ទេសចរណ៍

រាជរដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​បាន​ទទួលស្គាល់​សក្ដានុពល​នៃ​ឧស្សាហកម្ម​ទេសចរណ៍​ថា​ជា​ប្រភព​នៃ​កំណើនសេដ្ឋកិច្ច​-​សង្គម​របស់​កម្ពុជា​ រួម​មានការ​បង្កើត​ការងារ​ និង​ការ​កាត់​បន្ថយ​ភាព​ក្រីក្រ​។​ វិស័យ​ទេសចរណ៍​ទាំង​ក្នុង​និង​ក្រៅប្រទេស​ត្រូវ​បាន​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​សសរស្តម្ភ​សេដ្ឋកិច្ច​ដ៏​សំខាន់​មួយ​របស់​កម្ពុជា​។​ នៅ​ដើម​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ​២០០០​ អ្នកទេសចរ​បរទេស​ច្រើន​ជាងគេ​មក​កម្ពុជា​គឺជា​ជនជាតិ​ភាគ​ខាងលិច​មក​ពី​សហរដ្ឋអាមេរិក​ ចក្រភព​អង់គ្លេស​ និង​បារាំង​។1 ​ភ្ញៀវ​ទេសចរ​ចិន​បាន​ឈរ​នៅ​លំដាប់​កំពូល​ក្នុង​បញ្ជី​ការ​មក​ដល់​កម្ពុជា​ឆ្នាំ​២០១៩​ ដែល​មាន​ចំនួន​ ២,៣៦​ លាន​នាក់​។2 ​វា​បង្ហាញ​ពី​ការ​កើនឡើង​ ១៨​ ភាគរយ​ធៀប​នឹង​ឆ្នាំ​២០១៨​។​ ភ្ញៀវ​ទេសចរ​ចិន​នៅ​តែ​ស្ថិត​នៅ​លំដាប់​កំពូល​សម្រាប់​ឆ្នាំ​២០២០​ បន្ទាប់​មក​គឺ​ប្រទេស​ថៃ​ និង​វៀតណាម។3 ​ការ​មក​ដល់​របស់​ភ្ញៀវ​ទេសចរ​ផ្សេង​ទៀត​គឺ​មក​ពី​សហរដ្ឋអាមេរិក​ សាធារណរដ្ឋ​កូរ៉េ​ ជប៉ុន​ បារាំង​ និង​ចិន​តៃប៉ិ​។4 ​សម្រាប់ការចេញដំណើរទៅក្រៅប្រទេស ប្រទេសកម្ពុជាបានធ្វើដំណើរច្រើនជាងគេទៅកាន់ប្រទេសថៃ (៤២ ភាគរយ) វៀតណាម (៣០ ភាគរយ) តៃវ៉ាន់ (១២ ភាគរយ) ចិន (៥ ភាគរយ) ម៉ាឡេស៊ី (៤ ភាគរយ) និងផ្នែកដទៃផ្សេងទៀតនៃពិភពលោក (៧ ភាគរយ) នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៩។5

 

​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០១៩​ មាន​ភ្ញៀវ​ទេសចរ​ធ្វើដំណើរក្នុងស្រុក​ប្រមាណ​ ១១,៣​ លាន​នាក់​ និង​ភ្ញៀវ​អន្តរជាតិ​ចំនួន ​៦,៦១​ លាន​នាក់​។​6 ក្នុង​ឆ្នាំ​២០២២​ កម្ពុជា​ទទួល​បាន​ភ្ញៀវ​អន្តរជាតិ​ចំនួន​២,២​លាន​នាក់​ កើន​១១​ភាគរយ​ធៀប​នឹង​ឆ្នាំ​មុន​។7 ចំណូល​ពី​ភ្ញៀវ​ទេសចរ​អន្តរជាតិ​ធៀប​ទៅ​នឹង​ផលិតផល​ក្នុងស្រុក​សរុប​របស់​កម្ពុជា​មាន​ ៩,៤៤​ ភាគរយ​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០០០​។8 ​ចំនួន​នេះ​បាន​កើនឡើង​ដល់​ ១៩,៦១​ ភាគរយ​ក្នុង​ឆ្នាំ​ ២០១៩​។9 ​ចំណូលពី​ភ្ញៀវ​ទេសចរអន្តរជាតិ​ស្មើនឹង​ ២២៨​ លាន​ដុល្លារ​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០០០​ និង​ ៤.៩១៩​ លាន​ដុល្លារ​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០១៩​។​10 ទោះជា​យ៉ាងណា​ក៏​ដោយ​ ចំនួន​នេះ​បាន​ធ្លាក់​ចុះ​យ៉ាង​ខ្លាំង​នៅ​ឆ្នាំ​២០២០​ ដោយសារ​ពិភពលោក​បាន​ជួប​ប្រទះ​ជាមួយនឹង​ការ​ធ្វើ​ច​ត្តា​ឡី​ស័ក​ និង​ការ​រឹត​បន្តឹង​ការ​ធ្វើ​ដំណើរ​របស់​មេរោគ​រាតត្បាត​កូ​វី​ដ​-១៩​។​ ក្នុង​ឆ្នាំ​២០២០​ ចំណូល​ពី​ភ្ញៀវ​ទេសចរ​អន្តរជាតិ​បាន​ធ្លាក់​ចុះ​ ៣​ ដង​ធៀប​នឹង​ឆ្នាំ​មុន​មក​នៅ​ត្រឹម​ប្រមាណ​ ១.០២៣​ លាន​ដុល្លារ​អា​មេ​រិ​ក​។​11

