គោលនយោបាយ និងបទប្បញ្ញត្តិស្តីអំពីភាពក្រីក្រ

ក្នុងនាមជាប្រទេសអភិវឌ្ឍមានល្បឿនលឿន ប្រទេសកម្ពុជាតែងតែជួបប្រទះភាពក្រីក្រជាបញ្ហាប្រឈមចម្បងរបស់ខ្លួន។ យុទ្ធសាស្ត្រចតុកោណចែងថាការលុបបំបាត់ភាពក្រីក្រគឺជាអាទិភាពមួយក្នុងចំណោមអាទិភាពខ្ពស់បំផុតរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា។1 បន្ទាប់ពីការបោះឆ្នោតដ៏ធំលើកដំបូងក្រោយសង្គ្រាមស៊ីវិលរបស់ប្រទេសក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៣ ប្រទេសកម្ពុជាមានការរីកចម្រើន និងការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច គួរឱ្យកត់សម្គាល់។2 ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាបានអនុវត្តគោលនយោបាយកំណែទម្រង់រចនាសម្ព័ន្ធដើម្បីធ្វើឱ្យសេដ្ឋកិច្ចមានសេរីភាវូបនីយកម្ម និងនាំប្រទេសកម្ពុជាទៅក្នុងទីផ្សារតំបន់ និងពិភពលោក។3 រដ្ឋាភិបាលក៏បានធ្វើកំណែទម្រង់គោលនយោបាយពាណិជ្ជកម្ម និងផ្តល់ការលើកទឹកចិត្តលើការវិនិយោគបរទេសនិងការលើកលែងពន្ធដើម្បីជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ចបន្ថែម។4 កត្តាទាំងនេះបាននាំឱ្យមានកំណើនសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងឆាប់រហ័ស និងការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ។5 យោងតាមធនាគារពិភព លោកប្រទេសកម្ពុជាបានរក្សាកំណើនប្រចាំឆ្នាំជាមធ្យម ៧.៧ ភាគរយចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៩៩៨ មក។6 ប្រទេសនេះត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ថាជាប្រទេសដែលមានការរីកចម្រើនលឿនបំផុតមួយនៅលើពិភពលោក។ ប្រទេសកម្ពុជាបានបញ្ចប់ការសិក្សាទៅជាប្រទេសដែលមានចំណូលមធ្យមកម្រិតទាបនៅឆ្នាំ ២០១៥ ហើយបានកំណត់គោលដៅក្លាយជាប្រទេសដែលមានចំណូលមធ្យមកម្រិតខ្ពស់នៅឆ្នាំ ២០៣០ ។7

កសិករខ្មែរម្នាក់កំពុងច្រូតស្រូវដំបូងជាមួយប្តី។ រូបភាពដោយ ធនាគារពិភពលោក, ថតនៅថ្ងៃទី១២ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១៤។ ក្រោម​អាជ្ញា​បណ្ណ​ CC BY-ND 2.0​។

កំណើននេះបានរួមចំណែកដល់ការធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំងនៃអត្រាភាពក្រីក្រ។ នៅឆ្នាំ ១៩៩៣ អត្រាភាពក្រីក្រនៅក្នុងប្រទេសមានប្រហែល ៣៩ ភាគរយ។​8 នៅឆ្នាំ ២០១៤ អត្រាភាពក្រីក្របានធ្លាក់ចុះមកត្រឹម ១៣.៥ ភាគរយ។9 ចំនួននេះបានធ្លាក់ចុះបន្ថែមទៀតមកត្រឹម ៩ ភាគរយនៅឆ្នាំ ២០១៩ ។10 ថ្វីត្បិតតែភាពក្រីក្រត្រូវបានបន្តថយចុះក៏ដោយក៏ប្រជាជនប្រមាណចំនួន ៤០ ភាគរយសូវបានល្អប្រសើរទេ។11 កំណើនសេដ្ឋកិច្ចរឹងមាំត្រូវបានផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដល់អ្នកមិនក្រីក្រថែមទៀត ខណៈពេលដែលភាពក្រីក្រនៅទីក្រុងមិនមានការផ្លាស់ប្តូរ។12

រាជរដ្ឋាភិបាលបានទទួលស្គាល់ថាភាពក្រីក្រនៅកម្ពុជាមានលក្ខណៈជាពហុភាគី ដោយមិនកំណត់ចំពោះវិសមភាពប្រាក់ចំណូល។13 វិមាត្រនៃភាពក្រីក្រផ្សេងទៀតគឺកង្វះឱកាសសមត្ថភាព អភិបាលកិច្ចល្អ  និងការមិនរាប់បញ្ចូលសង្គម។14 នេះបង្ហាញថាភាពក្រីក្រនៅតែមាន ហើយគោលនយោបាយ និងបទបញ្ជានឹងដើរតួយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈម។

គោលនយោបាយ និងបទប្បញ្ញត្តិស្តីអំពីភាពក្រីក្រ

រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានអនុវត្តគោលនយោបាយ និងសេចក្តីណែនាំផ្សេងៗស្តីពីភាពក្រីក្រដើម្បីដោះស្រាយភាពក្រីក្រ និងលើកកម្ពស់កម្រិតជីវភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋដូចជា យុទ្ធសាស្ត្រកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រជាតិ ២០០៣-២០០៥ យុទ្ធសាស្ត្រចតុកោណដំណាក់កាលទី ៤ និងផែនការយុទ្ធសាស្ត្រ អភិវឌ្ឍជាតិ ២០១៩-២០២៣ ។ រដ្ឋាភិបាលក៏បានប្តេជ្ញាចិត្តចំពោះរបៀបវារៈអភិវឌ្ឍន៍អន្តរជាតិដូចជាគោលដៅអភិវឌ្ឍន៍សហស្សវត្សរ៍និងគោលដៅអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយចីរភាព ដែលក្នុងនោះមានគោលដៅមួយផ្តោតសំខាន់ទៅលើការលុបបំបាត់ភាពក្រីក្រ និងភាពអត់ឃ្លាន។

