ស្ត្រីក្នុងការអភិវឌ្ឍ

​លោកស្រី​បណ្ឌិត​ តាន់​ រស្មី​ ជា​អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​ និង​សាស្ត្រាចារ្យ​នៃ​នាយកដ្ឋាន​វិស្វកម្ម​គីមី​ និង​បច្ចេកវិទ្យា​ចំណីអាហារ​ នៃ​វិទ្យាស្ថាន​បច្ចេកវិទ្យា​កម្ពុជា​។​ រូបថត​ពី​ USAID​ Asia​ កាលពី​ថ្ងៃ​ទី​៥​ ខែសីហា​ ឆ្នាំ​២០១៦​។​ ក្រោមអាជ្ញារបណ្ណ CC BY-NC-SA 2.0

ក្របខ័ណ្ឌ​គោលនយោបាយ​ជាតិ​ដែល​ពាក់ព័ន្ធ​

​តាម​ទស្សនៈ​របស់​រដ្ឋាភិបាល​ទាំងមូល​ រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​បន្ត​លើកកម្ពស់​សមភាព​យេ​ន​ឌ័​រ​ក្នុង​ប្រទេស​តាម​រយៈ​គំនិត​ផ្តួចផ្តើម​ផ្សេងៗ​ រួម​មាន​យុទ្ធសាស្ត្រ​ចតុកោណ​ដំណាក់កាល​ទី​៤​ ២០១៩-២០២៣​ ដែល​ពង្រីក​កម្មវិធី​អប់រំ​ និង​បណ្តុះបណ្តាល​វិជ្ជាជីវៈ​ ដើម្បី​បង្កើន​ភាព​ជា​សហគ្រិន​ស្ត្រី​ រួម​ជាមួយនឹង​ការ​លើកកម្ពស់​សមភាព​យេ​ន​ឌ័​រ​ក្នុង​ការ​គាំពារ​សង្គម​ និង​អាហារូបត្ថម្ភ​។​ លើស​ពី​នេះ​ទៅ​ទៀត​ ការ​លើកកម្ពស់​សមភាព​យេ​ន​ឌ័​រ​នៅ​ក្នុង​បរិបទ​នៃ​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ឌី​ជី​ថ​ល​ក្នុង​ការ​ឆ្លើយ​តប​ទៅ​នឹង​ភាព​មិន​ប្រាកដប្រជា​ជាស​កល​ និរន្តរភាព​បរិស្ថាន​ និង​ការ​ប្រែប្រួល​អាកាសធាតុ​ ត្រូវ​បាន​គូសបញ្ជាក់​នៅ​ក្នុង​យុទ្ធសាស្ត្រ​បញ្ច​កោណ​ដំណាក់កាល​ទី​១​។​ គំនិត​ផ្តួចផ្តើម​របស់​រដ្ឋាភិបាល​ផ្សេង​ទៀត​រួម​មាន​ ១)​ក្របខ័ណ្ឌ​គោលនយោបាយ​ជាតិ​ស្តី​ពី​សេដ្ឋកិច្ច​ឌី​ជី​ថ​ល​ និង​សង្គម​ ២០២១-២០៣៥​ ដែល​ផ្តោត​លើ​ការ​ចូលរួម​របស់​ស្ត្រី​ក្នុង​វិស័យ​ឌី​ជី​ថ​ល​ រួម​ជាមួយនឹង​គោលនយោបាយ​រដ្ឋាភិបាល​ឌី​ជី​ថ​ល​កម្ពុជា​ ២០២២-២០៣៥​ ក្នុង​គោលបំណង​ “​កាត់​បន្ថយ​គម្លាត​យេ​ន​ឌ័​រ​ក្នុង​ជំនាញ​ឌី​ជី​ថ​ល​”​ ២)​យុទ្ធសាស្ត្រ​ជាតិ​ស្តី​ពី​បរិ​យា​បន្ន​ហិរញ្ញវត្ថុ​ ២០១៩-២០២៥​ ដើម្បី​បង្កើន​ការ​ឆ្លើយ​តប​យេ​ន​ឌ័​រ​ ដែល​លើកកម្ពស់​សមភាព​យេ​ន​ឌ័​រ​ និង​ការ​លើកកម្ពស់​ស្ត្រី​ទាក់ទង​នឹង​បរិ​យា​បន្ន​ហិរញ្ញវត្ថុ​ និង​ ៣)​ផែនការ​យុទ្ធសាស្ត្រ​ប្រាំ​ឆ្នាំស្តី​ពី​សមភាព​យេ​ន​ឌ័​រ​ និង​ការ​លើកកម្ពស់​ស្ត្រី​ ២០១៩-២០២៣1​ ​ដោយ​ក្រសួង​កិច្ចការ​នារី​ (MoWA)​ ដើម្បី​លើកកម្ពស់​ការ​ឆ្លើយ​តប​យេ​ន​ឌ័​រ​ និង​បរិ​យា​បន្ន​ក្នុង​ក្របខ័ណ្ឌ​គោលនយោបាយ​ជាតិ​ ផែនការ​យុទ្ធសាស្ត្រ​ និង​កម្មវិធី​ជាតិ​ទាក់ទង​នឹង​វិស័យសេដ្ឋកិច្ច​។​2

​ទោះបីជា​មាន​កិច្ច​ខិតខំ​ប្រឹងប្រែង​ផ្សេងៗ​ក៏​ដោយ​ កម្ពុជា​ទទួល​បាន​ពិន្ទុ​ត្រឹមតែ​ ០,៤៦១​នៅ​លើស​ន្ទ​ស្សន៍​វិសមភាព​យេ​ន​ឌ័​រ​ (GII)​ របស់​កម្មវិធី​អភិវឌ្ឍន៍​អង្គការសហប្រជាជាតិ​ ដែល​បង្ហាញ​ឱ្យ​ឃើញ​ ពី​តម្រូវការ​សកម្មភាព​បន្ថែម​ទៀត​ ដើម្បី​សម្រេច​បាន​សមភាព​យេ​ន​ឌ័​រ​អោយ​បាន​ប្រសើរ​ជាង​មុន​។​3