វិស័យ​ទេសចរណ៍​បាន​ផ្តល់​ការងារ​ដោយ​ផ្ទាល់​ដល់​កម្មករ​ចំនួន​ ៦៣០.០០០​ នាក់​ ដែល​ក្នុង​នោះ​ ៦០ ភាគរយ​ ជា​ស្ត្រី​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០១៩​។12 វិស័យ​នេះ​គឺ​ស្ថិត​នៅ​លំដាប់​ទី​ពីរ​បន្ទាប់​ពី​វិស័យ​កាត់ដេរ​ដែល​មាន​ចំនួន​ស្ត្រី​ធ្វើការ​ច្រើន​ជាងគេ​។​ បើ​និយាយ​ពី​សណ្ឋាគារ​ និង​កន្លែង​ស្នាក់​នៅ​ គិត​ត្រឹម​ឆ្នាំ​២០២០​ កម្ពុជា​មាន​សណ្ឋាគារ​សរុប​ចំនួន​ ១.០២៨​ ផ្តល់​បន្ទប់​ស្នាក់​នៅ​ចំនួន​ ៤៤.៤២៨​ បន្ទប់​នៅ​ក្នុង​ ២៥​ ខេត្ត​ក្រុង​ទូ​ទាំង​ប្រទេស​កម្ពុជា​។​13 ប្រភេទ​កន្លែង​ស្នាក់​នៅ​មួយទៀត​គឺ​ផ្ទះសំណាក់​ ដែល​មាន​ចំនួន​ ២.៧៥៥​ ចែក​ជា​ ៣៥​.៧៩១​ បន្ទប់​សម្រាប់​ភ្ញៀវ​ទេសចរ​។​14 ដោយសារ​ឧស្សាហកម្ម​ទេសចរណ៍​រីក​ចម្រើន​ និង​តម្រូវការ​កន្លែង​ស្នាក់​នៅ​កើនឡើង​ពី​មួយ​ឆ្នាំទៅ​មួយ​ឆ្នាំ​ ចំនួន​សណ្ឋាគារ​ និង​ផ្ទះសំណាក់​ក៏​កើនឡើង​ផង​ដែរ​។​ នៅ​ឆ្នាំ​១៩៩៨​ មាន​សណ្ឋាគារ​តែ​ ២១៦​ និង​ផ្ទះសំណាក់​ ១៤៧​ ប៉ុណ្ណោះ​។​ វា​បង្ហាញ​ពី​អត្រាកំណើន​ ៣៨៦ ភាគរយ ​សម្រាប់​សណ្ឋាគារ​ និង​ ១.៧៤០ ភាគរយ​ សម្រាប់​ផ្ទះសំណាក់​។​15 

​គោលដៅ​ទេសចរណ៍​ល្បីជាងគេរបស់​កម្ពុជា​ គឺ​ឧទ្យាន​បុរាណវិទ្យា​អង្គរ​ ក្នុង​ខេត្តសៀមរាប​។​ ឧទ្យាន​នេះ​គ្របដណ្តប់​លើ​ផ្ទៃដី​ ៤០០​ គីឡូ​ម៉ែត្រការ៉េ​ និង​មាន​តំបន់​ព្រៃឈើ​ និង​ប្រាសាទបុរាណ​ជា​ច្រើន​។​ ឧទ្យាន​បុរាណវិទ្យា​អង្គ​មាន​ប្រាសាទអង្គរវត្ត​ ដែល​ជា​ប្រាសាទ​សាសនា​ដ៏​ធំ​បំផុត​ក្នុង​ពិភពលោក​។ ​ប្រាសាទ​នេះ​ត្រូវ​បាន​ចុះ​ក្នុង​បញ្ជី​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក​របស់​អង្គការ​យូ​ណេ​ស្កូ​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៩២​។​16 ប្រាសាទអង្គរវត្ត​ និង​ប្រាសាទ​ផ្សេងៗ​ទៀត​នៅ​ក្នុង​ឧទ្យាន​បុរាណវិទ្យា​អង្គ​របា​នរក​ចំណូល​បាន​រាប់​លាន​ដុល្លារ​ និង​ទាក់ទាញ​អ្នក​ធ្វើ​ដំណើរ​ក្នុងស្រុក​ និង​អន្តរជាតិ​រាប់​លាន​នាក់​ក្នុង​មួយ​ឆ្នាំៗ​។​ ក្នុង​ឆ្នាំ​២០១៩​ ប្រាសាទអង្គរវត្ត​បាន​ទាក់ទាញ​ភ្ញៀវ​ទេសចរ​អន្តរ​ជាតិប្រមាណ​ ២,២​ លាន​នាក់​ បង្កើត​ប្រាក់​ចំណូល​បាន​ ៩៩​ លាន​ដុល្លារ​អា​មេ​រិ​ក​ តាម​រយៈ​ការ​លក់​សំបុត្រ​។17 ​គោលដៅ​ទេសចរណ៍​ពេញ​និយម​ផ្សេង​ទៀត​គឺ​តំបន់ឆ្នេរ​ (​ខេត្ត​ព្រះ​សីហ​នុ​ កោះ​រ៉ុ​ង​ កែប​ កោះកុង​ និង​កំពត​)​ តំបន់​ភ្នំ​ (​បាត់ដំបង​ រតនគិរី​ មណ្ឌលគិរី​ ពោធិ៍សាត់​)​ និង​តំបន់​ទេសចរណ៍ធម្មជាតិ​ដែល​រីក​រាលដាល​ពាសពេញ​ប្រទេស​។

​អេកូ​ទេសចរណ៍​ និង​សហគមន៍​ទេសចរណ៍​ (CBET)​ នៅ​កម្ពុជា​

​អង្គការសហប្រជាជាតិ​កំណត់​និយម​ន័យ​អេកូ​ទេសចរណ៍​ថា​ជា​ “​ទម្រង់​ទេសចរណ៍ធម្មជាតិ​ទាំងអស់​ ដែល​ការ​លើកទឹកចិត្ត​ចម្បង​របស់​ភ្ញៀវ​គឺ​ការ​សង្កេត​ និង​ការ​ឱ្យ​តម្លៃ​នៃ​ធម្មជាតិ​ ក៏​ដូច​ជា​វប្បធម៌​ប្រពៃណី​ដែល​កើត​មាននៅ​ក្នុង​តំបន់​ធម្មជាតិ​”​។​18 ខណៈ​ពេល​ដែល​សហគមន៍​ទេសចរណ៍ធម្មជាតិ​មានការ​ចូលរួម​ពី​សហគមន៍​មូលដ្ឋាន​ និង​ការ​គ្រប់គ្រង​ធនធានធម្មជាតិ​ដោយ​ផ្ទាល់​ ដែល​ពួក​គេ​នឹង​ទទួល​បាន​អត្ថប្រយោជន៍​ដោយ​ផ្ទាល់​តាម​រយៈ​សកម្មភាព​ទេសចរណ៍ធម្មជាតិ​នៅ​ក្នុង​តំបន់​របស់​ពួក​គេ​។​19 ទេសចរណ៍ធម្មជាតិ​តាម​សហគមន៍​បង្កើត​ផល​ចំណេញ​សម្រាប់​មូលដ្ឋាន​ មិន​ត្រឹមតែ​បុ​ណ្ណោះ​វា​ក៏​ជួយ​ថែរក្សា​ធនធានធម្មជាតិ​ និង​បរិស្ថាន​ផង​ដែរ​។​ សម្រាប់​ប្រទេស​ដែល​សម្បូរ​ទៅ​ដោយ​ទេសភាព​ធម្មជាតិ​ និង​ភាព​ទាក់ទាញ​ កម្ពុជា​មាន​សក្ដានុពល​ក្នុង​ការ​អភិវឌ្ឍ​អេកូ​ទេសចរណ៍​។​20 

