនុកចិត្ត និងកាត់បន្ថយភាពភ័យស្លន់ស្លោក្នុងអំឡុងពេលមានវិបត្តិ ដូចជាគ្រោះមហន្តរាយធម្មជាតិជាដើម។ នេះគឺជាដំណើរការជាប្រព័ន្ធ ក្នុងការវាយតម្លៃផលប៉ះពាល់ដែលអាចកើតមាននៃគោលនយោបាយ គម្រោង ឬការប្រែប្រួលបរិស្ថាន ដែលទាមទារឱ្យមានកិច្ចសន្ទនាផ្អែកលើការពិត និងការវាស់វែងផលប៉ះពាល់ឱ្យបានច្បាស់លាស់ ដើម្បីធានាថាការភ័យខ្លាច ការយល់ខុស ឬ «ព័ត៌មានក្លែងក្លាយ» របស់សាធារណជន នឹងមិនរារាំងដល់ការអភិវឌ្ឍសហគមន៍ដែលចាំបាច់ ឬដំណើរការផ្លូវច្បាប់នោះឡើយ។
ចាប់ពីថ្ងៃទី១៩ ដល់ ២២ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាភិបាលនៃអង្គការទិន្នន័យអំពីការអភិវឌ្ឍ (អូឌីស៊ី) បានចូលរួមក្នុងសន្និសីទសមាគមអន្តរជាតិដើម្បីវាយតម្លៃហេតុប៉ះពាល់ប្រចាំឆ្នាំលើកទី៤៥ ក្រោមប្រធានបទ «ព័ត៌មានខុស ព័ត៌មានមិនពិត ការប្រាស្រ័យទាក់ទង និងការវាយតម្លៃហេតុប៉ះពាល់» នៅមជ្ឈមណ្ឌលសន្និបាតទីក្រុងកេបិច ទីក្រុងកេបិច ប្រទេសកាណាដា។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះបានប្រមូលផ្តុំនូវអ្នកជំនាញ និងអ្នកអាជីពដែលមានបទពិសោធន៍ជាង ៤០ឆ្នាំ ដោយមានអ្នកចូលរួមជាង ១,១០០នាក់ មកពីជាង ៨០ប្រទេស។ គោលបំណងចម្បងនៃការចូលរួម គឺដើម្បីស្វែងយល់ពីឧត្តមានុវត្តអន្តរជាតិ កសាងបណ្តាញទំនាក់ទំនងជាមួយអ្នកធ្វើការក្នុងបរិបទស្រដៀងគ្នាជុំវិញពិភពលោក និងចែករំលែកបទពិសោធន៍ទៅវិញទៅមក។
សន្និសីទរយៈពេលបួនថ្ងៃនេះ មានវគ្គពិភាក្សាសរុបចំនួន ១៤៨ ដែលផ្តោតលើការវាយតម្លៃបរិស្ថាន និងការវិភាគផលប៉ះពាល់ ដោយរួមបញ្ចូលទាំងវគ្គបណ្តុះបណ្តាល ការបង្ហាញឯកសារស្រាវជ្រាវ និងសិក្ខាសាលាជាច្រើន។ កម្មវិធីថ្ងៃដំបូងបានចាប់ផ្តើមជាផ្លូវការជាមួយនឹងការស្វាគមន៍ពីប្រជាជន Wendake និងការថ្លែងសន្ទរកថាបើក វគ្គបង្ហាញផ្ទាំងរូបភាព និងកម្មវិធីទទួលស្វាគមន៍។ សន្និសីទនេះបានផ្តោតលើប្រធានបទសំខាន់ៗដូចជា ទំនាក់ទំនងប្រកបដោយតម្លាភាព ការចូលរួមដោយបរិយាបន្នពីសាធារណជន ចំណេះដឹងផ្នែកបរិស្ថាននិងបទប្បញ្ញត្តិ ការសិក្សាពីផលប៉ះពាល់ផ្នែកឌីជីថល និងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងព័ត៌មានខុស។ អ្នកចូលរួមក៏អាចជ្រើសរើសប្រធានបទដែលពាក់ព័ន្ធផ្ទាល់នឹងការងាររបស់ពួកគេ។
ខាងក្រោមនេះ គឺជាចំណុចសំខាន់ៗដែលសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាភិបាលនៃអង្គការអូឌីស៊ីបានចែករំលែកពីវគ្គពិភាក្សានានាដែលលោកស្រីបានចូលរួម៖