​ការ​អប់រំ​

​យោង​តាម​ទិន្នន័យ​ធនាគារពិភពលោក​ អត្រា​អក្ខរកម្ម​សម្រាប់​មនុស្ស​ពេញវ័យ​សំដៅលើ​ “​ភាគរយ​នៃ​មនុស្ស​ដែល​មាន​អាយុ​ចាប់ពី​១៥​ឆ្នាំ​ឡើង​ទៅ​ដែល​ទាំង​អាច​អាន​ និង​សរសេរ​បាន​ដោយ​មានការ​យល់​ដឹង​អំពី​ ប្រយោគ​សាមញ្ញ​ខ្លីៗ​អំពី​ជីវិត​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​”​។​ គិត​ត្រឹម​ឆ្នាំ​២០២១​ អត្រា​អក្ខរកម្ម​ស្ត្រី​ពេញវ័យ​នៅ​កម្ពុជា​មាន​ ប្រហែល ​៧៩,៨%​ខណៈ​អត្រា​អក្ខរកម្ម​បុរស​ពេញវ័យ​មាន​ប្រហែល​ ៨៨,៤%​។​ ជា​កា​ប្រៀបធៀប​ អត្រា​អក្ខរកម្ម​ របស់​ស្ត្រី​ពេញវ័យ​នៅ​អាស៊ី​បូព៌ា​ និង​ប៉ា​ស៊ី​ហ្វិ​ក​ មាន​ប្រមាណ ​៩៤,៥%​។​4

​ក្រសួង​អប់រំ​ យុវជន​ និង​កីឡា​កម្ពុជា​ បាន​រាយការណ៍​ថា​ អត្រា​ចុះ​ឈ្មោះ​ចូល​រៀន​កម្រិត​បឋម​សិក្សា​សម្រាប់​សិស្ស​ស្រី​មាន​ប្រមាណ​ ៩៥,៩%​ និង​សិស្ស​ប្រុស​ប្រមាណ​ ៩៥,៥%​ សម្រាប់​ឆ្នាំ​សិក្សា​២០២២-២០២៣​។​ អត្រា​បញ្ចប់​ការ​សិក្សា​នៅ​កម្រិត​បឋម​សិក្សា​គឺ​ប្រហែល​៨៩,៤%​ សម្រាប់​សិស្ស​ស្រី​ និង​ប្រហែល ​៨៥.៣%​សម្រាប់​សិស្ស​ប្រុស​។​ នៅ​កម្រិត​បឋម​អត្រា​បោះបង់​ការ​សិក្សា​សម្រាប់​សិស្ស​ស្រី​គឺ ​៩,៥%ខ្ពស់​ជាង​អត្រា​សិស្ស​ប្រុស​ដែល​មាន​ប្រមាណ ​៥,៥%​។5​ តួនាទី​និង​ទំនៀមទម្លាប់​ ការ​រៀប​អាពាហ៍ពិពាហ៍​មុន​អាយុ​ ពលកម្ម​ដោយ​បង្ខិតបង្ខំ​និង​ការងារ​បំរើ​តាម​ផ្ទះ​ ការ​ជួញដូរ​មនុស្ស​ និង​អនាម័យ​ គឺជា​ឧបសគ្គ​ចម្បង​មួយ​ចំនួន​ ដែល​រារាំង​ក្មេង​ស្រី​ពី​ការ​ទទួល​បានការ​អប់រំ​ ឬ​បន្ត​ការ​សិក្សា​។​6

​នៅ​កម្រិត​មធ្យមសិក្សា​បឋម​ភូមិ​ សិស្ស​ស្រី​មាន​អត្រា​ចុះ​ឈ្មោះ​ចូល​រៀន​ប្រហែល ​៨៥,៩%​និង​មាន​អត្រា​បញ្ចប់​ការ​សិក្សា​ប្រហែល ៦០,៤%​។​ ចំពោះ​សិស្ស​ប្រុស​ អត្រា​ចុះ​ឈ្មោះ​ចូល​រៀនមាន​ប្រហែល ​៨១,៤%​និង​អត្រា​បញ្ចប់​ការ​សិក្សា​មាន​ប្រហែល​ ៥១%​។​ ការ​ចុះ​ឈ្មោះ​ចូល​រៀន​នៅ​កម្រិត​មធ្យមសិក្សា​ទុតិយភូមិ​បាន​ធ្លាក់​ចុះ​ទាំង​សិស្ស​ប្រុស​ និង​សិស្ស​ស្រី​ ដោយ​អត្រា​ ៤៦,១%​សម្រាប់​សិស្ស​ស្រី​ និង​ ៣៦,៥%​សម្រាប់​សិស្ស​ប្រុស​។​7

​ប៉ុន្តែ​ប្រសិនបើ​ប្រៀបធៀប​ទៅ​នឹង​អត្រា​បោះបង់​ការ​សិក្សា​ពី​ឆ្នាំ​២០២០​ ដល់​ឆ្នាំ​២០២១​ មាន​ភាព​ខុស​ប្លែក​គ្នា​ដែល​សិស្ស​ប្រុស​បាន​បោះបង់​ការ​សិក្សា​ច្រើន​ជាង​សិស្ស​ស្រី​ ដោយ​ប្រហែល​ ១៦,៩%​ នៃ​សិស្ស​ស្រី​នៅ​កម្រិត​មធ្យមសិក្សា​ទុតិយភូមិ​បាន​បោះបង់​ការ​សិក្សា​ ចំណែក​អត្រា​នៃ​ការ​បោះបង់​ការ​សិក្សា​របស់​សិស្ស​ប្រុសគឺ​លើស​ពី ​១៩%​។​8 នោះ​ក៏​ព្រោះតែ​ក្មេង​ប្រុស​ជំទង់​ដែល​មាន​អាយុ​ពី​១៤-១៨​ឆ្នាំ​ទទួល​បាន​នូវ​តម្រូវការ​ច្រើន​ពី​និយោជក​ ជា​ពិសេស​ក្នុង​ចំពោះ​ការងារ​ធ្ងន់​ និង​គ្មាន​ជំនាញ​ ដែល​ទាមទារ​ការ​ធ្វើ​ដំណើរ​ និង​ធ្វើការ​វេន​យប់​ច្រើន​ នេះ​បើ​យោង​តាម​តំណាង​អង្គការ​យូ​ណេ​ស្កូ​កម្ពុជា​។​9