​ក្នុង​មួយ​ទសវត្សរ៍​ចុង​ក្រោយ​នេះ​ អេកូ​ទេសចរណ៍ធម្មជាតិ​មានការ​រីក​ចម្រើន​យ៉ាង​ឆាប់រហ័ស​។​ មូលហេតុ​ចម្បង​នៃ​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​នេះ​គឺ​ដោយសារ​ការ​ផ្តល់​អាទិភាព​របស់​រដ្ឋាភិបាល​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​ពិពិធ​កម្មវិស័យ​ទេសចរ​ណ៏​ និង​តម្រូវការ​សម្រាប់​វិស័យ​ទេសចរណ៍​ប្រកបដោយ​និរន្តរភាព​។​ នៅ​ឆ្នាំ​២០១៧​ ក្រុមការងារ​អេកូ​ទេសចរណ៍​អន្តរក្រសួង​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​ដើម្បី​គ្រប់គ្រង​ និង​អភិវឌ្ឍ​សហគមន៍​ដែល​មាន​សក្តានុពល​លើ​វិស័យ​ទេសចរណ៍​នៅ​កម្ពុជា​។​21 លើស​ពី​នេះ​ទៀត​ នៅ​ឆ្នាំ២០២១​ ដោយ​ផ្អែក​លើ​ភាព​ជោគជ័យ​របស់​ក្រុមការងារ​អន្តរក្រសួង​ គណៈកម្មាធិការ​ជាតិ​គ្រប់គ្រង​ និង​អភិវឌ្ឍន៍​សហ​គម​ន៏​ទេសចរណ៍​ និង​អេកូ​ទេសចរណ៍​ (NCDCBE)​ ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​។​22 

ឧទ្យានជាតិវីរៈជ័យ ក្នុងខេត្តរតនគិរី ប្រទេសកម្ពុជា។ រូបភាពយកចេញពីគេហទំព័រ Facebook ផ្លូវការរបស់ក្រសួងបរិស្ថាន នៅថ្ងៃទី០៥ ខែតុលា ឆ្នាំ២០១៧។

​គិត​ត្រឹម​ឆ្នាំ​២០១៩​ ក្រសួងទេសចរណ៍​បាន​បញ្ជាក់​ថា​ មាន​តំបន់​អេកូ​ទេសចរណ៍​ប្រមាណ​ ២៦៦​ កន្លែង​ ដែល​ក្នុង​នោះ​មាន​១៣​ ជា​តំបន់​សហគមន៍​ទេសចរណ៍ធម្មជាតិ​ដែល​កំពុង​ដំណើរការ​នៅ​ទូ​ទាំង​ប្រទេស​កម្ពុជា​។23 ​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០១៩ អេកូ​ទេសចរណ៍ធម្មជាតិ​បាន​ទទួលភ្ញៀវ​ទេសចរ​ប្រមាណ​ ១៦​ ភាគរយ​នៃ​ចំនួន​ភ្ញៀវ​ទេសចរ​សរុប​នៅ​កម្ពុជា​។24​ ចំនួន​នេះ​បាន​កើនឡើង​ក្នុងអំឡុងពេល​ជំងឺ​រាតត្បាត​កូ​វី​ដ​-១៩​ ដោយសារ​តម្រូវការ​ទេសចរណ៍​ក្នុងស្រុក​កើនឡើង​ ដោយសារ​ការ​រឹត​បន្តឹង​ការ​ធ្វើ​ដំណើរ​អន្តរជាតិ​។25 ​ជាមួយ​គ្នា​នេះ​ ក្រសួងកសិកម្ម​បាន​កំណត់​សហគមន៍​កសិកម្ម​ចំនួន​ ១៣១​ សហគមន៍​ដែល​មាន​សក្តានុពល​ក្នុង​ការ​បំប្លែង​ទៅ​ជា​សហគមន៍​ទេសចរណ៍ធម្មជាតិ​ ដែល​អាច​លើកកម្ពស់​ជីវភាព​រស់នៅ​របស់ប្រជាជននៅ​មូលដ្ឋាន​។​26 

​ដោយ​សហការ​ជាមួយ​ធនាគារពិភពលោក​ ក្រសួងបរិស្ថាន​បាន​អនុវត្ត​គម្រោង​និរន្ត​ភាព​តំបន់​ទេសភាព​ និង​ទេសចរណ៍ធម្មជាតិ​កម្ពុជា​ (CSLEP)​ ក្នុង​ឆ្នាំ​២០១៩​។​ គម្រោង​នេះ​មាន​តម្លៃ​ ៥០.៦៦​ លាន​ដុល្លារ​អា​មេ​រិ​ក​ មាន​គោលបំណង​លើកកម្ពស់​វិស័យ​ទេសចរណ៍ធម្មជាតិ​ និង​អនុ​ផល​ព្រៃឈើ​នៅ​តំបន់​ភ្នំក្រវាញ​ និង​ទេសភាព​ទន្លេសាប​ ដែល​ពួក​គេ​កំណត់​ថា​ជា​តំបន់​សក្តានុពល​សម្រាប់​ការ​អភិវឌ្ឍន៍​សហគមន៍​ទេសចរណ៍ធម្មជាតិ​មាន​ដូច​ជា​ ខេត្តកោះកុង​ ខេត្តសៀមរាប​ និង​តំបន់​ការពារ​ភ្នំ​ឱ​រ៉ា​ល់​។​27 ក្រោម​គម្រោង​ CLSEP​ ក្របខ័ណ្ឌ​ផ្សេងៗ​ត្រូវ​បាន​ដាក់​ចេញ​ប្រើប្រាស់​រួម​មាន​ ក្រប​ខណ្ឌ​ដំណើរការ​គ្រប់គ្រង​សុវត្ថិភាព​សង្គម​នៃ​គម្រោង​និរន្ត​ភាព​តំបន់​ទេសភាព​ និង​ទេសចរណ៍ធម្មជាតិ​កម្ពុជាក្របខ័ណ្ឌ​ផែនការ​សម្រាប់​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​នៃ​គម្រោង​និរន្ត​ភាព​តំបន់​ទេសភាព​ និង​ទេសចរណ៍ធម្មជាតិ​កម្ពុជា​ និង​ក្រប​ខណ្ឌ​គោលនយោបាយ​ស្តី​ពី​ការ​ដោះស្រាយ​ផល​ប៉ះពាល់​នៃ​គម្រោង​និរន្ត​ភាព​តំបន់​ទេសភាព​ និង​ទេសចរណ៍ធម្មជាតិ​កម្ពុជា​។​