- វគ្គដំបូងដែលលោកស្រីបានចូលរួម បានផ្តោតលើការចូលរួមពីភាគីពាក់ព័ន្ធ និងការត្រួតពិនិត្យការអនុលោមភាព ដោយបានពិភាក្សាអំពីការប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រដោះស្រាយវិវាទ ហៅថា «យន្តការគណនេយ្យភាពឯករាជ្យ» (IAM)។ នេះគឺជាវិធីសាស្ត្រដែលផ្តោតលើទំនុកចិត្ត ទំនាក់ទំនងច្បាស់លាស់ និងតម្លាភាព តាមរយៈការសម្របសម្រួលកិច្ចសន្ទនា និងការតាមដានមតិត្រឡប់ដោយភាគីអព្យាក្រឹត ព្រមទាំងបង្ហាញពីរបៀបដែលមតិយោបល់របស់ភាគីពាក់ព័ន្ធចូលរួមចំណែកក្នុងការសម្រេចចិត្តលើគម្រោងជាក់ស្តែង។ ដើម្បីដោះស្រាយបណ្តឹង យន្តការ IAM នេះធ្វើការត្រួតពិនិត្យការអនុលោមភាព ដោយវាយតម្លៃមើលថាតើមានការខូចខាតជាក់ស្តែង ឬហានិភ័យដែលអាចកើតមាន បណ្តាលមកពីការមិនអនុលោមតាមគោលការណ៍ដែរឬទេ។ ការបញ្ជ្រាបការសម្រេចចិត្តរួមគ្នាទៅក្នុងដំណើរការដោះស្រាយវិវាទដោយជោគជ័យ នឹងនាំមកនូវលទ្ធផលល្អប្រសើរ និងបង្កើតទំនាក់ទំនងកាន់តែរឹងមាំ ដោយផ្អែកលើការគោរពគ្នាទៅវិញទៅមក និងមានភាពជោគជ័យរួមគ្នា។
- វគ្គមួយទៀតបានពិនិត្យលើការចូលរួមរបស់សហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិចក្នុងការវាយតម្លៃហេតុប៉ះពាល់ ដោយគូសបញ្ជាក់ពីការវាយតម្លៃដែលដឹកនាំដោយជនជាតិដើម និងអធិបតេយ្យភាពទិន្នន័យ។ តាមរយៈការផ្តោតលើចំណេះដឹងប្រពៃណី និងវិទ្យាសាស្ត្រដែលមានការចូលរួម សហគមន៍អាចចូលរួមយ៉ាងសកម្មក្នុងការបកស្រាយបន្សាបព័ត៌មានខុស ការពារសុខុមាលភាពវប្បធម៌ និងធ្វើជាតំណាងក្នុងស្រុកសម្រាប់ការសម្រេចចិត្ត។ លើសពីនេះ ទំនាក់ទំនងប្រកបដោយតម្លាភាព និងការបកស្រាយដោយផ្អែកលើបរិបទវប្បធម៌ គឺជាការចាំបាច់ដើម្បីការពារការភ័ន្តច្រឡំ និងការយឺតយ៉ាវនៃគម្រោង។
- បែរមកពិនិត្យលើការគ្រប់គ្រងទិន្នន័យ លោកស្រីបានចូលរួមក្នុងវគ្គពិភាក្សាស្តីពីឯកជនភាពទិន្នន័យ ដែលផ្តោតលើការគ្រប់គ្រងប្រកបដោយការទទួលខុសត្រូវលើចំណេះដឹងរសើប ចំណេះដឹងវប្បធម៌ និងចំណេះដឹងជនជាតិដើមភាគតិច។ អធិបតេយ្យភាពទិន្នន័យ ហានិភ័យនៃការចែករំលែកចំណេះដឹងប្រពៃណី ការបញ្ជ្រាបបញ្ញាសិប្បនិម្មិត និងវិធីសាស្ត្រសកលថ្មីៗ អនុញ្ញាតឱ្យការវាយតម្លៃហេតុប៉ះពាល់គោរពតាមសិទ្ធិ ភាពចម្រុះ និងព័ត៌មានដែលគ្រប់គ្រងដោយសហគមន៍។ ការគ្រប់គ្រងទិន្នន័យប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព អាស្រ័យលើការបង្កើតការអនុញ្ញាតតាមផ្លូវច្បាប់ និងការទទួលបានការយល់ព្រម មុនពេលប្រមូលព័ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួន ឬព័ត៌មានរសើបណាមួយ។ វាជាការសំខាន់ក្នុងការប្រមូលតែទិន្នន័យណាដែលចាំបាច់ ដើម្បីសម្រេចបាននូវគោលដៅនៃការវាយតម្លៃ គោលបំណងដែលបានប្រកាស និងធានាថាបុគ្គលអាចចូលមើល កែប្រែ ឬលុបព័ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ពួកគេបាន។ លើសពីនេះ ការចូលប្រើប្រាស់ទិន្នន័យរសើប ត្រូវតែកម្រិតយ៉ាងម៉ត់ចត់ផ្អែកលើគោលការណ៍ «ចាំបាច់ត្រូវដឹង» ហើយទិន្នន័យត្រូវតែបំប្លែងជាកូដសម្ងាត់នៅពេលរក្សាទុក និងពេលបញ្ជូន។ នៅពេលចែករំលែកទិន្នន័យជាមួយភាគីទីបី ស្ថាប័ននានាត្រូវកំណត់កាលបរិច្ឆេទរក្សាទុកឱ្យបានច្បាស់លាស់ និងលុបទិន្នន័យចេញនៅពេលលែងត្រូវការឬផុតកាលបរិច្ឆេទនោះ។
- វគ្គមួយទៀតបានពិភាក្សាអំពីសន្តិសុខដែនដីសម្រាប់សហគមន៍ដែលរស់នៅក្បែរគម្រោងឧស្សាហកម្ម និងគម្រោងទាញយកធនធាន ដែលទាមទារឱ្យមានការរក្សាតុល្យភាពរវាងកំណើនសេដ្ឋកិច្ច និងសុវត្ថិភាពបរិស្ថាន សុវត្ថិភាពវប្បធម៌ និងសុវត្ថិភាពរាងកាយ រួមទាំងការការពារសិទ្ធិដីធ្លីរបស់ជនជាតិដើមភាគតិច ការកាត់បន្ថយគ្រោះថ្នាក់ឧស្សាហកម្ម ព្រមទាំងការធានានូវការឆ្លើយតបនៅពេលមានអាសន្ន និងអភិបាលកិច្ចប្រកបដោយសមធម៌។ ការធានាសុវត្ថិភាពដីធ្លី និងជីវភាពរស់នៅស្របពេលដែលមានកំណើនឧស្សាហកម្ម ទាមទារឱ្យមានវិធីសាស្ត្រពហុជ្រុងជ្រោយលើផ្នែកគោលនយោបាយ ការការពារ និងភាពស៊ាំរបស់សហគមន៍ ដូចជា៖ ១) ការបង្កើតប្រព័ន្ធកាន់កាប់ដីធ្លីប្រកបដោយសុវត្ថិភាព ដើម្បីអាចជួយឱ្យប្រជាសហគមន៍មានសំឡេងក្នុងការទប់ស្កាត់ការទាញយកធនធានដោយគ្មានការអនុញ្ញាត ២) ការគ្រប់គ្រង និងកាត់បន្ថយហានិភ័យក្នុងតំបន់ឧស្សាហកម្ម ដើម្បីការពារសហគមន៍ពីការគំរាមកំហែង ដូចជាការបំពុលបរិស្ថាន ឬគ្រោះថ្នាក់បច្ចេកវិទ្យាធ្ងន់ធ្ងរនានាជាដើម និង ៣) ការដោះស្រាយផលប៉ះពាល់ពីការពង្រីកប្រតិបត្តិការឧស្សាហកម្ម ដែលជាញឹកញាប់បានផ្លាស់ប្តូរទិដ្ឋភាពសង្គម វប្បធម៌ និងសេដ្ឋកិច្ច ដែលនាំឱ្យបាត់បង់មុខរបរប្រពៃណី និងងាយរងគ្រោះពីការប្រែប្រួលនៃឧស្សាហកម្ម។ ការដោះស្រាយបញ្ហាទាំងនេះ ទាមទារឱ្យមានការរៀបចំផែនការប្រើប្រាស់ដីធ្លីប្រកបដោយបុរេសកម្ម និងបរិយាបន្ន ព្រមទាំងមានកិច្ចព្រមព្រៀងចែករំលែកអត្ថប្រយោជន៍ប្រកបដោយសមធម៌ ដោយផ្តល់អាទិភាពដល់សហគមន៍ដែលរងផលប៉ះពាល់។