​ទោះបីជា​អត្រា​ចូល​រៀន​និង​បញ្ចប់​ការ​សិក្សា​របស់​សិស្ស​ស្រី​នៅ​បឋម​សិក្សា​ មធ្យមសិក្សា​បឋម​ភូមិ​ និង​ទុតិយភូមិ​ ខ្ពស់​ជាង​សិស្ស​ប្រុស​ តែ​អត្រា​នៅ​ថ្នាក់ឧត្តម​សិក្សា​មាន​និន្នាការ​ផ្ទុយ​ពី​នេះ​។​ សម្រាប់​ឆ្នាំ​សិក្សា​២០២១-២០២២​ ក្នុង​ចំណោម​សិស្ស​ចំនួន ​២០៦,៨៩៣​នាក់​ នៅ​ក្នុង​ថ្នាក់ឧត្តម​សិក្សា​សិស្ស​ស្រី​មាន​តែ ​៩៧.២៣៥នាក់​ ឬ ៤៦%ប៉ុណ្ណោះ​ ដែល​ភាគច្រើន​សិក្សា​ថ្នាក់​បរិញ្ញាបត្រ​។​ សម្រាប់​ថ្នាក់​បរិញ្ញាបត្រ​ជាន់ខ្ពស់​ ឬ​ថ្នាក់បណ្ឌិត​ ចំនួន​និស្សិត​ស្រី​ធ្លាក់​ចុះ​យ៉ាង​ខ្លាំង​។​ សម្រាប់​ឆ្នាំ​២០២១-២០២២​ ក្នុង​ចំណោម​សិស្ស​ ៩.៤៨៣​នាក់​ដែល​កំពុង​បន្ត​បរិញ្ញាបត្រ​ជាន់ខ្ពស់​ មាន​ត្រឹមតែ ​២.៧១៨​នាក់​ ឬ​ ២៨,៦%​ ប៉ុណ្ណោះ​ជា​សិស្ស​ស្រី​។​ គម្លាត​នេះ​កាន់តែ​ធំ​សម្រាប់​ថ្នាក់បណ្ឌិត​ ព្រោះ​មាន​តែ​ប្រមាណ ​១១៦​នាក់​ក្នុង​ចំណោម​ ១.២១៣​នាក់​ ឬ​ ៩,៥%​ជា​សិស្ស​ស្រី​។​10

​ការងារ​

​ស្ត្រី​គឺជា​អ្នក​រួមចំណែក​ដ៏​សំខាន់​ដល់​សេដ្ឋកិច្ច​របស់​កម្ពុជា​។​ យោង​តាម​ធនាគារពិភពលោក​ស្ទើរតែ​ពាក់កណ្តាល​នៃ​កម្លាំង​ពលកម្ម​សរុប​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ជា​ស្ត្រី​ ដែល​ស្មើនឹង​ ៤៧,១%​នៃ​កម្លាំង​ពលកម្ម​សរុប​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០២២​។11​ យោង​តាម​របាយការណ៍​សង្កេត​សេដ្ឋកិច្ច​សង្គមកិច្ច​របស់​កម្ពុជា​ អត្រា​ចូលរួម​ក្នុង​កម្លាំង​ពលកម្ម​ស្ត្រី​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០២១​ ត្រូវ​បាន​គេ​រាយការណ៍​ថា​មាន​ប្រហែល​ ៤៨,៨%​នៃ​អត្រា​ចូលរួម​កម្លាំង​ពលកម្ម​សរុប​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​។​12

​យោង​តាម​វិទ្យាស្ថាន​ជាតិ​ស្ថិតិ​អត្រា​ការងារ​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០២១​ គឺ​ប្រហែល ​៧៩%​សម្រាប់​ស្ត្រី​ និង​ ៨៩%​សម្រាប់​បុរស​ដែល​ភាព​ខុស​គ្នា​រវាង​បុរស​និង​ស្ត្រី​មាន​ជាង​ ១០%​។​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​ដដែល​ អត្រា​គ្មាន​ការងារ​ធ្វើ​ មាន​ប្រហែល​០,៩%​សម្រាប់​បុរស​ និង​ប្រហែល ​១,២%​សម្រាប់​ស្ត្រី​ ខណៈ​អត្រា​គ្មាន​ការងារ​ធ្វើ​ ជា​មធ្យម​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០២១​ មាន​ប្រហែល​ ១%​។13​ នៅ​ឆ្នាំ​២០២៣​ អត្រា​អ្នក​គ្មាន​ការងារ​ធ្វើ​នៅ​កម្ពុជា​ ត្រូវ​បាន​ព្យាករណ៍​ថា​នឹង​មាន​និន្នាការ​ក្នុង​រង្វង់​២%​ និង​ ០,៩%​ នៅ​ឆ្នាំ​២០២៤​ នេះ​បើ​យោង​តាមការ​ព្យាករណ៍​នៃ​គំរូ​សេដ្ឋកិច្ច​។​14

​វិទ្យាស្ថាន​ជាតិ​ស្ថិតិ​កម្ពុជា​បាន​កំណត់​និយម​ន័យ​ដល់​បុគ្គលិក​គណនី​ផ្ទាល់ខ្លួន​ឬ​បុគ្គល​ស្វ័​យ​និ​យោជន៍​ថា​ជា​ “​បុគ្គល​ដែល​ធ្វើការ​ក្នុង​រយៈពេល​ ៧​ ថ្ងៃ​ចុង​ក្រោយ​នេះ​ ដើម្បី​ចិញ្ចឹម​គ្រួសារ​និង​ដែល​គ្រប់គ្រង​សហគ្រាស​ផ្ទាល់ខ្លួន​ (​ឧទាហរណ៍​ កសិករ​ដាំ​ដុះ​ដី​ផ្ទាល់ខ្លួន​ ម្ចាស់​ហាង​តូចៗ​ ឬ​ ភោជនីយដ្ឋាន​តូចៗ​)​ ដោយ​គ្មាន​ការ​ទូទាត់​ឬ​ប្រាក់​ចំណូល​គ្រប់​ប្រភេទ​”​។​ យោង​តាម​ការ​ស្ទង់​មតិ​សេដ្ឋកិច្ច​សង្គមកិច្ច​កម្ពុជា​ឆ្នាំ​២០២១​ ការងារ​សម្រាប់​ស្ត្រី​រួម​មាន​និយោជិត​មាន​ប្រាក់​ឈ្នួល​ (៤០,៦%)​ និយោជក​ (០,២%)​ បុគ្គលិក​គណនី​ផ្ទាល់ខ្លួន​/​បុគ្គល​ស្វ័​យ​និ​យោជន៍​ (៣៨,៤%)​ និង​កម្មករ​គ្រួសារ​ដែល​មិន​ទទួល​បាន​ប្រាក់ខែ​ (២០,៩%)​។​ ស្ត្រី​ប្រហែល​ ៩០៥ពាន់​​នាក់​ ធ្វើការ​ជា​កម្មករ​គ្រួសារ​ដែល​មិន​មាន​ប្រាក់ខែ​ ដោយ​តួលេខ​នេះ​ច្រើន​ជាង​បុរស​ជិត​ ២​ ដង​ក្នុង​ស្ថានភាព​ការងារ​ដូច​គ្នា​ ដោយ​បុរស​មាន​ជាង​ ៤៤៩​ពាន់​នាក់​។​15