​វិស័យ​ទេសចរណ៍​ក្នុង​បរិបទ​នៃ​ការ​រាតត្បាត​នៃ​ជំងឺ​កូ​វី​ដ​-១៩

​ដោយ​មាន​វិស័យ​ទេសចរណ៍​ជា​ប្រភព​ចំណូល​ដ៏​សំខាន់​មួយ​របស់​ប្រទេស​ កម្ពុជា​ទទួល​រង​ផល​ប៉ះពាល់​ពី​ជំងឺ​កូ​វី​ដ​-១៩​។​ នៅ​ពេល​ចាប់ផ្តើម​នៃ​ជំងឺ​រាតត្បាត​ វិស័យ​ទេសចរណ៍​បាន​រង​ផល​ប៉ះពាល់​យ៉ាង​ខ្លាំង​។​ មូលហេតុ​ចម្បង​គឺ​មក​ពី​ការ​រឹត​បន្តឹង​ការ​ធ្វើ​ដំណើរ​ដែល​រារាំង​ភ្ញៀវ​ទេសចរ​បរទេស​មិន​ឱ្យធ្វើ​ដំណើរ​។28 ​ភ្ញៀវ​បរទេស​ដែល​មក​ទស្សនា​កម្ពុជា​បាន​ធ្លាក់​ចុះ​យ៉ាង​ខ្លាំង​ពី​ ៦,៦១​ លាន​នាក់​ក្នុង​ឆ្នាំ២០១៩​ មក​ ១,៣​ លាន​នាក់​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០២០​។29 ​តាម​ការ​ប៉ាន់​ប្រមាណ​ថា​ កម្ពុជា​បាន​បាត់បង់​ចំណូល​ទេសចរណ៍​ ៣​ ពាន់​លាន​ដុល្លារ​ ដោយសារ​ជំងឺ​រាតត្បាត​កូ​វី​ដ​-១៩​។​30 

​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០២០​ ការងារ​ទាក់ទង​នឹង​ទេសចរណ៍​បាន​ថយ​ចុះ​ ២១.៧​ ភាគរយ​ធៀប​នឹង​ឆ្នាំ​មុន​។31 ​វា​ស្មើនឹង​ ២,៣៣​ លាន​ការងារ​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០១៩​ ដល់​ ១,៨២​ លាន​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០២០​។​32 គិត​ត្រឹម​ខែកញ្ញា​ ឆ្នាំ២០២០​ ក្រសួងទេសចរណ៍​បាន​រាយការណ៍​ថា​ អាជីវកម្ម​ទាក់ទង​នឹង​ទេសចរណ៍​ប្រហែល​ ៣០០០​ ត្រូវ​បាន​បិទ​ ឬ​ផ្អាក​។​33 អាជីវកម្ម​ដែល​រង​ផល​ប៉ះពាល់​ប្រហែល​ ៦២​ ភាគរយ​ មាន​មូលដ្ឋាន​នៅ​ក្នុង​ខេត្តសៀមរាប​ ដោយ​បង្ខំ​កម្មករ​ជិត​ ១៥,០០០​ នាក់​ចេញពី​ការងារ​។34​ បុគ្គលិក​ដែល​ត្រូវ​បាន​ព្យួរការងារ​ ឬ​បញ្ឈប់​ការងារ​ភាគច្រើន​ងាក​មក​រក​វិស័យ​កសិកម្ម​ ដើម្បី​ផ្គត់ផ្គង់​ប្រាក់​ចំណូល​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​។​

​រដ្ឋាភិបាល​បាន​ផ្តួចផ្តើម​ការ​ឆ្លើយ​តប​រយៈពេល​វែង​ និង​រយៈពេល​ខ្លី​ផ្សេងៗ​ ដើម្បី​ស្តា​ឧស្សាហកម្ម​ទេសចរណ៍​ឡើង​វិញ​។​ វិធានការ​ទាំងនោះ​រួម​មានការ​លើកលែង​ពន្ធ​/​ថ្លៃ​សេវា​ និង​ការ​ឧបត្ថម្ភ​ជា​សាច់ប្រាក់​/​កម្ចី​សម្រាប់​អាជីវកម្ម​ និង​សហគ្រាស​ដែល​ទាក់ទង​នឹង​ទេសចរណ៍​ យុទ្ធនាការ​ចាក់​ថ្នាំ​បង្ការ​ និង​ការ​អភិវឌ្ឍន៍​សមត្ថភាព​សម្រាប់​បុគ្គលិក​ក្នុង​វិស័យ​ទេសចរណ៍​ និង​ការ​អភិវឌ្ឍន៍​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​។​ ជា​ឧទាហរណ៍​ នៅ​ខែកុម្ភៈ​ ឆ្នាំ​២០២០​ គោលនយោបាយ​ស្តី​ពី​ការ​លើកលែង​ពន្ធ​ប្រចាំខែ​សម្រាប់​សណ្ឋាគារ​ និង​ផ្ទះសំណាក់​ទាំងអស់​ក្នុង​ខេត្តសៀមរាប​ត្រូវ​បាន​អនុវត្ត​។​ គោលនយោបាយ​លើកលែង​ពន្ធ​សម្រាប់​ការ​ស្នាក់​នៅ​ទាក់ទង​នឹង​ទេសចរណ៍​នេះ​ត្រូវ​បាន​ពន្យា​ពេល​រហូត​ដល់​ខែមីនា​ ឆ្នាំ​២០២៣​។​ លើស​ពី​នេះ​ នៅ​ខែឧសភា​ ឆ្នាំ​២០២២​ រដ្ឋាភិបាល​បាន​ដាក់​ឱ្យ​ដំណើរការ​គម្រោង​សហ​ហិរញ្ញប្បទាន​ស្តារ​ និង​ជំរុញ​កំណើន​ក្នុង​វិស័យ​ទេសចរណ៍​ (TRCS)​ មាន​ទឹកប្រាក់​ចំនួន​ ១៥០​ លាន​ដុល្លារ​អា​មេ​រិ​ក​ ដែល​មក​ពី​ការ​រួមចំណែក​របស់​រាជរដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​ចំនួន​ ៧៥​ លាន​ដុល្លារ​ តាម​រយៈ​ធនាគារ​សហគ្រាស​ធុន​តូច​ និង​មធ្យម​នៃ​កម្ពុជា​ និង​ស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុ​ដែល​ចូលរួម​ (PFIs)​ វិភាគទាន​ចំនួន​ ៧៥​ លាន​ដុល្លារ​។​ សហគ្រាស​ក្នុង​វិស័យ​ទេសចរណ៍​ដែល​រង​ផល​ប៉ះពាល់​ដោយ​វិបត្តិ​កូ​វី​ដ​-១៩​ អាច​ស្នើ​សុំ​កម្ចី​ពី​ស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុ​ដែល​ចូលរួម​ដែល​ជា​ដៃគូ​របស់​ធនាគារ​សហគ្រាស​ធុន​តូច​ និង​មធ្យម​នៃ​កម្ពុជា​ក្នុង​អត្រា​ការ​ប្រាក់​សម្បទាន​។​

