វត្តមានរបស់សង្គមស៊ីវិលនៅក្នុងបន្ទប់ថវិកា៖ ការចូលរួមក្នុងវេទិកាសាធារណៈជាតិរបស់កម្ពុជាស្តីពីការគ្រប់គ្រងហិរញ្ញវត្ថុសាធារណៈ
នៅថ្ងៃទី២៨ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ ក្រុមការងាររបស់អង្គការទិន្នន័យអំពីការអភិវឌ្ឍ (អូឌីស៊ី) បានចូលរួមជាមួយភាគីពាក់ព័ន្ធនានាមកពីបណ្ដាអង្គការសង្គមស៊ីវិល រាជរដ្ឋាភិបាល និងដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ សម្រាប់វេទិកាសាធារណៈជាតិស្តីពី «ការចូលរួមរបស់សាធារណជនក្នុងការពង្រឹងតម្លាភាព គណនេយ្យភាព និងភាពជឿទុកចិត្តនៃថវិកាជាតិក្នុងដំណើរការគ្រប់គ្រងហិរញ្ញវត្ថុសាធារណៈ»។ ក្នុងនាមជាផ្នែកមួយនៃក្រុមការងារថវិកាជាតិ អង្គការអូឌីស៊ីគឺជាសំឡេងមួយក្នុងចំណោមសំឡេងជាច្រើនពីគ្រប់មជ្ឈដ្ឋាននៃសង្គមកម្ពុជា ដែលបានមកជួបជុំគ្នាដើម្បីឈ្វេងយល់ពីការដែលសង្គមស៊ីវិលអាចចូលរួមកាន់តែមានអត្ថន័យជាមួយថវិកាជាតិ និងជាពេលវេលាសមរម្យមួយក្នុងការចាប់ផ្ដើមចូលរួមជាមួយគ្នា។
សិក្ខាសាលានេះបានចាប់ផ្ដើមដោយមានវឌ្ឍនភាពគួរឱ្យកត់សម្គាល់។ សន្ទស្សន៍នៃការអង្កេតលើការបើកចំហថវិកា (OBI) របស់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលជាសូចនាករអន្តរជាតិមួយវាស់វែងពីកម្រិតនៃភាពងាយស្រួលក្នុងការទទួលបាន និងការយល់ដឹងរបស់សាធារណជនចំពោះឯកសារថវិការបស់រដ្ឋាភិបាល បានកើនឡើងជាបន្តបន្ទាប់ក្នុងរយៈពេលមួយទសវត្សរ៍កន្លងមក ពីពិន្ទុត្រឹមតែ ៨ នៅឆ្នាំ២០១៥ ដល់ ៥៤ នៅឆ្នាំ២០២៥។ ទោះបីជាកំណើននេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងកែទម្រង់យ៉ាងពិតប្រាកដរបស់ក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ (MEF) រួមទាំងការចូលរួមក្នុងដំណើរការកែទម្រង់ថវិកាដែលទទួលបានការគាំទ្រពីសហភាពអឺរ៉ុប (EU) ក៏ដោយ ប៉ុន្តែកម្ពុជានៅមិនទាន់ឈានដល់កម្រិតពិន្ទុ ៦១ ដែលអង្គការភាពជាដៃគូថវិកាអន្តរជាតិ (IBP) ចាត់ទុកថា ជាកម្រិត «គ្រប់គ្រាន់» នៅឡើយទេ។ សារសំខាន់ដែលបានលេចចេញពីអ្នកចូលរួមគឺច្បាស់លាស់ថា៖ ទោះបីជាពិន្ទុកំពុងតែឆ្ពោះទៅក្នុងទិសដៅវិជ្ជមានក៏ដោយ ការចូលរួមប្រកបដោយអត្ថន័យពីសាធារណជន និងសង្គមស៊ីវិល គឺជាកត្តាចាំបាច់ដើម្បីសម្រេចបាននូវគោលដៅនេះ។