​គិត​ត្រឹម​ឆ្នាំ​២០២១​ ប្រហែល​ ៣៨,៣%​នៃ​កម្លាំង​ពលកម្ម​ស្ត្រី​សរុប​ ធ្វើការ​នៅ​ក្នុង​វិស័យ​កសិកម្ម​ ប្រហែល​ ៣៧,៥%​ធ្វើការ​ ក្នុង​វិស័យ​សេវាកម្ម​ និង​ប្រហែល​ ២៤,៣%​ធ្វើការ​ក្នុង​វិស័យ​ឧស្សាហកម្ម​។​ ក្នុង​ចំណោម​ស្ត្រី​ប្រហែល​ ៤.៣៣៩​ពាន់​នាក់​ដែល​ធ្វើការ​នៅ​ឆ្នាំ​២០២១​ តិច​ជាង​ ១%​នៃ​ស្ត្រី​ដែល​មានការ​ងារ​ធ្វើ​ ឬ​ប្រហែល​ ២៧ពាន់​​នាក់​ ធ្វើការ​ក្នុង​មុខ​តំណែង​អ្នកគ្រប់គ្រង​ ផ្ទុយ​ពី​តួរ​លេខ​ ១,៣%ឬ​ ៥៩ពាន់​នាក់​ សម្រាប់​បុរស​។​ ស្ត្រី​ប្រហែល​ ១,៤៤៤ពាន់នាក់​ធ្វើការ​ជា​ "​កម្មករ​ជំនាញ​កសិកម្ម​ ព្រៃឈើ​ និង​នេសាទ​"​ ១,១១៧ពាន់​នាក់​ ជា​"​បុគ្គលិក​ផ្នែក​លក់​ និង​សេវាកម្ម​"​ និង​ ៩២១​ពាន់​នាក់​ជា"​កម្មករ​សិប្បកម្ម​ និង​ពាក់ព័ន្ធ​"​។​16

​ស្ត្រី​ភាគច្រើន​ដែល​ធ្វើការ​ក្នុង​វិស័យ​ឧស្សាហកម្ម​ ធ្វើការ​ផ្នែក​កាត់ដេរ​ ដោយសារ​តែ​វិស័យ​កាត់ដេរ​ គឺជា​វិស័យ​ដ៏​ធំ​បំផុត​មួយ​ និង​ជា​ក្បាលម៉ាស៊ីន​ដ៏​សំខាន់​ចំពោះ​កំណើនសេដ្ឋកិច្ច​របស់​កម្ពុជា​។​17 មុន​កូ​វី​ដ​-១៩​ រាតត្បាត​ វិស័យ​កាត់ដេរ​មាន​បុគ្គលិក​ប្រមាណ​ ៩០​ម៉ឺន​នាក់​ ក្នុង​នោះ​ប្រហែល​ ៨០%​ជា​ស្ត្រី​។​18

​សេដ្ឋកិច្ច​

​យោង​តាម​របាយការណ៍​ឆ្នាំ​២០២១​ របស់​កម្មវិធី​អភិវឌ្ឍន៍​អង្គការសហប្រជាជាតិ​ (UNDP)​ គម្លាត​ប្រាក់​ឈ្នួល​យេ​ន​ឌ័​រ​នៅ​តែ​មាន​ទំហំ​ធំ​រវាង​បុរស​ និង​ស្ត្រី​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ លើ​គ្រប់​វិស័យ​ឧស្សាហកម្ម​ និង​មុខរបរ​នានា​។​ ការ​សិក្សា​មួយ​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០១៩​ បាន​រក​ឃើញ​ថា​ ស្ត្រី​កម្ពុជា​រកបាន​ប្រហែល​ ៨០%​នៃ​ប្រាក់​ឈ្នួល​ដែល​បុរស​រកបាន​ ខណៈ​ដែល​ស្ត្រី​មានទ្រព្យ​សម្បត្តិ​តិច​ជាង​បុរស​ និង​ប្រឈម​មុខ​នឹង​ឧបសគ្គ​ច្រើន​ទៅ​លើ​ឱកាស​ការងារ​ដែល​មាន​ប្រាក់ខែ​ល្អ​។​ គម្លាត​ប្រាក់​ឈ្នួល​នេះ​កាន់តែ​ធំ​ចំពោះ​ការងារ​ ដែល​មាន​ប្រាក់ខែ​ខ្ពស់​ដោយ​ស្ត្រី​ទទួល​បាន​ប្រាក់​ឈ្នួល​តិច​ជាង​បុរស​។​ ក្នុង​ឆ្នាំ​២០១៧​ គម្លាត​ប្រាក់​ឈ្នួល​ យេ​ន​ឌ័​រ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​គឺ​ប្រហែល​ ២៤%​មុន​នឹង​ថយ​ចុះ​មក​នៅ​ត្រឹម​១៩% ​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០២០​។​ កត្តារួម​ចំណែក​ដ៏​សំខាន់​ចំពោះ​គម្លាត​ប្រាក់​ឈ្នួល​នេះ​ ត្រូវ​បាន​សន្មត​ថា​ជា​ការ​រើសអើង​យេ​ន​ឌ័​រ​នេះ​ បើ​យោង​តាម​ ទិន្នន័យ​របស់​ CSES​ សម្រាប់​ឆ្នាំ​២០១៩-២០២០​។​19

​បញ្ហា​ប្រឈម​សំខាន់ៗ​

​បន្ថែម​ពីលើ​គម្លាត​ប្រាក់​ឈ្នួល​យេ​ន​ឌ័​រ​សម្រាប់​ការងារ​ដូច​គ្នា​ស្ត្រី​ក៏​ប្រឈម​មុខ​នឹង​បញ្ហា​ប្រឈម​ដទៃ​ទៀត​រួម​មាន​ភាព​ងាយ​រង​គ្រោះ​ក្នុង​អំពើ​ជួញដូរ​មនុស្ស​ គម្លាត​ជំនាញ​ កង្វះ​ការ​គាំទ្រ​ដល់​សហគ្រិនភាព​ និង​កង្វះ​តំណាង​ក្នុង​មុខ​តំណែង​ជាន់ខ្ពស់​។​