​រដ្ឋាភិបាល​បាន​អនុវត្ត​ផែនទី​បង្ហាញផ្លូវ​សម្រាប់​ការ​ស្តារ​វិស័យ​ទេសចរណ៍​កម្ពុជា​ក្នុងអំឡុងពេល​ និង​ក្រោយ​កូ​វី​ដ​-១៩​។​ ផែនទី​បង្ហាញផ្លូវ​គឺជា​គោលការណ៍​ណែនាំ​ដ៏​ទូលំទូលាយ​ដែល​មាន​គោលបំណង​ពង្រឹង​វិស័យ​ទេសចរណ៍​ក្នុងអំឡុងពេល​ក្រោយ​ការ​រីក​រាលដាល​នៃ​ជំងឺ​កូ​វី​ដ​-១៩​ កាត់​បន្ថយ​ផល​ប៉ះពាល់​អវិជ្ជមាន​នៃ​ជំងឺ​រាតត្បាត​ និង​លើកកម្ពស់​កិត្យានុភាព​ និង​ទេសចរណ៍​របស់​កម្ពុជា​ជា​គោលដៅ​សុវត្ថិភាព​សម្រាប់​ក្រោយ​ការ​រាតត្បាត​។​ ផែនទី​បង្ហាញផ្លូវ​មាន​បី​ដំណាក់កាល​នៃ​ការ​ស្តារ​ឡើង​វិញ​ដូច​ជា​៖

  • ​ដំណាក់កាល​ទី​ ១៖​ ការ​គ្រប់គ្រង​វិបត្តិ​ក្នុង​ដំណាក់កាល​ធម្មតា​ថ្មី​ និង​ផែនការ​ស្តារ​ឡើង​វិញ​ (២០២០-២០២១)
  • ​ដំណាក់កាល​ទី​ ២៖​ ការ​ស្តារ​ឡើង​វិញ​នូវ​វិស័យ​ទេសចរណ៍​នៅ​កម្ពុជា​ក្រោយ​ការ​រីក​រាលដាល​នៃ​មេរោគ​កូ​វី​ដ​ (២០២២-២០២៣)
  • ​ដំណាក់កាល​ទី​ ៣៖​ ការ​រៀបចំ​សម្រាប់​អនាគត​ថ្មី​នៃ​វិស័យ​ទេសចរណ៍​នៅ​កម្ពុជា​ (២០២៤-២០២៥)​។​​

បញ្ហា​ប្រឈម​ និង​ដំណើរ​ឆ្ពោះទៅ​មុខ​

​ទោះបីជា​ទទួល​បាន​ភ្ញៀវ​ទេសចរ​អន្តរជាតិ​យ៉ាងច្រើន​ពី​មួយ​ឆ្នាំទៅ​មួយ​ឆ្នាំ​ក៏​ដោយ​ ក៏​វិស័យ​ទេសចរណ៍​របស់​កម្ពុជា​នៅ​តែ​មាន​កន្លែង​សម្រាប់​កែ​លម្អ​ និង​ទាញ​យក​សក្តានុពល​។​ ដោយ​ការ​ពឹងផ្អែក​យ៉ាង​ខ្លាំង​លើ​ប្រាសាទអង្គរវត្ត​ជា​តំបន់​ទេសចរណ៍​សំខាន់​ វា​បាន​ធ្វើ​ឱ្យ​វិស័យ​ទេសចរណ៍​របស់​ប្រទេស​ក​ម្ព​ជា​ងាយ​រង​គ្រោះ​ទៅ​នឹង​បញ្ហា​ពី​ខាងក្រៅ​។​ ជា​ឧទាហរណ៍​ ជំងឺ​រាតត្បាត​កូ​វី​ដ​-១៩​ បាន​បង្ហាញ​ឱ្យ​ឃើញ​ទិដ្ឋភាព​ជាក់ស្តែង​សម្រាប់​វិស័យ​ទេសចរណ៍​កម្ពុជា​។​ ការ​រឹត​បន្តឹង​ការ​ធ្វើ​ដំណើរ​ និង​ការ​បិទ​ច្រកព្រំដែន​ ជះ​ឥទ្ធិពល​អវិជ្ជមាន​ដល់​អាជីវកម្ម​ពាក់ព័ន្ធ​ទេសចរណ៍​ទាំងអស់​ ជា​ពិសេស​នៅ​ក្នុង​ខេត្ត​ដែល​ជំរុញ​ដោយ​ទេសចរណ៍​ ដូច​ជា​ខេត្តសៀមរាប​ និង​ខេត្ត​ព្រះ​សីហ​នុ​។​
​ជម្រើស​គោលដៅ​ទេសចរ​ណ៏​មាន​កំណត់​ក៏​ជា​បញ្ហា​ដែរ​។​ កម្ពុជា​ចាំបាច់​ត្រូវធ្វើ​ពិពិធ​កម្មវិស័យ​ទេសចរណ៍​ ដើម្បី​រក្សា​រយៈពេល​នៃ​ការ​ស្នាក់​នៅជា​មធ្យម​​របស់​ភ្ញៀវ​ទេសចរ​​ឱ្យ​នៅ​ខ្ពស់​។​ ក្នុង​ឆ្នាំ​២០១៨​ រយៈពេល​ជា​មធ្យម​នៃ​ការ​ស្នាក់​នៅ​របស់​ភ្ញៀវ​ទេសចរ​អន្តរជាតិ​គឺ​ ៧​ ថ្ងៃ​ ដែលមានរយៈពេល​មួយ​ថ្ងៃ​ខ្លី​ជាង​ឆ្នាំ​១៩៩៥​។35​ ជា​ធម្មតា ការ​ស្នាក់​នៅ​យូរ​​មាន​ន័យ​ថា​ចំណាយ​កាន់តែ​ច្រើន​ ដូច្នេះ​ក៏​អាច​បង្កើត​ប្រាក់​ចំណូល​កាន់តែ​ច្រើន​សម្រាប់​វិស័យ​នេះ​ផង​ដែរ​។​ ការ​ធ្វើ​ពិពិធ​កម្មវិស័យ​ទេសចរណ៍​ឱ្យ​លើស​ពី​ការ​ទស្សនា​ប្រាសាទ​នឹង​ទាក់ទាញ​ភ្ញៀវ​ទេសចរ​ឱ្យ​ស្នាក់​នៅ​បាន​យូរ​ព្រោះ​វា​ផ្តល់​ជម្រើស​កាន់តែ​ច្រើន​សម្រាប់ពួកគេ​ក្នុង​ការ​កំសាន្ត​។​ រដ្ឋាភិបាល​បាន​ទទួលស្គាល់​អេកូ​ទេសចរណ៍​ជា​ដំណោះស្រាយ​មួយ​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​ពិពិធ​កម្ម​ឧស្សាហកម្ម​ទេសចរណ៍​។​ លើស​ពី​នេះ​ តំបន់​សម្រាប់​ធ្វើ​ពិពិធ​កម្ម​ទេសចរណ៍​ គឺ​តំបន់ឆ្នេរ​ តំបន់​ភាគ​ឦសាន​ និង​តំបន់​ទេសភាព​ធម្មជាតិ​ ដូច​ជា​ ទន្លេសាប​ ទន្លេមេគង្គ​ និង​ទន្លេបាសាក់​។​