​គោលដៅ​អភិវឌ្ឍ​ប្រកបដោយ​ចីរភាព​កម្ពុជា​ ២០១៦-២០៣០​ (CSDGs)​ កើត​ចេញពី​ការ​ធ្វើ​មូល​ដ្ឋា​នី​យ​កម្ម​ និង​ការ​រួម​បញ្ចូល​ពី​ គោលដៅ​អភិវឌ្ឍ​ប្រកបដោយ​ចីរភាព​ (SDGs)​ ដើម្បី​ឆ្លើយ​តប​ទៅ​នឹង​តម្រូវការ​ និង​បរិបទ​របស់​កម្ពុជា​។​ សេចក្តី​ព្រាង​ និង​ដំណើរការ​អភិវឌ្ឍន៍​នៃ​ក្របខ័ណ្ឌ​នេះ​បាន​ចាប់ផ្តើម​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​ ២០១៥​ ហើយ​ត្រូវ​បាន​អនុម័ត​ដោយ​ទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​ ២០១៨​ ។​ គោលដៅ​អភិវឌ្ឍ​ប្រកបដោយ​ចីរភាព​កម្ពុជា​ (CSDGs)​ មាន​ ១៨​ គោលដៅ​ ៨៨​ ចំណុច​ដៅ​ពាក់ព័ន្ធ​ថ្នាក់​ជាតិ​ និង​ ១៤៨​ សូចនាករ​។​ គោលដៅ​ចំនួន​ប្រាំពីរ​ដូច​ទៅ​នឹង​គោលដៅ​អភិវឌ្ឍ​ប្រកបដោយ​ចីរភាព​ (SDGs)​ ហើយ​បូក​បន្ថែម​ជាមួយនឹង​គោលដៅ​មួយទៀត​ដែល​ផ្តោត​លើ​ការ​ដោះ​មីន​ និង​គ្រាប់​សល់​ពី​សង្គ្រាម​។​ ក្រប​ខណ្ឌ​នេះ​តំណាង​ឱ្យ​គោលដៅ​អភិវឌ្ឍ​ចម្បង​របស់​កម្ពុជា​ និង​កំណត់​មូលដ្ឋាន​នៅ​ក្នុង​សូចនាករ​នីមួយៗ​សម្រាប់​គោលនយោបាយ​អភិវឌ្ឍន៍​ពាក់ព័ន្ធ​ផ្សេង​ទៀត​ដែល​ត្រូវ​អនុវត្ត​តាម​។​
​គោលដៅ​ទី​មួយ​នៃ​ (CSDGs)​ គឺ​ដើម្បី​បញ្ចប់​ភាព​ក្រីក្រ​នៅ​គ្រប់​ទម្រង់​ទាំងអស់​នៅ​គ្រប់​ទីកន្លែង​។​ ស្ថិត​ក្នុង​គោលដៅ​ទី​មួយ​ ចំណុច​ដៅ​ដែល​អាច​សម្រេច​បាន​ចំនួន​បី​ និង​សូចនាករ​ចំនួន​ដប់​ត្រូវ​បាន​កំណត់​ថា​ជា​ធាតុ​ផ្សំ​ចាំបាច់​សម្រាប់​សកម្មភាព​ត្រួតពិនិត្យ​ដំណើរការ​។​ ចំណុច​ដៅ​ទាំង​បី​នោះ​រួម​មាន​៖

  1. ​កាត់​បន្ថយ​យ៉ាង​ហោច​ណាស់​ពាក់កណ្តាល​នៃ​សមាមាត្រ​បុរស​ ស្ត្រី​ និង​កុមារ​គ្រប់​វ័យ​ដែល​រស់នៅ​ក្នុង​ភាព​ក្រីក្រ​ក្នុង​គ្រប់​ទំហំ​របស់​វា​ យោង​ទៅ​តាម​និយម​ន័យ​ជាតិ​
  2. អនុវត្ត​ប្រព័ន្ធ​គាំពារ​សង្គម​សម​ស្រប​ថ្នាក់​ជាតិ​
  3. ​ធានា​ថា​មនុស្ស​គ្រប់​រូប​ ជា​ពិសេស​ជន​ក្រីក្រ​ និង​ងាយ​រង​គ្រោះ​ មាន​សិទ្ធិ​ស្មើគ្នា​ចំពោះ​ការ​ទទួល​បាន​នូវ​ធនធានសេដ្ឋកិច្ច​ ក៏​ដូច​ជា​ការ​ទទួល​បាន​សេវា​មូលដ្ឋាន​ កម្មសិទ្ធិ​ និង​ការ​គ្រប់គ្រង​លើ​ដីធ្លី​ និង​អចលនទ្រព្យ​ផ្សេងៗ​ទៀត​។

យុទ្ធសាស្ត្រកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រថ្នាក់ជាតិ ២០០៣-២០០៥ គឺជាក្របខណ្ឌយុទ្ធសាស្ត្រជាតិដំបូងគេដែលបង្កើតចក្ខុវិស័យ គោលបំណង និងវិធានការដែលអាចអនុវត្តបានដើម្បីដោះស្រាយភាពក្រីក្រនៅកម្ពុជា។ វិស័យអាទិភាពដែលបានលើកឡើងក្នុងក្របខ័ណ្ឌនេះគឺស្ថិរភាពមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ ការកែលម្អជីវភាពនៅជនបទ ការពង្រីកឱកាសការងារ ការពង្រឹងសមត្ថភាព ការពង្រឹងស្ថាប័ន និងការធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវអភិបាលកិច្ចកាត់បន្ថយភាពងាយរងគ្រោះ និងពង្រឹងការរួមបញ្ចូលសង្គមលើកកម្ពស់សមភាពយេនឌ័រ និងផ្តោតលើប្រជាជន។

ស្រដៀងគ្នានេះដែរ យុទ្ធសាស្ត្រចតុកោណដំណាក់កាលទី ៤ គឺជាឧបករណ៍គោលនយោបាយជាតិប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពដែលផ្តល់ជូននូវយុទ្ធសាស្រ្តកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រផ្សេងៗ ដើម្បីផ្លាស់ប្តូរជីវិតរបស់ជនក្រីក្រ។ វិស័យអទិភាពចំនួនបួន (ដែលពន្យល់ពាក្យថាចតុកោណកែងនៅក្នុងចំណងជើងយុទ្ធសាស្ត្រ) គឺការអភិវឌ្ឍធនធានមនុស្ស ការធ្វើពិពិធកម្មសេដ្ឋកិច្ច ការលើកកម្ពស់វិស័យឯកជន និងការងារ និងការអភិវឌ្ឃ ប្រកបដោយចីរភាព និងបរិយាប័ន្ន។

ផែនការយុទ្ធសាស្ត្រអភិវឌ្ឍន៍ជាតិឆ្នាំ ២០១៩-២០២៣ ផ្តល់ជូននូវវិធីសាស្រ្តដ៏ទូលំទូលាយបន្ថែមទៀតចំពោះការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រដោយយកចំណុចផ្តោតចំនួន ៤ ដែលបានលើកឡើងនៅក្នុងយុទ្ធសាស្ត្រចតុកោណដំណាក់កាលទី ៤ ជាផែនទីបង្ហាញផ្លូវ។ផែនការយុទ្ធសាស្ត្រអភិវឌ្ឍន៍ជាតិឆ្នាំ ២០១៩-២០២៣ កំណត់សូចនាករក្របខ័ណ្ឌ និងអាទិភាពសម្រាប់ការអនុវត្ត។ វាក៏បង្ហាញពីការទទួលខុសត្រូវសំខាន់ៗរបស់ក្រសួង និងទីភ្នាក់ងារពាក់ព័ន្ធក្នុងការត្រួតពិនិត្យ និងវាយតម្លៃដំណើរការអនុវត្ត។