- វគ្គពិភាក្សាមួយទៀតស្តីពីការឆ្លើយតបប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពចំពោះព័ត៌មានខុស និងព័ត៌មានមិនពិត បានគូសបញ្ជាក់ពីតម្រូវការក្នុងការកសាងសមត្ថភាព និងភាពស៊ាំក្នុងសង្គម។ វិធីសាស្ត្រជាក់ស្តែងដែលទាមទារការអនុវត្តភ្លាមៗ រួមមានការបំពាក់ឧបករណ៍ និងផែនការវាយតម្លៃការគំរាមកំហែងជូនក្រុមការងារ ការបកស្រាយបន្សាបព័ត៌មានមិនពិតទុកជាមុន និងការអភិវឌ្ឍបណ្តាញទំនាក់ទំនងពហុវិស័យ។ ក្រុមការងារគួរតែវាយតម្លៃហានិភ័យតាមបែបយុទ្ធសាស្ត្រ ជំនួសឱ្យការឆ្លើយតបភ្លាមៗចំពោះរាល់ព័ត៌មានមិនពិតទាំងអស់ ដែលជាញឹកញាប់រឹតតែធ្វើឱ្យព័ត៌មានទាំងនោះរីករាលដាលកាន់តែខ្លាំង។ ជំនួសឱ្យការរង់ចាំបកស្រាយឬដោះស្រាយតាមក្រោយ ស្ថាប័ននានាអាចកសាងភាពស៊ាំក្នុងសង្គមបាន តាមរយៈការផ្សព្វផ្សាយការពិតឱ្យបានមុនព័ត៌មានមិនពិត។ លើសពីនេះ ស្ថាប័ននានាគួរធានាថា វេទិកាឌីជីថលរបស់ពួកគេមានតម្លាភាព ងាយស្រួលចូលមើល និងមានការធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពជាប្រចាំជាមួយនឹងភស្តុតាងគួរឱ្យទុកចិត្ត ដើម្បីជួយលុបបំបាត់ព័ត៌មានមិនពិត។
- វគ្គចុងក្រោយដែលលោកស្រីបានចូលរួម គឺស្តីពីការស្តារទំនុកចិត្តសាធារណៈឡើងវិញ ដែលវគ្គពិភាក្សានេះបានពិភាក្សាអំពីសារៈសំខាន់នៃការគោរពសិទ្ធិស្វ័យសម្រេច ការធានាតម្លាភាពពេញលេញក្នុងការប្រើប្រាស់ទិន្នន័យ ការបង្កើតយន្តការគណនេយ្យភាពដើម្បីទប់ស្កាត់ការរើសអើង ព្រមទាំងការផ្តល់វគ្គបណ្តុះបណ្តាលអំពីសុវត្ថិភាពវប្បធម៌ និងប្រវត្តិសាស្ត្រសង្គម-នយោបាយពិតប្រាកដ មុនពេលចុះជួបទំនាក់ទំនង។ លើសពីនេះ អភិបាលកិច្ចទិន្នន័យត្រូវតែផ្អែកលើគោលការណ៍ FPIC ដើម្បីធានាថាទទួលបានការយល់ព្រមជានិច្ច មុនពេលប្រមូល ប្រើប្រាស់ ឬចែកចាយទិន្នន័យរបស់សហគមន៍ ឬបុគ្គល។ ជាចុងក្រោយ ស្ថាប័ននានាត្រូវតែគាំទ្រដល់ការកសាងធនធានមនុស្សទាក់ទងនឹងទិន្នន័យរបស់ជនជាតិដើមភាគតិច ដោយផ្តល់មូលនិធិរយៈពេលវែង ដើម្បីបណ្តុះបណ្តាលសមាជិកសហគមន៍ឱ្យក្លាយជាអ្នកគ្រប់គ្រងទិន្នន័យ និងជាអ្នកស្រាវជ្រាវ។
ជាចុងបញ្ចប់ លោកស្រីបានសម្តែងនូវការកោតសរសើរ និងចំណាប់អារម្មណ៍យ៉ាងជ្រាលជ្រៅថា៖ «ខ្ញុំសូមថ្លែងអំណរគុណយ៉ាងជ្រាលជ្រៅចំពោះអង្គការអូឌីស៊ី និងការគាំទ្រផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យខ្ញុំមានឱកាសបានចូលរួមក្នុងសន្និសីទនេះ។ ការចូលរួមក្នុងកម្មវិធីនេះគឺជាបទពិសោធន៍ដ៏មានតម្លៃ ហើយក៏ជាការវិនិយោគដ៏សំខាន់សម្រាប់អនាគតវិជ្ជាជីវៈរបស់ខ្ញុំ។ ខ្ញុំពិតជាអរគុណ និងឱ្យតម្លៃយ៉ាងខ្លាំងចំពោះការគាំទ្រ និងការជឿជាក់របស់អង្គការអូឌីស៊ីមកលើរូបខ្ញុំ។»