​បញ្ហា​មួយទៀត​ដែល​ទាក់ទង​នឹង​វិស័យ​ទេសចរណ៍​របស់​កម្ពុជា​ គឺ​បញ្ហា​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​ និង​ការ​ដឹក​ជញ្ជូន​នៅ​មាន​កម្រិត​។36 ​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​ និង​ការ​ដឹក​ជញ្ជូន​នៅ​ក្នុង​តំបន់​ផ្សេង​ទៀត​ ក្រៅពី​គោលដៅ​អន្តរជាតិ​ដ៏​ពេញ​និយម​ តែងតែមាន​គុណភាព​អន់​ និង​មិនសូវ​មានការ​អភិវឌ្ឍន៍​។​ ផ្លូវថ្នល់​ បណ្តាញ​ត​ភ្ជាប់​ អគ្គិសនី​ ទឹក​ស្អាត​ និង​អនាម័យ​នៅ​តំបន់​ទេសចរណ៍​ដាច់​ស្រយាល​អាច​នឹង​មិន​បំពេញ​តម្រូវ​ចិត្ត​របស់​ភ្ងៀ​វ​ទេសចរ​។37 ​ការ​ដាក់​អនុវត្ត​នូវ​ផែនការមេ​អភិវឌ្ឍន៍​វិស័យ​ទេសចរណ៍​ខេត្តសៀមរាប​ ឆ្នាំ​២០២១-២០៣៥​ ផែនការមេ​អភិវឌ្ឍន៍​វិស័យ​ទេសចរណ៍​ខេត្តមណ្ឌលគិរី​ ឆ្នាំ​២០២១-២០៣៥​ ផ្លូវ​ល្បឿន​លឿន​ភ្នំពេញ​-​ព្រះ​សីហ​នុ​ អាកាសយានដ្ឋាន​អន្តរជាតិ​សៀមរាប​ថ្មី​ គឺជា​ការ​ព្យាយាម​របស់​រដ្ឋាភិបាល​ក្នុង​ការ​លើកកម្ពស់​ និង​ធ្វើ​ពិពិធ​កម្មវិស័យ​នេះ​ តាម​រយៈ​ការ​អភិវឌ្ឍ​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​ និង​កា​រត​ភ្ជាប់​។​

​សម្រាប់​ឆ្នាំ​២០២៣​ រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​បាន​ព្យាករ​ថា​នឹង​ទទួល​បាន​ភ្ញៀវ​ទេសចរ​អន្តរជាតិ​ចំនួន​ ៤​ លាន​នាក់​ ដែល​ផ្តល់​នូវ​ទិដ្ឋភាព​វិជ្ជមាន​សម្រាប់​ការ​ស្តារ​ឡើង​វិញ​ក្រោយ​ជំងឺ​កូ​វី​ដ​-១៩​ នៅ​ក្នុង​វិស័យ​ទេសចរណ៍​។38​ វិស័យ​នេះ​អាច​រក​ចំណូល​បាន​ ៤​ ពាន់​លាន​ដុល្លារ​សម្រាប់​ប្រទេស​។​39