​យោង​តាម​ការ​សិក្សា​របស់​ UN​ Women​ ដែល​មាន​ចំណងជើង​ថា​ "​ថាមវន្ត​យេ​ន​ឌ័​រ​ក្នុង​ការ​ជួញដូរ​មនុស្ស​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ មី​យ៉ា​ន់​ម៉ា​ និង​ថៃ​"​ ប្រទេស​កម្ពុជា​ត្រូវ​បាន​កំណត់​ថា​ជា​ ប្រទេស​ដើម​ គោលដៅ​ និង​ចំណត​នៃ​ជន​រង​គ្រោះ​ពី​ការ​ជួញដូរ​មនុស្ស​។​ ប្រទេស​ថៃ​ជា​ប្រទេស​គោលដៅ​សំខាន់​សម្រាប់​ជន​រង​គ្រោះ​ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ជួញដូរ​ពី​ប្រទេស​កម្ពុជា​។​ ជា​រៀង​រាល់​ឆ្នាំ​គេ​ប៉ាន់​ប្រមាណ​ថា​ជន​ចំណាកស្រុក​កម្ពុជា​ប្រមាណ​ ៥៥ពាន់​នាក់​ត្រូវ​បាន​​នាំ​ទៅកាន់​​ប្រទេស​ថៃ​ដោយ​ខុសច្បាប់​ ហើយ​ចន្លោះ​ពី​ ៤%​ ទៅ​ ២៣%​ នៃ​ជន​ចំណាកស្រុក​ទាំងនោះ​អាច​ជា​ជន​រង​គ្រោះ​នៃ​ការ​ជួញដូរ​។​ ការ​សិក្សា​បាន​គូសបញ្ជាក់​បន្ថែម​ថា​ “​ទំនួល​ខុស​ត្រូវ​ដែល​ដាក់​លើ​ស្ត្រី​ដើម្បី​បំពេញតម្រូវការ​ថែទាំ​គ្រួសារ​របស់​ពួក​គេ​ផ្សំ​ជាមួយ​ការ​រំពឹង​ទុក​ថា​ពួក​គេ​នឹង​ផ្តល់​ប្រាក់​ចំណូល​។​ កត្តា​នេះ​ រួម​ជាមួយ​ភាព​មាន​កម្រិត​នៃ​ឱកាស​ការងារ​ ដោយសារ​ការ​បែងចែក​យេ​ន​ឌ័​រ​ ក្នុង​ទីផ្សារ​ការងារ​ក្នុងស្រុក​ នាំ​ឱ្យ​ស្ត្រី​និង​កុមារី​ក្រីក្រ​ជា​ច្រើន​នាក់​ស្វែងរក​ការ​ធ្វើ​ចំណាកស្រុក​ ដែល​បង្កើន​ហានិភ័យ​នៃ​ការ​ជួញដូរ​មនុស្ស​។"​20

​ដើម្បី​ប្រយុទ្ធ​ប្រឆាំង​នឹង​ការ​ជួញដូរ​មនុស្ស​ កម្ពុជា​បាន​ផ្តល់​សច្ចាប័ន​លើ​ច្បាប់​និង​សន្ធិសញ្ញា​អន្តរជាតិ​ផ្សេងៗ​ រួម​មាន​អនុសញ្ញា​អង្គការសហប្រជាជាតិ​ស្តី​ពី​សិទ្ធិ​កុមារ​ អនុសញ្ញា​ស្តី​ពី​ពលកម្ម​ដោយ​បង្ខំ​ របស់​អង្គការ​ពលកម្ម​អន្តរជាតិ​២៩​ និង​១០៥​ អនុសញ្ញា​ស្តី​ពី​ទម្រង់​អាក្រក់​បំផុត​នៃ​ពលកម្ម​កុមារ​របស់​អង្គការ​ ពលកម្ម​អន្តរជាតិ​ និង​អនុសញ្ញា​អាស៊ាន​ប្រឆាំង​ការ​ជួញដូរ​មនុស្ស​ ជា​ពិសេស​ស្ត្រី​និង​កុមារ។​21,22

​ទោះជា​យ៉ាងណា​ ស្ត្រី​កម្ពុជា​នៅ​តែ​ប្រឈម​មុខ​នឹង​បញ្ហា​មួយ​ចំនួន​ទាក់ទង​នឹង​ការ​ការពារ​ជន​រង​គ្រោះ​និង​ការ​ដាក់ទោស​ នេះ​បើ​យោង​តាម​ការ​សិក្សា​មួយ23​ ដែល​និយាយ​ថា​ "​តុលាការ​ និង​តួអង្គ​យុត្តិធម៌​នៅ​កម្ពុជា​មិន​មាន​សមភាព​យេ​ន​ឌ័​រ​"​។​ លើស​ពី​នេះ​ «​ការ​ពពោះ​ជំនួស​ដោយ​បង្ខំ​»​ នៅ​តែ​ជា​បញ្ហា​ជាប់​គាំង​សម្រាប់​ស្ត្រី​កម្ពុជា​ ដែល​ជា​ជន​រង​គ្រោះ​នៃ​ការ​ជួញដូរ​មនុស្ស​ ដោយសារ​ច្បាប់​ការងារ​ និង​ច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌ​មិន​ទាន់​មាន​ប្រសិទ្ធភាព​ក្នុង​ការ​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​នេះ​។​ ករណី​ស្ត្រី​ក្នុង​ការ​ជួញដូរ​មនុស្ស​នេះ​ក៏​ឆ្លុះ​បញ្ចាំង​នូវ​របាយការណ៍​ភស្តុ​តាង​មួយទៀត​ដោយ​អ្នក​ឃ្លាំមើល​ក្នុងស្រុក​ដែល​រក​ឃើញ​ថា​ “​ស្ត្រី​កម្ពុជា​បន្ត​ប្រឈម​មុខ​នឹង​បញ្ហា​ក្នុង​ការ​ទទួល​បាន​យុត្តិធម៌​ ហើយ​ស្ត្រី​ចុងចោទ​មិនសូវ​ទទួល​បានការ​គោរព​ ចំពោះ​សិទ្ធិ​នៃ​ការ​កាត់ក្តី​ដោយ​យុត្តិធម៌​។​ លើស​ពី​នេះ​ ប្រព័ន្ធ​យុត្តិធម៌​កម្ពុជា​ដែល​ស្ត្រី​មាន​ចំនួន​តិច​ស្រាប់​ ​ហាក់​មាន​កង្វះ​សមភាព​យេ​ន​ឌ័​រ​​ដែល​​រារាំង​ទាំង​ស្ត្រី​រង​គ្រោះ​និង​ចុងចោទ​ពី​ការ​ទទួល​បាន​យុត្តិធម៌​គ្រប់គ្រាន់​។​ នៅ​ឆ្នាំ​២០២០​ មាន​តែ​ចៅក្រម​១៥%​ ព្រះរាជអាជ្ញា​១៤%​ និង​មេធាវី​២២%​ ប៉ុណ្ណោះ​ជា​ស្ត្រី​នៅ​កម្ពុជា​"​។​24