ប្រធានបទមួយដែលត្រូវបានលើកឡើងជាញឹកញាប់ពេញមួយថ្ងៃ គឺភាពខុសគ្នារវាង «ការចំណាយកាន់តែច្រើន» និង «ការចំណាយកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព»។ ការពិភាក្សាអំពីប្រព័ន្ធចំណូលសាធារណៈរបស់កម្ពុជា ដែលប្រមូលចំណូលពីប្រភេទពន្ធ និងចំណូលមិនមែនពន្ធចំនួន ១៨ ប្រភេទ រួមមានពន្ធលើតម្លៃបន្ថែម (VAT) ពន្ធលើប្រាក់ចំណេញ អាករគយ ការជួលទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ និងការជួលដីជាដើម បានបង្ហាញថា ការប្រមូលចំណូលបានច្រើនតែមួយមុខ មិនអាចធានាបានថា ថវិកាទាំងនោះនឹងត្រូវបានបែងចែកទៅដល់ប្រជាពលរដ្ឋដែលមានតម្រូវការបំផុតនោះទេ។ សហគ្រាសធុនតូចនិងមធ្យមដែលតំណាងឱ្យអាជីវកម្មជាង៩០ភាគរយនៅក្នុងប្រទេស និងរួមចំណែកប្រមាណ៥០ទៅ៦០ភាគរយនៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប(GDP)ត្រូវបានគូសបញ្ជាក់ថាជាអ្នករួមចំណែកដ៏សំខាន់ចំពោះមូលដ្ឋានពន្ធ និងភាគីពាក់ព័ន្ធដែលមានចំណាប់អារម្មណ៍ដោយផ្ទាល់លើការបែងចែកថវិកា។
សំណួរជាច្រើនត្រូវបានលើកឡើងអំពីថាតើថវិកាពីវិស័យថាមពលនឹងគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងតម្រូវការកើនឡើងដែរឬទេ ហើយថាតើសហគមន៍ដែលរស់នៅតាមតំបន់ព្រំដែននឹងទទួលបានការគាំទ្រផ្នែកហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធមូលដ្ឋានតាមរយៈកញ្ចប់អន្តរាគមន៍របស់រដ្ឋាភិបាលដែរឬយ៉ាងណា។ ការពិភាក្សាក៏បានលើកឡើងអំពីថាតើជនមានពិការភាពមានការបែងចែកថវិកាជាក់លាក់សម្រាប់ពួកគេដែរឬទេ ដែលនេះជាសំណួរឆ្លុះបញ្ចាំងអំពីការអំពាវនាវកាន់តែទូលំទូលាយសម្រាប់ការរៀបចំថវិកាក្នុងការឆ្លើយតបប្រកបដោយការគិតគូរពីជនងាយរងគ្រោះបំផុត។
សិក្ខាសាលានេះក៏បានពិនិត្យមើលផងដែរអំពីឧបករណ៍ដែលមានស្រាប់សម្រាប់កែលម្អតម្លាភាព។ សំណើដែលត្រូវបានលើកឡើងមានចាប់ពីការពង្រឹងប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាព័ត៌មាន និងការរៀបចំសិក្ខាសាលាផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មាន រហូតដល់ការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធទូរស័ព្ទជំនួយ (hotline) ដែលបំពាក់ដោយបច្ចេកវិទ្យាបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) ដើម្បីធ្វើឱ្យព័ត៌មានថវិកាកាន់តែងាយស្រួលក្នុងការទទួលបាន និងយល់ដឹងសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋដែលមានចំណេះដឹងបច្ចេកទេសនៅមានកម្រិត។ ការយល់ដឹងដ៏សំខាន់មួយដែលចែករំលែកដោយវាគ្មិនជាច្រើនគឺថាថវិកាជាតិជាកម្មសិទ្ធិរបស់សាធារណជនហើយបំណុលសាធារណៈដែលកំពុងកើនឡើង និងមានអារម្មណ៍កាន់តែខ្លាំងឡើងនៅកម្រិតគ្រួសារធ្វើឱ្យការត្រួតពិនិត្យ និងការចូលរួមរបស់ប្រជាពលរដ្ឋលើដំណើរការថវិកាមិនមែនគ្រាន់តែជាសិទ្ធិប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាភាពចាំបាច់ផងដែរ។