ទាក់ទងនឺងទេសចរណ៍

ឯកសារយោង

  1. 1. Perter Varga,”ប្រាសាទអង្គរវត្ត៖ ផលប៉ះពាល់នៃវិស័យទេសចរណ៍ខ្នាតធំ,” EHL insight, បានចូលអាននៅខែមករា ឆ្នាំ២០២៣។
  2. 2. បុគ្គលិក​ ខ្មែរ​ថា​ម​ស៍​, “ប្រទេសចិនក្លាយជាប្រទេសភ្ញៀវទេសចរកំពូលក្នុងឆ្នា ២០១៩,” កាសែតខ្មែរ​ថា​ម​ស៍​,ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២០, បានចូលអាននៅខែមករា ឆ្នាំ២០២៣។
  3. 3. ក្រសួងទេសចរណ៍, “របាយការណ៍ស្ថិតិទេសចរណ៍ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២០,” ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២០, បានចូលអាននៅខែមករា ឆ្នាំ២០២៣។
  4. 4. ដូចឯកសារយោងខាងដើម។
  5. 5. ក្រុមប្រឹក្សាទេសចរណ៍ពិភពលោក, “ការស្រាវជ្រាវប្រចាំឆ្នាំ២០២២៖ ចំណុចសំខាន់ៗ,” ឆ្នាំ ២០២២, បានចូលអាននៅខែមករា ឆ្នាំ២០២៣។
  6. 6. ក្រុមសំរបសំរួលការទូតសេដ្ឋកិច្ច, “កម្រងប៉ាណ្ណូបរិធាន ស្តីពីប្រទេសកម្ពុជា,” ក្រសួងការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ, ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២១, បានចូលអាននៅខែមករា ឆ្នាំ២០២៣។
  7. 7. ហ៊ឹន ពិសី, “ភ្ញៀវអន្តរជាតិឡើងដល់កំពូល ២.២លាននាក់ ក្នុងឆ្នាំ២០២២ បង្កើនក្តីសង្ឃឹមឆ្នាំ២០២៣,” កាសែតភ្នំពេញប៉ុស្តិ៍, ខែមករា ឆ្នាំ២០២៣, បានចូលអាននៅខែមករា ឆ្នាំ២០២៣។
  8. 8. សេដ្ឋកិច្ចសកល, “ប្រៀបធៀបប្រទេសដែលមានទិន្នន័យប្រចាំឆ្នាំពីប្រភពផ្លូវការ,” បានចូលអាននៅខែមករា ឆ្នាំ២០២៣។
  9. 9. ដូចឯកសារយោងខាងដើម។
  10. 10. ក្រសួងទេសចរណ៍, “របាយការណ៍ស្ថិតិទេសចរណ៍ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០២២,” ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២២, បានចូលអាននៅខែមករា ឆ្នាំ២០២៣។
  11. 11. ដូចឯកសារយោងខាងដើម។
  12. 12. ធនាគារអភិវឌ្ឍន៍អាស៊ី, “សេចក្តីសង្ខេបការវាយតម្លៃតាមវិស័យ៖ ទេសចរណ៍នៅកម្ពុជា,” គម្រោងស្តារឡើងវិញនូវសហគមន៍ទេសចរណ៍ពីកូវីដ-១៩, ខែមករា ឆ្នាំ២០២២, បានចូលអាននៅខែមករា ឆ្នាំ២០២៣។
  13. 13. ក្រុមសំរបសំរួលការទូតសេដ្ឋកិច្ច, “កម្រងប៉ាណ្ណូបរិធាន ស្តីពីប្រទេសកម្ពុជា,” ក្រសួងការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ, ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២១,បានចូលអាននៅខែមករា ឆ្នាំ២០២៣។
  14. 14. ដូចឯកសារយោងខាងដើម។
  15. 15. ដូចឯកសារយោងខាងដើម។
  16. 16. អង្គការយូណេស្កូ, “សេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់អង្គការយូណេស្កូ ស្តីពីគម្រោងសាងសង់ដែលបានរាយការណ៍នៅជិតតំបន់បេតិកភណ្ឌពិភពលោកអង្គរនៅកម្ពុជា,” ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២១, បានចូលអាននៅខែមករា ឆ្នាំ២០២៣។
  17. 17. បុគ្គលិក​ ខ្មែរ​ថា​ម​ស៍​, “អង្គរដ៏ល្បីរបស់កម្ពុជា ឃើញភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិជាង ៤៥,០០០ នាក់ក្នុងរយៈពេល ៥ ខែដំបូង,” កាសែតខ្មែរ​ថា​ម​ស៍, ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២២, បានចូលអាននៅខែមករា ឆ្នាំ២០២៣។
  18. 18. អង្គការទេសចរណ៍ពិភពលោករបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ, “ទេសចរណ៍ធម្មជាតិ និងតំបន់ការពារ,” បានចូលអាននៅខែមករា ឆ្នាំ២០២៣។
  19. 19. ផី ស៊ីផាន់ណារ៉ា, “ទិដ្ឋភាពទូទៅនៃទេសចរណ៍ធម្មជាតិតាមសហគមន៍សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាពនៅកម្ពុជា,” ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១៩, បានចូលអាននៅខែមករា ឆ្នាំ២០២៣។
  20. 20. OECD, “កំណត់សម្គាល់ប្រទេសគោលនយោបាយរចនាសម្ព័ន្ធ៖ កម្ពុជា,” ទស្សនវិស័យសេដ្ឋកិច្ចសម្រាប់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ចិន ឥណ្ឌា ឆ្នាំ ២០១៩៖ ឆ្ពោះទៅរកការដឹកជញ្ជូនក្នុងទីក្រុងឆ្លាតវៃ, ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៩, បានចូលអាននៅខែមករា ឆ្នាំ២០២៣។
  21. 21. បុគ្គលិកភ្នំពេញប៉ុស្តិ៍, “ហ៊ុន សែន យល់ព្រមដល់ការបង្កើតក្រុមការងារអេកូទេសចរណ៍,” ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០១៧, បានចូលអាននៅខែមករា ឆ្នាំ២០២៣។
  22. 22. ទី​ន​ សុខ​ថា​វុ​ធ​, “រដ្ឋាភិបាលបញ្ជាបង្កើត NCDCBE ដើម្បីជំរុញវិស័យទេសចរណ៍,” ខែតុលា ឆ្នាំ២០២១, បានចូលអាននៅខែមករា ឆ្នាំ២០២៣។
  23. 23. ផី ស៊ីផាន់ណារ៉ា, “ទិដ្ឋភាពទូទៅនៃទេសចរណ៍ធម្មជាតិតាមសហគមន៍សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាពនៅកម្ពុជា,” ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១៩, បានចូលអាននៅខែមករា ឆ្នាំ២០២៣។
  24. 24. Rawlins, et al, “បើកដំណើរការការអភិវឌ្ឍន៍អេកូទេសចរណ៍នៅកម្ពុជា,” ធនាគារពិភពលោក, ឆ្នាំ ២០២០, បានចូលអាននៅខែមករា ឆ្នាំ២០២៣។
  25. 25. សុក សិទ្ធិ​ការ្យ,”គម្រោងទេសចរណ៍ធម្មជាតិតូចៗចំនួន ៣០៧ ត្រូវបានអនុម័តក្នុងខែកញ្ញា,” កាសែតខ្មែរ​ថា​ម​ស៍, ខែតុលា ឆ្នាំ២០២២, បានចូលអាននៅខែមករា ឆ្នាំ២០២៣។
  26. 26. បុគ្គលិក​ ខ្មែរ​ថា​ម​ស៍​, “ក្រសួង​កំណត់​សហគមន៍​អេកូ​ទេសចរណ៍​សក្តានុពល​ចំនួន ១៣១,” កាសែតខ្មែរ​ថា​ម​ស៍, ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២២, បានចូលអាននៅខែមករា ឆ្នាំ២០២៣។
  27. 27.
    ក្រសួងបរិស្ថាន, “គម្រោងទេសភាព និងអេកូទេសចរណ៍ប្រកបដោយនិរន្តរភាពកម្ពុជា,” ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២០, បានចូលអាននៅខែមករា ឆ្នាំ២០២៣។
  28. 28. ងីន ចន្ទ័រិទ្ធ, “កូវីដ-១៩ និងវិស័យទេសចរណ៍នៅកម្ពុជា៖ ផលប៉ះពាល់ ការឆ្លើយតប និងផ្លូវឆ្ពោះទៅរកការស្តារឡើងវិញ,” ឆ្នាំ ២០២២, បានចូលអាននៅខែមករា ឆ្នាំ២០២៣។
  29. 29. ដូចឯកសារយោងខាងដើម។
  30. 30. ក្រសួងទេសចរណ៍, “ផែនទីផ្លូវសម្រាប់ការស្តារទេសចរណ៍កម្ពុជាក្នុងអំឡុង និងក្រោយជំងឺកូវីដ-១៩,” ឆ្នាំ២០២១, បានចូលអាននៅខែមករា ឆ្នាំ២០២៣។
  31. 31. ]ក្រុមប្រឹក្សាទេសចរណ៍ពិភពលោក, “ការស្រាវជ្រាវប្រចាំឆ្នាំ២០២២៖ ចំណុចសំខាន់ៗ,” ឆ្នាំ ២០២២, បានចូលអាននៅខែមករា ឆ្នាំ២០២៣។
  32. 32. ដូចឯកសារយោងខាងដើម។
  33. 33. បុគ្គលិក​ ខ្មែរ​ថា​ម​ស៍​,”ការងារលើវិស័យទេសចរណ៍ចំនួន ៥១,០០០ កន្លែងនៅកម្ពុជា ត្រូវបានបាត់បង់ដោយសារតែជំងឺរាតត្បាតកូវីដ១៩,” កាសែតខ្មែរ​ថា​ម​ស៍, ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២២, បានចូលអាននៅខែមករា ឆ្នាំ២០២៣។
  34. 34. ដូចឯកសារយោងខាងដើម។
  35. 35. Perter Varga,”ប្រាសាទអង្គរវត្ត៖ ផលប៉ះពាល់នៃវិស័យទេសចរណ៍ខ្នាតធំ,” EHL insight, បានចូលអាននៅខែមករា ឆ្នាំ២០២៣។
  36. 36. George Styllis, “ការ​ធ្លាក់​ចុះ​វិស័យ​ទេសចរណ៍​គំរាម​កំហែង​គំរូ​កម្ពុជា,” ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៦, បានចូលអាននៅខែមករា ឆ្នាំ២០២៣។
  37. 37. ដូចឯកសារយោងខាងដើម។
  38. 38. បុគ្គលិក​ ខ្មែរ​ថា​ម​ស៍​,”ភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិចំនួន ៤លាននាក់ត្រូវបានរំពឹងទុកដោយប្រទេសកម្ពុជានៅឆ្នាំនេះបន្ទាប់ពីការធ្វើឱ្យប្រសើរនូវយុទ្ធសាស្រ្តជំងឺរាតត្បាតរបស់ប្រទេសចិន,” កាសែតខ្មែរ​ថា​ម​ស៍, ខែមករា ឆ្នាំ២០២៣, បានចូលអាននៅខែមករា ឆ្នាំ២០២៣។
  39. 39. ជា​ វណ្ណ​យុទ្ធ​,”កម្ពុជា​រំពឹង​ថា​វិស័យ​ទេសចរណ៍​អាច​រក​ចំណូល​បាន​៤​ពាន់​លាន​ដុល្លារ​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០២៣,” កាសែតខ្មែរ​ថា​ម​ស៍, ខែមករា ឆ្នាំ២០២៣, បានចូលអាននៅខែមករា ឆ្នាំ២០២៣។
ទំនាក់ទំនងយើងខ្ញុំ