​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ ច្បាប់​ស្តី​ពី​ការ​បង្ក្រាប​អំពើ​ជួញដូរ​មនុស្ស​និង​អំពើ​ធ្វើ​អាជីវកម្ម​ផ្លូវភេទ​ឆ្នាំ​២០០៨​ គឺជា​ច្បាប់​ក្នុងស្រុក​ចម្បង​ដែល​គ្រប់គ្រង​លើ​បញ្ហា​នៃ​ការ​ជួញដូរ​មនុស្ស​។​25 រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​ក៏​បាន​បង្កើត​គណៈកម្មាធិការ​ជាតិ​ប្រឆាំង​ការ​ជួញដូរ​មនុស្ស​ (NCCT)​ ក្នុង​ឆ្នាំ​២០១៤​ ជា​យន្តការ​ថ្នាក់​ជាតិ​ ដើម្បី​លើកកម្ពស់​ការ​អនុវត្ត​ច្បាប់​ និង​គោលនយោបាយ​ជាតិ​ និង​អន្តរជាតិ​ ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ការ​ប្រយុទ្ធ​ប្រឆាំង​ការ​ជួញដូរ​មនុស្ស​។​26

ដូចដែល​បាន​រៀបរាប់​ខាងលើ​ ស្ត្រី​វ័យក្មេង​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​មិនសូវ​បន្ត​ការ​សិក្សា​របស់​ពួក​គេ​ទេ​ ដោយសារ​កត្តា​ផ្សេងៗ​ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​ពួក​គេ​ខ្វះ​ជំនាញ​ចាំបាច់​ ដើម្បី​ស្វែងរក​ការងារ​ដែល​មាន​ប្រាក់ខែ​ប្រសើរ​ជាង​មុន​និង​ការងារ​នៅ​ក្នុង​វិស័យសេដ្ឋកិច្ច​ផ្លូវការ​។​ ដើម្បី​ឆ្លើយ​តប​នឹង​បញ្ហា​នេះ​ រដ្ឋាភិបាល​បាន​និង​កំពុង​ផ្តល់​អាទិភាព​ដល់​ការ​អប់រំ​វិជ្ជាជីវៈ​តាម​រយៈ​គំនិត​ផ្តួចផ្តើម​ផ្សេងៗ​ ដើម្បី​បង្រួម​គម្លាត​ជំនាញ​ក្នុង​កម្លាំង​ពលកម្ម​។27

​កង្វះ​ការ​គាំទ្រ​ដល់​ស្ត្រី​ក្នុង​ការ​ក្លាយជា​សហគ្រិន​នៅ​តែ​ជា​ឧបសគ្គ​ដល់​ការ​លើកកម្ពស់​ស្ត្រី​។​ សមាគម​សហគ្រិន​ស្ត្រី​កម្ពុជា​ (CWEA)​ រក​ឃើញ​បញ្ហា​ប្រឈម​ធំៗ​ចំនួន​បី​សម្រាប់​សហគ្រិន​ស្ត្រី​ រួម​មាន​ ១)កង្វះ​លទ្ធភាព​ទទួល​បានការ​អប់រំ​ ការ​បណ្តុះបណ្តាល​ជំនាញ​អាជីវកម្ម​និង​ព័ត៌មាន​ ២)លទ្ធភាព​ទទួល​បាន​ហិរញ្ញវត្ថុ​ និង៣)​ការ​ចូល​ទៅ​កាន់​ទីផ្សារ​។​ ដោយ​សាកលវិទ្យាល័យ​ និង​ស្ថាប័ន​បណ្តុះបណ្តាល​ភាគច្រើន​ផ្តោត​លើ​ស្ត្រី​វ័យក្មេង​ និង​ស្ត្រី​នៅ​លីវ​ សហគ្រិន​ស្ត្រី​ដែល​ត្រូវ​ប្រកប​អាជីវកម្ម​និង​បំពេញ​កាតព្វកិច្ច​គ្រួសារ​ មិនសូវ​ទទួល​បាន​ជំនួយ​និង​ការ​យោគយល់​ពី​សាកលវិទ្យាល័យ​ និង​ស្ថាប័ន​បណ្តុះបណ្តាល​នោះ​ទេ​។​ កង្វះ​លទ្ធភាព​ក្នុង​ការ​ទទួល​បាន​ចំណេះដឹង​និង​ជំនាញ​អាជីវកម្ម​បាន​ផ្តល់​ផលវិបាក​ដល់​ស្ត្រី​ក្នុង​ការ​ពង្រីក​អាជីវកម្ម​​និង​រក​ប្រាក់​ចំណេញ​។​28 ដើម្បី​ឆ្លើយ​តប​នឹង​បញ្ហា​នេះ​ ក្រសួង​កិច្ចការ​នារី​បាន​បង្កើត​មជ្ឈមណ្ឌល​អភិវឌ្ឍន៍​សហគ្រិន​ស្ត្រី​(WEDC)​ និង​បាន​ផ្តួចផ្តើម​បង្កើត​បណ្តាញ​​សហគ្រិន​ស្ត្រីជាតិ​កម្ពុជា​ (CamWEN)​ លើក​ដំបូង​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០២០​ ដើម្បី​គាំទ្រ​សហគ្រិន​ស្ត្រី​នៅ​កម្ពុជា​។​29

