ការវាយតម្លៃហេតុប៉ះពាល់បរិស្ថាន

ជំពូក​ទី​៣​ នៃ​ច្បាប់​ស្តី​ពី​ការ​ការពារ​បរិស្ថាន​ និង​ការ​គ្រប់គ្រង​ធនធានធម្មជាតិ​ តម្រូវ​ឱ្យ​មានការ​ធ្វើការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ (​ហៅ​កាត់​ថា​ EIA)​ សម្រាប់​គម្រោង​ទាំងឡាយ​ណា​ ដែល​ទំនងជា​មាន​ផល​ប៉ះពាល់​ទៅ​លើ​បរិស្ថាន​ ទោះបី​គម្រោង​ទាំងនោះ​ទទួល​បាន​មូលនិធិ​ពី​ស្ថាប័នរដ្ឋ​ ឬ​ឯកជន​ក៏​ដោយ​។​ ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ គួរតែ​ត្រូវ​បាន​ពិនិត្យ​ និង​វាយតម្លៃ​ដោយ​ក្រសួងបរិស្ថាន​ មុន​ពេល​ដាក់​ជូន​ទៅ​រាជរដ្ឋាភិបាល​ ក្នុង​ការ​ធ្វើ​សេចក្តី​សម្រេចចិត្ត​។1

Environment minister Say Sam Al delivered a speech at the national consultation workshop on the draft EIA law. Photo by ODC, taken on 17 March 2015.

រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួងបរិស្ថាន​ ឯកឧត្តម​ សាយ​ សំ​អាល់​ បាន​ថ្លែង​សុន្ទរកថា​ នៅ​ក្នុង​សិក្ខាសាលា​ពិគ្រោះ​យោបល់​ថ្នាក់​ជាតិ​ ស្តី​ពី​សេចក្តីព្រាងច្បាប់​ស្តី​ពី​ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​។​ រូបភាព​ដោយ​អង្គការ​ទិន្នន័យ​អំពី​ការ​អភិវឌ្ឍ​ ថត​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​ ១៧​ ខែមីនា​ ឆ្នាំ​ ២០១៥​។​

ខណៈ​ពេល​ដែល​សេចក្តីព្រាងច្បាប់​ស្តី​ពី​ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ កំពុង​ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ឡើង​នា​ពេល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​ ក្រសួងបរិស្ថាន​ និងក្រុម​មេធាវី​វិស្ណុ​ បាន​រៀបចំ​ឲ្យ​មាន​សិក្ខាសាលា​ពិគ្រោះ​ប្រឹក្សា​យោបល់​ជា​សាធារណៈ​ ទៅ​លើ​សេចក្ដីព្រាងច្បាប់​ ជា​ច្រើន​លើក​ច្រើន​សារ​ ទាំង​នៅ​ថ្នាក់​ជាតិ​ និង​ថ្នាក់​ក្រោម​ជាតិ​៖2

ច្បាប់​ស្ដី​ពី​ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ មាន​គោលបំណង​ផ្ដល់​នូវ​ក្របខ័ណ្ឌ​អភិបាលកិច្ច​ ដល់​គ្រប់​វិស័យ​ និង​ស្ថាប័ន​រាជរដ្ឋាភិបាល។3 សេចក្ដីព្រាងច្បាប់​នេះ​ ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ដំណើរការ​អភិវឌ្ឍន៍​នៅឡើយ​ទេ​។​ ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ ក៏​ត្រូវ​បាន​រួម​បញ្ចូល​នៅ​ក្នុង​ «​ក្រម​បរិស្ថាន​ និង​ធនធានធម្មជាតិ​នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា​»​ ដែល​ជា​បណ្ដុំ​នៃ​ច្បាប់​ និង​នីតិវិធី​ទាំងអស់​ ដែល​ទាក់ទង​ទៅ​នឹង​បរិស្ថាន​ និង​ធនធានធម្មជាតិ​។​ សេចក្ដី​ព្រាង​ក្រម​នេះ​ កំពុង​ត្រូវ​បាន​កែ​ដល់​សេចក្ដី​ព្រាង​កំណែ​ទី​ ១០​ ចាប់ពី​ឆ្នាំ​ ២០១៦​ ទៅ​ ២០១៨​ ដោយ​ក្រសួងបរិស្ថាន​ និង​ក្រុម​មេធាវី​វិស្ណុ​ ព្រមទាំង​មតិ​យោ​លប​ល់​ពី​អាជ្ញាធរ​ថ្នាក់​ជាតិ​ និង​ថ្នាក់​ក្រោម​ជាតិ​។​4