ទំនាក់ទំនងយើងខ្ញុំ

បើលោកអ្នកមានសំនួរទាក់ទងនឹងខ្លឹមសារផ្សាយនៅលើគេហទំព័រ Open Development Cambodia (ODC)? យើងខ្ញុំ​នឹង​ឆ្លើយ​តប​​ដោយ​ក្តី​រីក​រាយ។

តើអ្នកបានឃើញបញ្ហាបច្ចេកទេសណាមួយនៅលើគេហទំព័រOpen Development Cambodia (ODC) ដែរឬទេ?

តើលោកអ្នកយល់យ៉ាងដូចម្តេចដែរចំពោះការងាររបស់អូឌីស៊ី?

តើលោកអ្នកមានឯកសារដែលអាចជួយពង្រីក​គេហទំព័រOpen Development Cambodia (ODC) ដែរ​ឬទេ​?​ យើងខ្ញុំ​នឹង​ធ្វើការ​ត្រួតពិនិត្យ​រាល់​ទិន្នន័យ​អំពី​ផែនទី​ ច្បាប់​ អត្ថបទ​ និង​ ឯកសារ​ដែល​ពុំ​មាននៅ​លើ​គេហទំព័រ​នេះ​ ហើយ​ពិចារណា​បោះផ្សាយ​ទិន្នន័យ​ទាំងនោះ​។​ សូម​មេត្តា​ផ្ញើ​តែ​ឯកសារ​ណា​ដែល​មាន​ជា​សាធារណៈ​ ឬ​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​អាជ្ញាប័ណ្ណ​ Creative Commons

ឯកសារត្រូវបានលុប
មានបញ្ហា!

កំណត់សម្គាល់៖ Open Development Cambodia (ODC) នឹង​ធ្វើការ​ត្រួតពិនិត្យ​រាល់​ឯកសារ​ដែល​បាន​បញ្ជូន​មក​យ៉ាង​ហ្មត់ចត់​ ដើម្បី​កំណត់​ភាព​ត្រឹមត្រូវ​ និង​ពាក់ព័ន្ធ​ មុន​ពេលធ្វើការ​បង្ហោះ​ផ្សាយ​។​ រាល់​ឯកសារ​ដែល​បាន​បង្ហោះ​ផ្សាយ​នឹង​ជា​ឯកសារ​ដែល​មាន​ជា​សាធារណៈ​ ឬ​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​អាជ្ញាប័ណ្ណ​ Creative​ Commons​។​ យើងខ្ញុំ​សូម​អគុណ​សំរាប់​ការ​គាំទ្រ​របស់​លោក​អ្នក​។​

YJbTx
* ប្រអប់មតិមិនអាចទទេ! មិនអាចបញ្ចូនបាន សូមធ្វើការបញ្ចូនម្តងទៀត! Please add the code correctly​ first.

សូម​អរគុណ​សំរាប់​ការ​ចំនាយ​ពេល​ក្នុង​ការ​ចែក​រំលែក​មក​កាន់​យើងខ្ញុំ!