​ទោះបីជា​ប្រទេស​កម្ពុជា​បាន​ចុះហត្ថលេខា​ និង​ផ្តល់​សច្ចាប័ន​លើ​អនុសញ្ញា​ស្តី​ពី​ការ​លុប​បំបាត់​​រាល់​ទម្រង់​នៃ​ការ​រើសអើង​ប្រឆាំង​នឹង​ស្ត្រី​(CEDAW)​ តាំងពី​ឆ្នាំ​១៩៩២​ ក៏​ដោយ​ក៏​ការ​ចូលរួម​របស់​ស្ត្រី​នៅ​ក្នុង​សភា​នៅ​មាន​តិចតួច​នៅឡើយ​ បើ​ប្រៀបធៀប​ទៅ​នឹង​បុរស​។30​ បញ្ហា​ប្រឈម​សម្រាប់​ស្ត្រី​ក្នុង​ មុខ​តំណែង​ជា​អ្នកដឹកនាំ​បណ្តាល​មក​ពី​ កត្តា​សង្គម​ ស្ថាប័ន​ និង​នយោបាយ​ ដែល​បង្កើត​ឧបសគ្គ​និង​បន្ត​ការ​រើសអើង​ផ្អែកតាម​​យេ​ន​ឌ័​រ​។​

​ដើម្បី​លើកកម្ពស់​សមភាព​យេ​ន​ឌ័​រ​ និង​លើកទឹកចិត្ត​ឱ្យ​មានការ​ចូលរួម​របស់​ស្ត្រី​ ក្នុង​ការ​ធ្វើ​សេចក្តីសម្រេច​ រដ្ឋាភិបាល​បាន​បង្កើត​ផែនការ​យុទ្ធសាស្ត្រ​រយៈពេល​ប្រាំ​ឆ្នាំ​ (២០១៩-២០២៣)​ សម្រាប់​សមភាព​យេ​ន​ឌ័​រ​ និង​កា​រលើ​កម្ពស់​ស្ត្រី​នៅ​កម្ពុជា​។​ ផ្នែក​មួយ​នៃ​ផែនការ​យុទ្ធសាស្ត្រ​គឺ​ ធ្វើ​ឱ្យ​ប្រសើរ​ឡើង​នូវ​តុល្យភាព​យេ​ន​ឌ័​រ​ ដោយ​ការ​បង្កើន​សមាមាត្រ​នៃ​ស្ត្រី​នៅ​ក្នុង​មុខ​តំណែង​ការងារ​ ស៊ី​វិល​/​នយោបាយ​ និង​ការ​ផ្តល់​នូវ​ភាព​ជា​អ្នកដឹកនាំ​និង​ការ​បណ្តុះបណ្តាល​កសាង​សមត្ថភាព​សម្រាប់​ស្ត្រី​។​31

ទាក់ទងនឹងស្ត្រីក្នុងការអភិវឌ្ឍ

ឯកសារយោង

  1. 1. ក្រសួងកិច្ចការនារី, “នារីរតនៈ ៥៖ ផែនការយុទ្ធសាស្ត្រប្រាំឆ្នាំសម្រាប់ការពង្រឹងការបញ្ជ្រាបយេនឌ័រ និងការពង្រឹងសិទ្ធិអំណាចរបស់ស្ត្រី,” ឆ្នាំ២០២១, បានចូលអាននៅខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣។
  2. 2. UN Women, “របាយការណ៍វឌ្ឍនភាពកម្ពុជា,” ឆ្នាំ២០២២, បានចូលអាននៅខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣។
  3. 3. កម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍អង្គការសហប្រជាជាតិ​, “សន្ទស្សន៍វិសមភាពយេនឌ័រ,” របាយការណ៍អភិវឌ្ឍន៍មនុស្ស, អង្គការសហប្រជាជាតិ, បានចូលអាននៅខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣។
  4. 4. ធនាគារពិភពលោក, “កម្ពុជា,” ទិន្នន័យយេនឌ័ររបស់ធនាគារពិភពលោក, បានចូលអាននៅខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣។
  5. 5. ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា, "សន្និបាតអប់រំ," ឆ្នាំ២០២៣, បានចូលអាននៅខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣។
  6. 6. Eugenie, "ហេតុអ្វីបានជាក្មេងស្រីមិននៅសាលា?," Children of the Mekong, ឆ្នាំ២០២១, បានចូលអាននៅខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣។
  7. 7. ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា, "សន្និបាតអប់រំ," ឆ្នាំ២០២៣, បានចូលអាននៅខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣។
  8. 8. ដូចឯកសារយោងខាងដើម។
  9. 9. Ngay Nai, "ក្មេងប្រុសកាន់តែច្រើនមានហានិភ័យក្នុងការបោះបង់ការសិក្សានៅកម្រិតមធ្យមសិក្សា," ខេមបូចា, ឆ្នាំ​២០២២, បានចូលអាននៅខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣។
  10. 10. ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា, "សន្និបាតអប់រំ," ឆ្នាំ២០២៣, បានចូលអាននៅខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣។
  11. 11. ធនាគារពិភពលោក, "កម្លាំងពលកម្មស្ត្រី," ទិន្នន័យធនាគារពិភពលោក, បានចូលអាននៅខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣។
  12. 12. វិទ្យាស្ថានជាតិស្ថិតិ, "របាយការណ៍សង្កេតសេដ្ឋកិច្ចសង្គមកិច្ចរបស់កម្ពុជាឆ្នាំ ២០២១," ឆ្នាំ២០២១, បានចូលអាននៅខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣។
  13. 13. ដូចឯកសារយោងខាងដើម។
  14. 14. Prakash Jha, "ភាពអត់ការងារធ្វើនៅកម្ពុជានឹងនៅប្រហែល ២% ក្នុងឆ្នាំ២០២៣,"​ ខ្មែរ​ថា​ម​ស៍,​ ថ្ងៃទី១៧ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២២, បានចូលអាននៅខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣។
  15. 15. វិទ្យាស្ថានជាតិស្ថិតិ, "របាយការណ៍សង្កេតសេដ្ឋកិច្ចសង្គមកិច្ចរបស់កម្ពុជាឆ្នាំ ២០២១," ឆ្នាំ២០២១, បានចូលអាននៅខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣។
  16. 16. ដូចឯកសារយោងខាងដើម។
  17. 17. ដូចឯកសារយោងខាងដើម។
  18. 18. កម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍អង្គការសហប្រជាជាតិ​, "កំណត់សម្គាល់ព័ត៌មានទី៧៖ ការគាំទ្ររបស់អង្គការសហប្រជាជាតិកម្ពុជាចំពោះកម្មករកាត់ដេរក្នុងការឆ្លើយតបនឹងជំងឺកូវីដ១៩," ឆ្នាំ២០២១, បានចូលអាននៅខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣។
  19. 19. កម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍អង្គការសហប្រជាជាតិ​, "គម្លាតប្រាក់ឈ្នួលយេនឌ័រនៅកម្ពុជា," ២០២១, បានចូលអាននៅខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣។
  20. 20. Abigail Hunt, Maria Quattri, Briana Mawby, Georgia Plank, Shan-non Phillip, Sokchar Mom, Khin Zar Naing, and Sanda Thant, "ថាមវន្តយេនឌ័រក្នុងការជួញដូរមនុស្សនៅប្រទេសកម្ពុជា មីយ៉ាន់ម៉ា និងថៃ,"  UN Women - អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក, ឆ្នាំ២០២០, បានចូលអាននៅខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣។
  21. 21. ក្រសួងការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ, "ឧបករណ៍នៃការអនុម័ត," ឆ្នាំ២០១៦, បានចូលអាននៅខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣។
  22. 22. UN Women - អាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក, ឆ្នាំ២០២០, បានចូលអាននៅខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣។
  23. 23. Rapid Asia, "ការការពារជនរងគ្រោះពីការជួញដូរមនុស្សនៅអាស៊ាន," ឆ្នាំ២០២៣, បានចូលអាននៅខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣។
  24. 24. មជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា, "មជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា," ឆ្នាំ២០២២, បានចូលអាននៅខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣។
  25. 25. Rapid Asia, "ការការពារជនរងគ្រោះពីការជួញដូរមនុស្សនៅអាស៊ាន,"​ ឆ្នាំ២០២៣, បានចូលអាននៅខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣។
  26. 26. គ.ជ.ប.ជ, "គណៈកម្មាធិការជាតិប្រយុទ្ធប្រឆាំងអំពើជួញដូរមនុស្ស," បានចូលអាននៅខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣។
  27. 27. អូឌីស៊ី, "ការបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ," ថ្ងៃទី១៣ ខែមករា ឆ្នាំ២០២២, បានចូលអាននៅខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣។
  28. 28. សមាគមសហគ្រិនស្ត្រីកម្ពុជា, "ការលើកកម្ពស់លទ្ធភាពទទួលបានការអប់រំ និងព័ត៌មានសម្រាប់សហគ្រិនស្ត្រីនៅកម្ពុជា," សមាគមសហគ្រិនស្ត្រីកម្ពុជា, ២០២០, បានចូលអាននៅខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣។
  29. 29. UN Women, "របាយការណ៍វឌ្ឍនភាពកម្ពុជា," ឆ្នាំ២០២២, បានចូលអាននៅខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣។
  30. 30. ចាន់លីនដា មិត្ត, សុធារី មាច, លក្ខិណា ចាន់, រ័ត្ន វត្តីសុវណ្ណ, ខេមរិន ខៀវ, និង សុវណ្ណា សួន, "បញ្ហាប្រឈមរបស់ស្ត្រីក្នុងភាពជាអ្នកដឹកនាំ៖ ការរកឃើញសំខាន់ៗពីការវិភាគស្ថិតិយេនឌ័រ," ឆ្នាំ២០២០, បានចូលអាននៅខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣។
  31. 31. ក្រសួងកិច្ចការនារី, "នារីរតនៈ ៥៖ ផែនការយុទ្ធសាស្រ្តប្រាំឆ្នាំសម្រាប់ការពង្រឹងការបញ្ជ្រាបយេនឌ័រ និងការលើកកម្ពស់ស្ត្រី," ក្រសួងកិច្ចការនារី, ២០២១, បានចូលអាននៅខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣។
ទំនាក់ទំនងយើងខ្ញុំ