លទ្ធភាពទទួលបានការសិក្សាអប់រំ

រាជរដ្ឋាភិបាលបានទទួលស្គាល់យ៉ាងពេញលេញនូវសារៈសំខាន់នៃការអប់រំដែលវាជាយន្តការបង្កើន និងប្រមូលផ្តុំធនធានមនុស្ស និងមូលធន ហើយមានលទ្ធភាពរួមចំណែកក្នុងការលុបបំបាត់ភាពក្រីក្រ និងកាត់បន្ថយគម្លាតសង្គម។ រដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជានៅមាត្រា ៦៨បានចែងថា ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាមានសិទ្ធិទទួលបានការអប់រំរយៈពេល ៩ ឆ្នាំដោយឥតគិតថ្លៃ។ នេះគឺជាការជំរុញរបស់រដ្ឋាភិបាលក្នុងការទទួលបានការអប់រំជាសកល។ មិនមែនផ្តោតទាំងស្រុងទៅលើលទ្ធភាពទទួលបានការសិក្សាអប់រំតែបុណ្ណោះទេ កំណែទម្រង់វិស័យអប់រំក៏មានគោលបំណងលើកកម្ពស់គុណភាពអប់រំ និងលើកកម្ពស់ការអប់រំបរិយាប័ន្ន ដើម្បីធានាថាអ្នករាល់គ្នាទទួលបានការអប់រំប្រកបដោយគុណភាពដូចគ្នា។

រដ្ឋាភិបាល និងក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡាអនុវត្តគោលនយោបាយ និងគោលការណ៍ណែនាំជាច្រើន ដើម្បីលើកកម្ពស់លទ្ធភាពទទួលបានការអប់រំរបស់កុមារ និងគុណភាពអប់រំ។ ផែនការយុទ្ធសាស្ត្រអប់រំ និងផែនទីបង្ហាញផ្លូវការអប់រំកម្ពុជាឆ្នាំ ២០៣០ គឺជាក្របខ័ណ្ឌយុទ្ធសាស្ត្រស្នូល។ គោលនយោបាយអប់រំរយៈពេលមធ្យមពីរដែលក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡាបានអនុម័ត ដើម្បីធានាថាវាស្របតាមយុទ្ធសាស្ត្រចតុកោណរបស់រដ្ឋាភិបាល គឺ15

  • គោលនយោបាយទី ១៖ ធានាឱ្យបាននូវការអប់រំប្រកបដោយគុណភាព និងសមធម៌ និងលើកកម្ពស់ឱកាសសិក្សាពេញមួយជីវិតសម្រាប់ទាំងអស់គ្នា។
  • គោលនយោបាយទី ២៖ ធានាឱ្យបាននូវភាពជាអ្នកដឹកនាំ និងការគ្រប់គ្រងប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពចំពោះមន្ត្រីអប់រំគ្រប់កម្រិត។

ក្នុងរយៈពេលមួយទសវត្សរ៍ចុងក្រោយនេះ ប្រទេសកម្ពុជាធ្វើបានល្អក្នុងកំណែទម្រង់អវិស័យអប់រំរបស់ខ្លួន។16 តួលេខបង្ហាញថា ៩៧.៧ % នៃកុមារទាំងអស់ដែលមានសិទ្ធិក្នុងការទទួលបានការអប់រំនៅឆ្នាំ ២០១៦។17 អត្រាបោះបង់ការសិក្សារបស់សិស្ស និងអត្រារៀនត្រួតថ្នាក់បានធ្លាក់ចុះ។ ក្នុងឆ្នាំសិក្សា ២០១៨-២០១៩ អត្រាបោះបង់ការសិក្សានៅសាលាបឋមសិក្សាមានចំនួន ៤,៤%ខណៈដែលអត្រានៃការរៀនត្រួតថ្នាក់មានចំនួនប្រមាណ ៦,៦%។18 សាលាបឋមសិក្សាមាននៅគ្រប់តំបន់នៃប្រទេសរួមទាំងនៅតំបន់ដាច់ស្រយាល និងជនបទដែលមានន័យថាសិស្សអាចទៅសាលារៀនបាន។

សន្តិសុខ​ស្បៀង

គណៈកម្មាធិការ​អង្គការសហប្រជាជាតិ​ទទួល​បន្ទុក​សន្តិសុខ​ស្បៀង​ពិភពលោក​បាន​កំណត់​និយម​ន័យ​សន្តិសុខ​ស្បៀង​ថា​ “​មនុស្ស​គ្រប់​រូប​ គ្រប់ពេលវេលា​ មាន​លទ្ធភាព​ទទួល​បាន​អាហារ​គ្រប់គ្រាន់​ មាន​សុវត្ថិភាព​ និង​ជីវជាតិ​ ទាំង​ផ្លូវ​កាយ​ សង្គម​ និង​សេដ្ឋកិច្ច​ ដែល​អាហារ​ទាំងនោះ​បំពេញ​តាម​ចំណង់​អាហារ​របស់​ពួក​គេ​ និង​តម្រូវការ​របប​អាហារ​សម្រាប់​ជីវិត​សកម្ម​ និង​មាន​សុខភាព​ល្អ​។​”19​ សន្តិសុខ​ស្បៀង​គឺជា​ធាតុ​ដ៏​សំខាន់​មួយ​នៃ​ការ​អភិវឌ្ឍន៍​ធនធានមនុស្ស​។​

ក្នុង​នាម​ជា​ប្រទេស​កសិកម្ម​ដ៏​លេចធ្លោ​មួយ​ កម្ពុជា​មិន​ទាន់​ប្រឈម​មុខ​នឹង​សន្តិសុខ​ស្បៀង​ខ្លាំង​នៅឡើយ​ទេ​។​20​ ដោយហេតុ​ថា​ ប្រជាជន​កម្ពុជា​ស្ទើរតែ​ ៨០%​ រស់នៅ​ក្នុង​តំបន់​ជនបទ​ ដែល​ក្នុង​នោះ​ប្រមាណ​ ៦៥%​ ប្រកប​មុខរបរ​ជា​កសិករ​ ហើយ​ពឹងផ្អែក​ខ្លាំង​លើ​វិស័យ​កសិកម្ម​ ជា​លទ្ធផល​ពួក​គេ​អាច​ផលិត​អាហារ​បាន​គ្រប់គ្រាន់​សម្រាប់​ការ​ប្រើប្រាស់​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​។​21​ ទោះ​យ៉ាងណា​ ក៏​នៅ​តែ​មាន​ប្រជាជន​រស់នៅ​តំបន់​ដាច់​ស្រយាល​មួយ​ចំនួន​មិន​អាច​ទទួល​បាន​អាហារូបត្ថម្ភ​គ្រប់គ្រាន់​។​22 ​ការ​ស្ទង់​មតិ​ប្រជាសាស្ត្រ​ និង​សុខភាព​ឆ្នាំ​ ២០១៤​ បាន​បង្ហាញ​ថា​ កង្វះ​អាហារូបត្ថម្ភ​នៅ​តែ​មាន​កម្រិត​ខ្ពស់​ក្នុង​ចំណោម​កុមារ​កម្ពុជា​ដែល​មាន​អាយុ​ក្រោម​ ៥​ ឆ្នាំ​។​ កុមារ​ប្រមាណ​ ៣២%​ ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​លូតលាស់​នៅ​ត្រូវ​តាម​អាយុ​ ២៤%​ មិន​គ្រប់​ទំងន់​ និង​ ១០%​ ត្រូវ​បាន​គេ​រាប់​ប​ញ្ជូ​ល​ថា​ក្រិន។​23​ ប្រជាជន​ប្រហែល​ ២២%​ នៃ​ចំនួន​ប្រជាជន​ទាំងអស់​មិន​មាន​លទ្ធភាព​ទិញ​របប​អាហារ​ដែល​មាន​សុខភាព​ល្អ​ទេ​ ទោះបីជា​មាន​កំណើនសេដ្ឋកិច្ច​រឹង​មាំ​ក្នុង​រយៈពេល​ពីរ​ទសវត្សរ៍​ចុង​ក្រោយ​ក៏​ដោយ​។​24

រាជរដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​បាន​ប្រមើល​មើល​ប្រព័ន្ធ​ស្បៀងអាហារ​ប្រកបដោយ​និរន្តរភាព​សម្រាប់​ប្រទេស​នៅ​ឆ្នាំ​២០៣០​។​25​ ពួក​គេ​បាន​អនុវត្ត​ក្របខ័ណ្ឌ​គោលនយោបាយ​ ផែនការ​សកម្មភាព​ជា​ច្រើន​ និង​បាន​ធ្វើការ​ពិភាក្សា​ និង​ការ​វិភាគ​គោលនយោបាយ​ផ្សេងៗ​ ដើម្បី​ដោះស្រាយ​លើ​បញ្ហា​សន្តិសុខ​ស្បៀង​ ការ​បំប្លែង​ប្រព័ន្ធ​អាហារ​ និង​លើកកម្ពស់​លទ្ធភាព​ទទួល​បាន​សេវា​សុខភាព​ និង​អាហារូបត្ថម្ភ​។​ គោលនយោបាយ​ដែល​ទាក់ទង​ទៅ​នឹង​អាហារូបត្ថម្ភ​ និង​វិស័យ​កសិកម្ម​ដែល​ត្រូវ​បាន​ដាក់​ឱ្យ​ប្រើប្រាស់​នា​ពេល​បច្ចុប្បន្ន​រួម​មាន​ ក្របខ័ណ្ឌ​គោលដៅ​អភិវឌ្ឍ​ប្រកបដោយ​ចីរភាព​កម្ពុជា​ ឆ្នាំ​២០១៦-២០៣០ ​យុទ្ធសាស្ត្រ​ជាតិ​ទី​ពីរ​សម្រាប់​សន្តិសុខ​ស្បៀង​ និង​អាហារូបត្ថម្ភ​ឆ្នាំ​ ២០១៩-២០២៣​ ផែនការ​យុទ្ធសាស្ត្រ​អភិវឌ្ឍន៍​វិស័យ​កសិកម្ម​ឆ្នាំ​ ២០១៩-២០២៣​ គោលនយោបាយ​អភិវឌ្ឍន៍​ឧស្សាហកម្ម​ ២០១៥-២០២៥​ និង​ផែនការ​សកម្មភាព​ជាតិ​សម្រាប់​ការ​ប្រកួតប្រជែង​គ្មាន​ភាព​អត់ឃ្លាន​នៅ​កម្ពុជា​ ២០១៦-២០២៥​។​

​គោលដៅ​ទី​ ២​ របស់​ក្របខ័ណ្ឌ​គោលដៅ​អភិវឌ្ឍ​ប្រកបដោយ​ចីរភាព​កម្ពុជា​ គឺ​ផ្តោត​លើ​ការ​បញ្ចប់​ភាព​អត់ឃ្លាន​ ការ​សម្រេច​បាន​នូវ​សន្តិសុខ​ស្បៀង​ ការ​កែ​លម្អ​អាហារូបត្ថម្ភ​ និង​ការ​លើកកម្ពស់​កំណើន​ប្រកបដោយ​ចីរភាព​។​ សូចនាករ​ចំនួន​ ៥​ និង​គោលដៅ​ដែល​អាច​សម្រេច​បាន​ចំនួន​ ៧​ ត្រូវ​បាន​ចងក្រង​នៅ​ក្រោម​គោលដៅ​នេះ​។​ កុមារ​អាយុ​ក្រោម​ ៥​ ឆ្នាំ​ ស្ត្រី​ មនុស្ស​ចាស់​ និង​ក្រុម​ងាយ​រង​គ្រោះ​ត្រូវ​បាន​ចាត់ទុកជា​អាទិភាព​ដើម្បី​សម្រេច​បាន​នូវ​គោលដៅ​នេះ​។​ សូចនាករ​ទាំង​ប្រាំ​រួម​មាន​:

  1. ​បញ្ចប់​រាល់​ទម្រង់​នៃ​កង្វះ​អាហារូបត្ថម្ភ​ចំពោះ​កុមារ​អាយុ​ក្រោម​ ៥​ ឆ្នាំ​ និង​ដោះស្រាយ​តម្រូវការ​អាហារូបត្ថម្ភ​របស់​ក្មេង​ស្រី​ជំទង់​ ស្ត្រី​មាន​ផ្ទៃពោះ​ និង​បំបៅ​ដោះ​កូន​ និង​មនុស្ស​ចាស់​
  2. ​ផលិតភាព​កសិកម្ម​ទ្វេរ​ដង​ និង​ប្រាក់​ចំណូល​របស់​អ្នក​ផលិត​អាហារ​ខ្នាត​តូច​
  3. ​ធានា​នូវ​ប្រព័ន្ធ​ផលិតកម្ម​អាហារ​ប្រកបដោយ​និរន្តរភាព​ និង​អនុវត្ត​ការ​អនុវត្ត​កសិកម្ម​ធន់​
  4. ​រក្សា​ភាព​ចម្រុះ​នៃ​ហ្សែ​ន​នៃ​គ្រាប់ពូជ​ រុក្ខជាតិ​ដាំ​ដុះ​ និង​សត្វ​ចិញ្ចឹម​ និង​សត្វ​ក្នុងស្រុក​
  5. បង្កើន​ការ​វិនិយោគ​តាម​រយៈ​ការ​ពង្រឹង​កិច្ច​សហប្រតិបត្តិការ​អន្តរជាតិ​។​