​យោង​តាម​មាត្រា​ ១១០​ នៃ​ក្រម​បរិស្ថាន​ និង​ធនធានធម្មជាតិ​ តម្រូវ​ឱ្យ​មានការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ពេញលេញ​ ប្រសិនបើ​គម្រោង​ស្នើ​សុំ​នោះ​ ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​តំបន់​ដែល​មាន​តម្លៃ​អភិរក្ស​ខ្ពស់​ ឬ​អាច​បង្ក​ផល​ប៉ះពាល់​អវិជ្ជមាន​នៅ​ក្នុង​តំបន់​នោះ​។​ តំបន់​ទាំងនោះ​ មាន​ដូច​ជា​ ព្រៃកោងកាង​ ឬ​ដីធ្លី​របស់​ជនជាតិ​ដើម​ភាគតិច​។5 ក្រសួង​ ឬ​ស្ថាប័ន​ទទួល​បន្ទុក​បរិស្ថាន​ ត្រូវ​ទទួល​បន្ទុក​គ្រប់គ្រង​លើ​ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​។6

​ច្បាប់​ស្ដី​ពី​ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ថ្មី​ មាន​គោលបំណង​ធានា​ការ​អនុវត្ត​សកម្មភាព​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ ប្រកបដោយ​ប្រសិទ្ធភាព​ តម្លាភាព​ និង​សមធម៌​សង្គម​7 និង​ក្រម​បរិស្ថាន​ និង​ធនធានធម្មជាតិ​ នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា​ មាន​គោលបំណង​ដើម្បី​ធានា​នូវ​ការ​អនុវត្ត​ច្បាប់​ EIA​ ថ្មី​ នៅ​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​ផែនការ​ជាតិ​ និង​ថ្នាក់​ក្រោម​ជាតិ​ រួម​ទាំង​ការ​ធ្វើ​សេចក្តី​សម្រេចចិត្ត​ ដើម្បី​គាំទ្រ​ដល់​ការ​អភិវឌ្ឍ​ប្រកបដោយ​ចីរភាព​។​8

​រហូត​ទាល់តែ​ច្បាប់​ EIA​ ថ្មី​ និង​ក្រម​បរិស្ថាន​ ត្រូវ​បាន​អនុម័ត​ តម្រូវការ​ និង​នីតិវិធី​សម្រាប់​ EIA​ ដែល​បាន​ដាក់​ចេញ​នៅ​ក្នុង​អនុក្រឹត្យ​ស្តី​ពី​កិច្ច​ដំណើរការ​វាយតំលៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ ឆ្នាំ​១៩៩៩​ និង​ប្រកាស​ស្តី​ពី​គោលការណ៍​ណែនាំ​ទូទៅ​សម្រាប់​របាយការណ៍​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ដំបូង​ និង​ពេញលេញ​ ត្រូវ​តែ​នៅ​អនុវត្ត​តាម​។​

អនុក្រឹត្យ​ស្តី​ពី​កិច្ច​ដំណើរការ​វាយតំលៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ ឆ្នាំ​១៩៩៩ តម្រូវ​ឱ្យ​មានការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​មួយ​ រាល់​គ្រប់​គម្រោង​សាធារណៈ​ ឬ​ឯកជន​ ដែល​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​សកម្មភាព​ដែល​មាន​ចែង​នៅ​ក្នុង​ឧ​ប​សម្ព័ន្ធ​នៃ​អនុក្រឹត្យ​នេះ​។​ សកម្មភាព​ទាំងនោះ​រួម​មាន​ គម្រោង​ក​សិ​-​ឧស្សាហកម្ម​ រោងចក្រ​ផ្នែក​ផលិតផល​ពី​ឈើ​ និង​ក្រដាស​ ការ​រុករក​រ៉ែ​ រោងចក្រ​សារធាតុ​គីមី​ វាយនភ័ណ្ឌ​ រោងចក្រ​ថាមពល​ ទេសចរណ៍​ និង​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​ជាដើម​។​ ទោះជា​យ៉ាងណា​ អនុក្រឹត្យ​នេះ​មានការ​លើកលែង​លើ​ «​គម្រោង​ទាំងឡាយ​ណា​ដែល​មាន​លក្ខណៈ​ពិសេស​ និង​មាន​សារៈសំខាន់​ខ្លាំង​ ដែល​សម្រេច​ដោយ​រាជរដ្ឋាភិបាល​»។​9 គម្រោង​លើកលែង​ «​ត្រូវ​បាន​ចាត់ទុកជា​ គម្រោង​ចាំបាច់​ ឬ​បន្ទាន់​»​ ក៏​ត្រូវ​បាន​លើក​ឡើង​នៅ​ក្នុង​សេចក្ដីព្រាងច្បាប់​ EIA​ និង​ក្នុង​សេចក្ដី​ព្រាង​ក្រម​បរិស្ថាន​ និង​ធនធានធម្មជាតិ​ កំណែ​ទី​១០​ មាត្រា​ ៨២​។10