ទំនាក់ទំនងយើងខ្ញុំ

បើលោកអ្នកមានសំនួរទាក់ទងនឹងខ្លឹមសារផ្សាយនៅលើគេហទំព័រ Open Development Cambodia (ODC)? យើងខ្ញុំ​នឹង​ឆ្លើយ​តប​​ដោយ​ក្តី​រីក​រាយ។

តើអ្នកបានឃើញបញ្ហាបច្ចេកទេសណាមួយនៅលើគេហទំព័រOpen Development Cambodia (ODC) ដែរឬទេ?

តើលោកអ្នកយល់យ៉ាងដូចម្តេចដែរចំពោះការងាររបស់អូឌីស៊ី?

តើលោកអ្នកមានឯកសារដែលអាចជួយពង្រីក​គេហទំព័រOpen Development Cambodia (ODC) ដែរ​ឬទេ​?​ យើងខ្ញុំ​នឹង​ធ្វើការ​ត្រួតពិនិត្យ​រាល់​ទិន្នន័យ​អំពី​ផែនទី​ ច្បាប់​ អត្ថបទ​ និង​ ឯកសារ​ដែល​ពុំ​មាននៅ​លើ​គេហទំព័រ​នេះ​ ហើយ​ពិចារណា​បោះផ្សាយ​ទិន្នន័យ​ទាំងនោះ​។​ សូម​មេត្តា​ផ្ញើ​តែ​ឯកសារ​ណា​ដែល​មាន​ជា​សាធារណៈ​ ឬ​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​អាជ្ញាប័ណ្ណ​ Creative Commons

ឯកសារត្រូវបានលុប
មានបញ្ហា!

កំណត់សម្គាល់៖ Open Development Cambodia (ODC) នឹង​ធ្វើការ​ត្រួតពិនិត្យ​រាល់​ឯកសារ​ដែល​បាន​បញ្ជូន​មក​យ៉ាង​ហ្មត់ចត់​ ដើម្បី​កំណត់​ភាព​ត្រឹមត្រូវ​ និង​ពាក់ព័ន្ធ​ មុន​ពេលធ្វើការ​បង្ហោះ​ផ្សាយ​។​ រាល់​ឯកសារ​ដែល​បាន​បង្ហោះ​ផ្សាយ​នឹង​ជា​ឯកសារ​ដែល​មាន​ជា​សាធារណៈ​ ឬ​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​អាជ្ញាប័ណ្ណ​ Creative​ Commons​។​ យើងខ្ញុំ​សូម​អគុណ​សំរាប់​ការ​គាំទ្រ​របស់​លោក​អ្នក​។​

RPMU3
* ប្រអប់មតិមិនអាចទទេ! មិនអាចបញ្ចូនបាន សូមធ្វើការបញ្ចូនម្តងទៀត! Please add the code correctly​ first.

សូម​អរគុណ​សំរាប់​ការ​ចំនាយ​ពេល​ក្នុង​ការ​ចែក​រំលែក​មក​កាន់​យើងខ្ញុំ!