​វា​ត្រូវ​បាន​រាយការណ៍​នៅ​ក្នុង​របាយការណ៍ត្រួតពិនិត្យ​ជាតិ​ស្ម័គ្រចិត្ត​របស់​កម្ពុជា​ឆ្នាំ​២០១៩​ ថា​ការ​វិវឌ្ឍន៍​នៃ​សូចនាករ​ទី​ ៥​ គឺ​បាន​លើស​ពី​សមិទ្ធិ​ផល​ដែល​រំពឹង​ទុក​ ខណៈ​ដែល​មិន​មាន​ទិន្នន័យ​សម្រាប់​សូចនាករ​ចំនួន​បួន​ផ្សេង​ទៀត​ទេ​។​26​ របាយការណ៍​ដដែល​ក៏​បាន​លើក​ឡើង​ពី​បញ្ហា​ប្រឈម​នៃ​ការ​អនុវត្ត​គោលដៅ​ទី​ ២​ នៃ​ក្របខ័ណ្ឌ​គោលដៅ​អភិវឌ្ឍ​ប្រកបដោយ​ចីរភាព​កម្ពុជា​មាន​ដូច​ជា​ បរិបទ​នៃ​ការ​អភិវឌ្ឍ​ដែល​មានការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​យ៉ាង​ឆាប់រហ័ស​ រួមមាន​កំណើនប្រជាជន​ នគរូបនីយកម្ម​ បរិបទ​សេដ្ឋកិច្ច​សង្គម​ ការ​ប្រែប្រួល​អាកាសធាតុ​ គុណភាព​របប​អាហារ​របស់​ស្ត្រី​មាន​ផ្ទៃពោះ​ និង​កុមារ​អាយុ​ក្រោម​ ៥​ ឆ្នាំ​ កង្វះ​ថវិកា​សាធារណៈ​សម្រាប់​ការ​វិនិយោគ​ ការ​កើនឡើង​នៃ​ស្ត្រី​ និង​ជំងឺ​ធាត់​ក្នុង​វ័យ​បង្កើតកូន​ និង​តម្រូវការ​សម្រាប់​ផលិតផល​កសិកម្ម​ចម្រុះ​ និង​ការ​ការពារ​ធនធានធម្មជាតិ​។​27

​ដៃគូ​អភិវឌ្ឍន៍​ និង​អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល​ក៏​បាន​ចូលរួម​យ៉ាង​សកម្ម​ក្នុង​ការ​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​ប្រឈម​ទាំងនេះ​ផង​ដែរ​។​ អង្គការ​ស្បៀងអាហារ​ និង​កសិកម្ម​នៃ​អង្គការសហប្រជាជាតិ​ (FAO)​ បាន​ផ្តល់​ការ​គាំទ្រ​ផ្នែក​បច្ចេកទេស​យ៉ាង​សកម្ម​ដល់​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​ ក្នុង​ការ​លើកកម្ពស់​ផលិតភាព​កសិកម្ម​ និង​លើកកម្ពស់​ប្រព័ន្ធ​ស្បៀងអាហារ​ដែល​មាន​សុវត្ថិភាព​ និង​ប្រព័ន្ធ​អាហារូបត្ថម្ភ​សម្រាប់​ការ​កាត់​បន្ថយ​ភាព​ក្រីក្រ​ និង​សន្តិសុខ​ស្បៀង​។​28​ ជាមួយ​គ្នា​នេះ​ ទីភ្នាក់ងារ​ជំនួយ​អា​មេ​រិ​ក​ USAID​ បាន​ណែនាំ​កម្មវិធី​មួយ​ឈ្មោះ​ថា​ Feed​ the​ Future​ ដែល​ផ្តោត​ជា​ចម្បង​លើ​ការ​លើកកម្ពស់​ផលិតភាព​កសិកម្ម​ និង​គាំទ្រ​ដល់​ការ​គ្រប់គ្រង​ប្រកបដោយ​និរន្តរភាព​នៃ​ធនធានធម្មជាតិ​។29​ ​ យូ​នី​សេ​ហ្វ​ ក៏​បាន​បង្ហាញ​ពី​សមិទ្ធិ​ផល​គួរ​ឱ្យ​កត់សម្គាល់​ ដោយ​សហការ​ជាមួយ​ក្រសួងសុខាភិបាល​ និង​ដៃគូ​ថ្នាក់​ជាតិ​ និង​ថ្នាក់​មូលដ្ឋាន​ ដើម្បី​បញ្ជាក់​ពី​លទ្ធភាព​ទទួល​បាន​សេវា​សុខភាព​ និង​អាហារូបត្ថម្ភ​ប្រកបដោយ​គុណភាព​ និង​តម្លៃ​សមរម្យ​។​30

ការការពារសន្តិសុខសង្គម

ការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់យ៉ាងខ្ពស់ជាមួយនឹងគោលនយោបាយគាំពារសង្គមគ្រប់គ្រាន់។ ចក្ខុវិស័យរយៈពេលវែងរបស់រដ្ឋាភិបាល គឺបង្កើតប្រព័ន្ធប្រកបដោយនិរន្តរភាពផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុដែលអាចដើរតួជាឧបករណ៍ដ៏មានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការដោះស្រាយភាពក្រីក្រ លើកកំពស់សមភាព និងបង្កើនការអភិវឌ្ឍធនធានមនុស្សដ៏ប្រសើរ។31 នៅឆ្នាំ ២០១៧ រដ្ឋាភិបាលបានបង្កើតក្របខ័ណ្ឌគោលនយោបាយគាំពារសង្គម (SPPF) ។32 ក្របខ័ណ្ឌគោលនយោបាយមានគោលបំណង៖ “ការធ្វើសុខដុមនីយកម្ម ការធ្វើសមាហរណកម្ម និងការពង្រឹងគម្រោងដែលមានស្រាប់ និងការពង្រីកផ្នែកគាំពារសង្គម ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងភាពតានតឹងទាំងអស់នៅទូទាំងវដ្តជីវិត” ។ សសរស្តម្ភសំខាន់ពីរដែលជាស្នូលនៃក្របខ័ណ្ឌគឺជំនួយសង្គម និងធានារ៉ាប់រងសង្គម។33

ក្របខណ្ឌកិច្ចគាំពារសង្គមកម្ពុជា។ ដកស្រង់ចេញពីក្របខណ្ឌគោលនយោបាយជាតិគាំពារសង្គម ២០១៦-២០២៥, រូបភាពទី ៩, ទំព័រទី​ ១០។