ជាមួយគ្នានឹងការសម្លឹងមើលទៅមុខ សិក្ខាសាលានេះបានគូសបញ្ជាក់ពីតម្រូវការសម្រាប់ក្របខណ្ឌរួមមួយដែលពង្រឹងការសម្របសម្រួលរវាងថ្នាក់ជាតិ និងថ្នាក់ក្រោមជាតិ ខណៈពេលដែលបង្កើតបណ្តាញដ៏មានអត្ថន័យសម្រាប់ការចូលរួមរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ។ យន្តការដែលអនុញ្ញាតឱ្យសហគមន៍ និងសង្គមស៊ីវិលបង្ហាញពីអាទិភាពរបស់ពួកគេអាចជួយរដ្ឋាភិបាលឱ្យកំណត់បានកាន់តែប្រសើរឡើងនូវកន្លែងដែលត្រូវការធនធាន និងការយកចិត្តទុកដាក់បំផុត។
សម្រាប់អង្គការអូឌីស៊ីវេទិកានេះមិនត្រឹមតែជាឱកាសមួយដើម្បីចូលរួមស្តាប់ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាបានពង្រឹងសារៈសំខាន់នៃការប្រែក្លាយការសន្ទនាទៅជាសកម្មភាពជាក់ស្ដែង។ ក្នុងរយៈពេលមួយឆ្នាំខាងមុខអង្គការអូឌីស៊ីនឹងពង្រឹងបន្ថែមនូវការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់ខ្លួនក្នុងការលើកកម្ពស់ការទទួលបានព័ត៌មានអំពីថវិកា និងហិរញ្ញវត្ថុរបស់សាធារណជនដោយធានាថាទិន្នន័យមិនត្រឹមតែអាចរកបានប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងងាយយល់ និងមានប្រយោជន៍សម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋនៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា។
ជាផ្នែកមួយនៃកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងនេះ អង្គការអូឌីស៊ីបន្តអភិវឌ្ឍ និងផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានថវិកាដែលងាយស្រួលប្រើប្រាស់ និងយល់ដឹង ដើម្បីគាំទ្រដល់ការបង្កើនការយល់ដឹងជាសាធារណៈ និងការចូលរួមរបស់ប្រជាពលរដ្ឋក្នុងអភិបាលកិច្ចមូលដ្ឋាន និងការផ្តល់សេវាសាធារណៈ។ ប្រជាពលរដ្ឋ អង្គការសង្គមស៊ីវិល និងអ្នកពាក់ព័ន្ធផ្សេងទៀតអាចឈ្វេងយល់ពីព័ត៌មានថវិកាសម្រាប់សាលាបឋមសិក្សាតាមរយៈព័ត៌មានថវិកាសាលាបឋមសិក្សា ទទួលបានទិន្នន័យថវិការដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិតាមរយៈថវិការដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ និងឈ្វេងយល់បន្ថែមអំពីហិរញ្ញប្បទានសេវាសុខភាពតាមរយៈព័ត៌មានថវិកាមណ្ឌលសុខភាព។ តាមរយៈការធ្វើឱ្យធនធានព័ត៌មានទាំងនេះកាន់តែងាយស្រួលក្នុងការទទួលបាន អូឌីស៊ីមានគោលបំណងលើកកម្ពស់តម្លាភាព ជំរុញការចូលរួមរបស់សាធារណជនដោយផ្អែកលើព័ត៌មានច្បាស់លាស់ និងរួមចំណែកដល់ការពង្រឹងអភិបាលកិច្ចដែលមានគណនេយ្យភាព ឆ្លើយតបទៅនឹងតម្រូវការរបស់ប្រជាពលរដ្ឋកាន់តែប្រសើរឡើង។