ប្រព័ន្ធ​ជំនួយសង្គមផ្តោតទៅដល់ការជួយក្រុមជនងាយរងគ្រោះបំផុត ដែលចែកចេញជាបួនប្រភេទសំខាន់ៗ៖ ការឆ្លើយតបបន្ទាន់ ការអភិវឌ្ឍន៍ធនធានមនុស្ស ការបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ និងការផ្តល់សុខុមាលភាពដល់ជនងាយរងគ្រោះបំផុត។34 ជនក្រីក្រ និងងាយរងគ្រោះចំនួនបីក្រុមដែលមានសិទ្ធិទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ពីកម្មវិធីជំនួយសង្គមគឺ ប្រជាជនរស់នៅក្រោមខ្សែបន្ទាត់ភាពក្រីក្រ ប្រជាជនរស់នៅជិតបន្ទាត់ភាពក្រីក្រ និងក្រុមងាយរងគ្រោះរួមមានទារក កុមារ ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ គ្រួសារដែលមានអសន្តិសុខស្បៀង ជនពិការ និងមនុស្សចាស់។35 មូលនិធិសមធម៌សុខភាពសង្គម (HEF) កម្មវិធីបម្រុងស្បៀង កម្មវិធីអាហារូបត្ថម្ភ កម្មវិធីអាហារូបករណ៍ និងកម្មវិធីផ្តល់អាហារដល់សាលារៀន គឺជាកម្មវិធីជំនួយសង្គមដែលបានអនុវត្តកន្លងមក។36 ក្នុងចំណោមទាំងអស់ មូលនិធិសមធម៌សុខភាពសង្គម គឺជាអន្តរាគមន៍គាំពារសង្គមដ៏ធំបំផុត ដែលផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ និងការថែទាំសុខភាពដល់ប្រជាជនកម្ពុជាដែលងាយរងគ្រោះយ៉ាងហោចណាស់ ២​ លាននាក់។37 

ប្រព័ន្ធ​ធានា​រ៉ាប់រង​សង្គម ឬ ​ប្រព័ន្ធ​សន្តិសុខ​សង្គម​មាន​សមាសធាតុ​ចម្បង​ចំនួន​ប្រាំ​គឺ ប្រាក់​សោធននិវត្តន៍ ការ​ធានា​រ៉ាប់រង​សុខភាព ការ​ធានា​រ៉ាប់រង​របួស​ការងារ ការ​ធានារ៉ាប់រងជន​គ្មាន​ការងារ​ធ្វើ និង​ការ​ធានារ៉ាប់រង​ពិការភាព។38 ប្រព័ន្ធសន្តិសុខសង្គមតម្រូវឱ្យសមាជិករបស់ខ្លួនបង់វិភាគទានដល់រដ្ឋាភិបាលដោយផ្អែកលើកម្រិតប្រាក់ចំណូលរបស់ពួកគេ។ សម្រាប់អ្នកដែលមិនអាចបង់វិភាគទានដោយខ្លួនឯងបាន រដ្ឋាភិបាលនឹងរ៉ាប់រងការចំណាយនេះ។39 បង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ២០០៧ បេឡាជាតិរបបសន្តិសុខសង្គម (ប.ស.ស)គឺជាកម្មវិធីស្នូលសម្រាប់ផ្តល់គម្រោងគាំពារសង្គមបន្ថែមទៀតដល់ស័យសាធារណៈ និងឯកជន។40 បេឡាជាតិរបបសន្តិសុខសង្គមត្រួតពិនិត្យលើរបបសន្តិសុខសង្គមផ្សេងៗ ដូចជាការធានារ៉ាប់រងរបួសការងារ និងការធានារ៉ាប់រងសុខភាពសង្គមសម្រាប់កម្មករក្នុងវិស័យឯកជន និងមន្ត្រីរាជការ និងប្រាក់សោធននិវត្តន៍។41

ក្រសួងផែនការបានបង្កើតកម្មវិធី​អត្តសញ្ញាណ​កម្ម​គ្រួសារ​ក្រីក្រ(IDpoor) ក្នុងឆ្នាំ ២០០៦ ដើម្បីគាំទ្របន្ថែមទៀតដល់យុទ្ធនាការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្ររបស់រដ្ឋាភិបាល។ កម្មវិធីនេះមានគោលបំណងកាត់បន្ថយភាពស្ទួននៃធនធាន និងកែលម្អការកំណត់អត្តសញ្ញាណគ្រួសារក្រីក្រសម្រាប់វិធានការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រផ្សេងៗ។42 កម្មវិធី​នេះត្រូវបានគាំទ្រដោយរដ្ឋាភិបាលអាល្លឺម៉ង់ និងអូស្ត្រាលី និងអនុវត្តដោយទីភ្នាក់ងារសហប្រតិបត្តិការអភិវឌ្ឍអាល្លឺម៉ង់ (GIZ)។43 ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០១៣​ មក តំបន់ជនបទទាំងអស់នៅទូទាំងប្រទេសត្រូវបានគ្របដណ្តប់។44 នៅក្នុងឆ្នាំ ២០១៥​ ប្រហែល ៦៣% នៃកម្មវិធី និងគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ទាំងអស់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាកំពុងប្រើប្រាស់ទិន្នន័យរបស់កម្មវិធី​អត្តសញ្ញាណ​កម្ម​គ្រួសារ​ក្រីក្រ។45 ស្ថិតិបង្ហាញថាមានការកើនឡើងពី ៤២ គម្រោងក្នុងឆ្នាំ ២០១២​ ដល់ ១៣៦ ក្នុងឆ្នាំ ​២០១៥ ។46

កម្មវិធី​អត្តសញ្ញាណ​កម្ម​គ្រួសារ​ក្រីក្រ គឺជាដំណើរការកំណត់អត្តសញ្ញាណគ្រួសារក្រីក្រនៅតំបន់ជនបទ តាមរយៈបញ្ជីសំណួរ និងនីតិវិធីស្តង់ដារដែលបង្កើតដោយរដ្ឋាភិបាល។ ចំណាត់ថ្នាក់ភាពក្រីក្រចំនួនពីរត្រូវបានកំណត់ដោយផ្អែកលើពិន្ទុបញ្ជីសំណួរ រួមមាន ក្រ​កម្រិត​១ (ទីទ័លក្រ) និង ក្រ​កម្រិត​២ (ក្រ)។47 កម្មវិធីនេះបានផ្តល់​បច្ចុប្បន្នភាព​ព័ត៌មានជាប្រចាំនៃគ្រួសារក្រីក្រ និងចំណាត់ថ្នាក់នៃភាពក្រីក្ររបស់ពួកគេដល់អ្នកធ្វើគោលនយោបាយ រដ្ឋាភិបាល និងទីភ្នាក់ងាររដ្ឋាភិបាលដែលពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ ដើម្បីកំណត់អត្តសញ្ញាណសេវាកម្ម ជំនួយ និងអ្នកទទួលផលបន្ថែមទៀតដល់អ្នកដែលត្រូវការជាចាំបាច់។ ក្នុងអំឡុងពេលនៃការរាតត្បាតនៃជំងឺកូវីដ-១៩ រដ្ឋាភិបាលបានចែកចាយថវិកាចំនួន ២៩១ លានដុល្លារដល់គ្រួសារក្រីក្រប្រមាណ ៧០០,០០០ តាមរយៈកម្មវិធីផ្ទេរសាច់ប្រាក់បន្ទាន់របស់រដ្ឋាភិបាល។48

ទាក់ទង​នឹងគោលនយោបាយ និងបទប្បញ្ញត្តិស្តីអំពីភាពក្រីក្រ

ធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពចុងក្រោយ៖  ថ្ងៃទី ២៩ ខែ មេសា ឆ្នាំ២០២២

ឯកសារយោង

  1. 1. រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា, “យុទ្ធសាស្ត្រចតុកោណ,” ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០១៨។
  2. 2. ឆៃ សុខធី និងអ៊ឹង លីណា, “ប្រវត្តិសេដ្ឋកិច្ចនៃឧស្សាហូបនីយកម្មនៅកម្ពុជា,” ឯកសារការងារលេខ ៧ បានចូលអាននៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០២១។
  3. 3. ដូចឯកសារយោងខាងដើម។
  4. 4. ដូចឯកសារយោងខាងដើម។
  5. 5. ក្រុមធនាគារពិភពលោក, “បច្ចុប្បន្នភាពសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា៖ ការអភិវឌ្ឍន៍ និងទស្សនវិស័យសេដ្ឋកិច្ចថ្មីៗ,” ខែឧសភា ឆ្នាំ​២០១៩, បានចូលអាននៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២១។
  6. 6. ធនាគារពិភពលោក, “ទិដ្ឋភាពទូទៅ៖ កម្ពុជា,” ថ្ងៃទី ២០ ខែតុលា ឆ្នាំ ២០២១។
  7. 7. ដូចឯកសារយោងខាងដើម។
  8. 8. ធនាគារជប៉ុនសម្រាប់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ, “សេចក្តីសង្ខេបប្រតិបត្តិទម្រង់ភាពក្រីក្រ៖ ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា,” ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០០១, បានចូលអាននៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០២១។
  9. 9. ធនាគារពិភពលោក, “ទិដ្ឋភាពទូទៅ៖ កម្ពុជា,” ថ្ងៃទី ២០ ខែតុលា ឆ្នាំ ២០២១។
  10. 10. រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា, “ផែនការយុទ្ធសាស្ត្រអភិវឌ្ឍន៍ជាតិ ២០១៩-២០២៣,” បានចូលអាននៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២១
  11. 11. ក្រុមធនាគារពិភពលោក, “បច្ចុប្បន្នភាពសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា៖ ការអភិវឌ្ឍន៍ និងទស្សនវិស័យសេដ្ឋកិច្ចថ្មីៗ,” ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០១៩, បានចូលអាននៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២១។
  12. 12. ដូចឯកសារយោងខាងដើម។
  13. 13. ក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍សង្គម, “យុទ្ធសាស្ត្រកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រជាតិ ២០០៣-២០០៥,” ថ្ងៃទី ២០ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០០២, បានចូលអាននៅខែសីហា ឆ្នាំ ២០២១។
  14. 14. ដូចឯកសារយោងខាងដើម។
  15. 15. ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា, “ផែនការយុទ្ធសាស្ត្រអប់រំ ២០១៩-២០២៣,” ខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០១៩ បានចូលអាននៅខែសីហា ឆ្នាំ ២០២១។
  16. 16. USAID, “ការអប់រំ និងការការពារកុមារ,” ថ្ងៃទី ០៩ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០២១ បានចូលអាននៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០២១។
  17. 17. ដូចឯកសារយោងខាងដើម។
  18. 18. ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា, “ស្ថិតិ និងសូចនាករអប់រំសាធារណៈ ២០១៨-២០១៩,” ខែមីនា ឆ្នាំ ២០១៩, បានចូលអាននៅខែសីហា ឆ្នាំ ២០២១។
  19. 19. វិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវគោលនយោបាយម្ហូបអាហារអន្តរជាតិ, “សន្តិសុខស្បៀង,” បានចូលអាននៅខែមីនា ឆ្នាំ ២០២២។
  20. 20. Richard J. Culas និងទឹក គឹមសុង,​“សន្តិសុខស្បៀងនៅកម្ពុជា៖ និន្នាការ និងគោលបំណងនៃគោលនយោបាយ,” ទិនានុប្បវត្តិអន្តរជាតិនៃការអភិវឌ្ឍន៍ទី ១៥, លេខ ១, ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០១៦, ទំព័រ ៣០៦-៣២៧, បានចូលអាននៅខែមីនា ឆ្នាំ ២០២២។
  21. 21. ទីភ្នាក់ងារសហរដ្ឋអាមេរិកសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍន៍អន្តរជាតិ, “កសិកម្ម និងសន្តិសុខស្បៀង៖ កម្ពុជា,” ថ្ងៃទី២២ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២២, បានចូលអាននៅខែមេសា ឆ្នាំ ២០២២។
  22. 22. Richard J. Culas និងទឹក គឹមសុង,​“សន្តិសុខស្បៀងនៅកម្ពុជា៖ និន្នាការ និងគោលបំណងនៃគោលនយោបាយ,” ទិនានុប្បវត្តិអន្តរជាតិនៃការអភិវឌ្ឍន៍ទី ១៥, លេខ ១, ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០១៦, ទំព័រ ៣០៦-៣២៧, បានចូលអាននៅខែមីនា ឆ្នាំ ២០២២។
  23. 23. វិទ្យាស្ថានជាតិស្ថិតិ និង ICF អន្តរជាតិ, “ការស្ទង់មតិប្រជាសាស្រ្ត និងសុខភាពកម្ពុជា ២០១៤,” ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០១៥, បានចូលអាននៅខែមីនា ឆ្នាំ ២០២២។
  24. 24. Richard J. Culas និងទឹក គឹមសុង,​“សន្តិសុខស្បៀងនៅកម្ពុជា៖ និន្នាការ និងគោលបំណងនៃគោលនយោបាយ,” ទិនានុប្បវត្តិអន្តរជាតិនៃការអភិវឌ្ឍន៍ទី ១៥, លេខ ១, ខែឧសភា ឆ្នាំ ២០១៦, ទំព័រ ៣០៦-៣២៧, បានចូលអាននៅខែមីនា ឆ្នាំ ២០២២។
  25. 25. ក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ, “ផែនការយុទ្ធសាស្រ្តអភិវឌ្ឍន៍វិស័យកសិកម្មឆ្នាំ ២០១៩-២០២៣,” ខែតុលា ឆ្នាំ ២០១៩, បានចូលអាននៅខែមីនា ឆ្នាំ ២០២២។
  26. 26. រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា, “របាយការណ៍ត្រួតពិនិត្យ​ជាតិ​ស្ម័គ្រចិត្ត​របស់​កម្ពុជា​ឆ្នាំ​ ២០១៩,” ខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០១៩, បានចូលអាននៅខែមេសា ឆ្នាំ ២០២២។
  27. 27. ដូចឯកសារយោងខាងដើម។
  28. 28. អង្គការស្បៀងអាហារ និងកសិកម្មនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ, “FAO នៅកម្ពុជា,” ថ្ងៃទី ០៦ ខែមេសា ឆ្នាំ ២០២២, បានចូលអាននៅខែមេសា ឆ្នាំ ២០២២។
  29. 29. ទីភ្នាក់ងារសហរដ្ឋអាមេរិកសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍន៍អន្តរជាតិ, “កសិកម្ម និងសន្តិសុខស្បៀង៖ កម្ពុជា,” ថ្ងៃទី ២២ ខែមេសា ឆ្នាំ ២០២២, បានចូលអាននៅខែមេសា ឆ្នាំ ២០២២។
  30. 30. យូនីសេហ្វ, “សុខភាព និងអាហារូបត្ថម្ភ,” បានចូលអាននៅខែមេសា ឆ្នាំ ២០២២។
  31. 31. រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា, “ក្របខ័ណ្ឌគោលនយោបាយជាតិគាំពារសង្គម ២០១៦-២០២៥,” ខែមីនា ឆ្នាំ២០១៧, បានចូលអាននៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២១។
  32. 32. OECD, “ការពិនិត្យប្រព័ន្ធគាំពារសង្គមកម្ពុជា,”OECD Development Pathways, ២០១៧, បានចូលអាននៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០២១។
  33. 33. រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា, “ក្របខ័ណ្ឌគោលនយោបាយជាតិគាំពារសង្គម ២០១៦-២០២៥,” ខែមីនា ឆ្នាំ២០១៧, បានចូលអាននៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២១។
  34. 34. ILO, “សង្ខេបប្រទេសគាំពារសង្គម៖ កម្ពុជា,” ការចេញផ្សាយលើកទី ១, ២០១៧, ចូលប្រើខែកញ្ញា ឆ្នាំ​ ២០២១។
  35. 35. រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា, “ក្របខ័ណ្ឌគោលនយោបាយជាតិគាំពារសង្គម ២០១៦-២០២៥,” ខែមីនា ឆ្នាំ២០១៧, បានចូលអាននៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២១។
  36. 36. OECD, “ការពិនិត្យប្រព័ន្ធគាំពារសង្គមកម្ពុជា,”OECD Development Pathways, ២០១៧, បានចូលអាននៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០២១។
  37. 37. ដូចឯកសារយោងខាងដើម។
  38. 38. រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា, “ក្របខ័ណ្ឌគោលនយោបាយជាតិគាំពារសង្គម ២០១៦-២០២៥,” ខែមីនា ឆ្នាំ២០១៧, បានចូលអាននៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២១។
  39. 39. ដូចឯកសារយោងខាងដើម។
  40. 40. ដូចឯកសារយោងខាងដើម។
  41. 41. ដូចឯកសារយោងខាងដើម។
  42. 42. កម្មវិធី​អត្តសញ្ញាណ​កម្ម​គ្រួសារ​ក្រីក្រ, “ដំណើរការ​អត្តសញ្ញាណ​កម្ម​គ្រួសារ​ក្រីក្រ,” បានចូលអាននៅខែតុលា ឆ្នាំ២០២១។
  43. 43. ដូចឯកសារយោងខាងដើម។
  44. 44. សហព័ន្ធសម្រាប់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ និងអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច, “កុំទុកនរណាម្នាក់ចោល៖ ការយល់ដឹងពីប្រព័ន្ធកំណត់អត្តសញ្ញាណភាពក្រីក្ររបស់កម្ពុជា,” ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០១៧ បានចូលអាននៅខែតុលា ឆ្នាំ ២០២១។
  45. 45. ដូចឯកសារយោងខាងដើម។
  46. 46. ដូចឯកសារយោងខាងដើម។
  47. 47. កម្មវិធី​អត្តសញ្ញាណ​កម្ម​គ្រួសារ​ក្រីក្រ, "ដំណើរការ​អត្តសញ្ញាណ​កម្ម​គ្រួសារ​ក្រីក្រ," បានចូលអាននៅខែតុលា ឆ្នាំ២០២១។
  48. 48. លោក ជា វ៉ាន់យុទ្ធ “កម្មវិធី​អត្តសញ្ញាណ​កម្ម​គ្រួសារ​ក្រីក្រផ្តល់​ ២៩១ លានដុល្លារ ដល់ ៧០០​.០០០ គ្រួសារ,” ថ្ងៃទី ២៦ ខែមិនា ឆ្នាំ ២០២១​, បានចូលអាននៅខែតុលា ឆ្នាំ ២០២១។
ទំនាក់ទំនងយើងខ្ញុំ

ទំនាក់ទំនងយើងខ្ញុំ

បើលោកអ្នកមានសំនួរទាក់ទងនឹងខ្លឹមសារផ្សាយនៅលើគេហទំព័រ Open Development Cambodia (ODC)? យើងខ្ញុំ​នឹង​ឆ្លើយ​តប​​ដោយ​ក្តី​រីក​រាយ។

តើអ្នកបានឃើញបញ្ហាបច្ចេកទេសណាមួយនៅលើគេហទំព័រOpen Development Cambodia (ODC) ដែរឬទេ?

តើលោកអ្នកយល់យ៉ាងដូចម្តេចដែរចំពោះការងាររបស់អូឌីស៊ី?

តើលោកអ្នកមានឯកសារដែលអាចជួយពង្រីក​គេហទំព័រOpen Development Cambodia (ODC) ដែរ​ឬទេ​?​ យើងខ្ញុំ​នឹង​ធ្វើការ​ត្រួតពិនិត្យ​រាល់​ទិន្នន័យ​អំពី​ផែនទី​ ច្បាប់​ អត្ថបទ​ និង​ ឯកសារ​ដែល​ពុំ​មាននៅ​លើ​គេហទំព័រ​នេះ​ ហើយ​ពិចារណា​បោះផ្សាយ​ទិន្នន័យ​ទាំងនោះ​។​ សូម​មេត្តា​ផ្ញើ​តែ​ឯកសារ​ណា​ដែល​មាន​ជា​សាធារណៈ​ ឬ​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​អាជ្ញាប័ណ្ណ​ Creative Commons

ឯកសារត្រូវបានលុប
មានបញ្ហា!

កំណត់សម្គាល់៖ Open Development Cambodia (ODC) នឹង​ធ្វើការ​ត្រួតពិនិត្យ​រាល់​ឯកសារ​ដែល​បាន​បញ្ជូន​មក​យ៉ាង​ហ្មត់ចត់​ ដើម្បី​កំណត់​ភាព​ត្រឹមត្រូវ​ និង​ពាក់ព័ន្ធ​ មុន​ពេលធ្វើការ​បង្ហោះ​ផ្សាយ​។​ រាល់​ឯកសារ​ដែល​បាន​បង្ហោះ​ផ្សាយ​នឹង​ជា​ឯកសារ​ដែល​មាន​ជា​សាធារណៈ​ ឬ​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​អាជ្ញាប័ណ្ណ​ Creative​ Commons​។​ យើងខ្ញុំ​សូម​អគុណ​សំរាប់​ការ​គាំទ្រ​របស់​លោក​អ្នក​។​

5Exps
* ប្រអប់មតិមិនអាចទទេ! មិនអាចបញ្ចូនបាន សូមធ្វើការបញ្ចូនម្តងទៀត! Please add the code correctly​ first.

សូម​អរគុណ​សំរាប់​ការ​ចំនាយ​ពេល​ក្នុង​ការ​ចែក​រំលែក​មក​កាន់​យើងខ្ញុំ!