ច្បាប់​ EIA​ ថ្មី​នឹង​កែសម្រួល​ឡើង​វិញ​នូវ​សិទ្ធិ​អំណាច​របស់​ក្រសួងបរិស្ថាន​ និង​ដំណើរការ​វាយតម្លៃ​ជា​រួម​។​11
​អនុក្រឹត្យ​ ចែង​ថា​ក្រសួងបរិស្ថាន​ មាន​ទំនួល​ខុស​ត្រូវ​ក្នុង​ការ​ពិនិត្យ​រាល់​ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ទាំងអស់​ ដោយ​សហការ​ជាមួយ​ក្រសួង​ និង​ស្ថាប័ន​ពាក់ព័ន្ធ​ និង​ធ្វើការ​ត្រួតពិនិត្យ​ តាមដាន​ ដើម្បី​ធានា​ឱ្យ​បាន​ថា​ អ្នក​អនុវត្ត​គម្រោង​ គោរព​ និង​ដើរ​តាម​ផែនការ​គ្រប់គ្រង​បរិស្ថាន​ ដូចដែល​មាន​ចែង​នៅ​ក្នុង​ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​។​

ជំហាន​ដំបូង​នៃ​ដំណើរការ​នេះ​ អ្នក​អនុវត្ត​គម្រោង​ ត្រូវ​ដាក់​ពាក្យសុំ​ពិនិត្យ​របាយការណ៍​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ដំបូង​ និង​របាយការណ៍​សិក្សា​បុ​រេ​លទ្ធភាព​ ទៅ​ក្រសួងបរិស្ថាន​។​12 ប្រសិនបើ​ក្រសួងបរិស្ថាន​ចាត់​ទុក​ថា​ គម្រោង​នេះ​អាច​បង្កហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ធ្ងន់ធ្ងរ​ ដល់​ធនធានធម្មជាតិ​ ប្រព័ន្ធ​អេកូឡូស៊ី​ សុខភាព​ ឬ​សុខុមាលភាព​សាធារណៈ​នោះ​ ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ពេញលេញ​ នឹង​ត្រូវធ្វើ​ឡើង​ ហើយ​ដាក់​ជូន​ទៅ​ក្រសួងបរិស្ថាន​ សម្រាប់​ការ​ពិនិត្យ​ឡើង​វិញ​។​13 ក្រសួងបរិស្ថាន​ មាន​រយៈពេល​ ៣០​ ថ្ងៃ​ ដើម្បី​ពិនិត្យ​នូវ​របាយការណ៍​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ដំបូង​ ហើយ​ប្រសិនបើ​មានការ​ចាំបាច់​ ក្រសួង​នឹង​បន្ថែម​រយៈពេល​ ៣០​ ថ្ងៃ​ទៀត​ ដើម្បី​ពិនិត្យ​របាយការណ៍​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ពេញលេញ​ ដោយ​មានការ​ឆ្លើយ​តប​ជាមួយនឹង​យោបល់​ និង​សំណើ​មួយ​ចំនួន​។14 ទោះជា​យ៉ាងណា​ ប្រសិនបើ​ក្នុង​ករណី​ក្រសួង​ ខក​ខានមិនបាន​ឆ្លើយ​តប​ក្នុង​រយៈពេល​នោះ​ ច្បាប់​បាន​ចែង​ថា​ របាយការណ៍​នេះ​ ត្រូវ​បាន​បំពេញ​តាម​តម្រូវការ​នៃ​អនុក្រឹត្យ​នេះ​។15

ច្បាប់​ EIA​ ថ្មី​នេះ​បន្ថែម​នូវ​សិទ្ធិ​អំណាច​របស់​ក្រសួងបរិស្ថាន​ ដើម្បី​ឯកភាព​ បដិសេធ​ កែតម្រូវ​ ឬ​កែប្រែ​ឯកសារ​នៃ​របាយការណ៍​ EIA​ ក្នុង​រយៈពេល​ ៣០​ ថ្ងៃ​។​16 ប៉ុន្តែ​ នៅ​ក្នុង​សេចក្ដីព្រាងច្បាប់​ EIA​ វិញ​ ផ្ដល់​ឱ្យ​ក្រសួងបរិស្ថាន​ រយៈពេល​ ៦០​ ថ្ងៃ​ ដើម្បី​ពិនិត្យ​ និង​ផ្ដល់​យោបល់​លើ​របាយការណ៍​ត្រួតពិនិត្យ​បរិស្ថាន​ដំបូង​ (IEE)​ និង​រយៈពេល​ ៩០​ ថ្ងៃ​ ដើម្បី​ពិនិត្យ​របាយការណ៍​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ពេញលេញ​។​17 ដូច្នេះ​ គម្រោង​មិន​អាច​ចាប់ផ្តើម​ការ​សាងសង់​បាន​ទេ​ លុះត្រាតែ​របាយការណ៍​ EIA​ ត្រូវ​បាន​ឯកភាព​។​ ផ្ទុយ​ទៅ​នឹង​អនុក្រឹត្យ​នេះ​វិញ​ នេះ​មាន​ន័យ​ថា​ គម្រោង​អាច​ចាប់ផ្ដើម​ដំណើរការ​បាន​ ជាមួយនឹង​ការ​ឯកភាព​របស់​របាយការណ៍​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​។​

ក្នុង​លក្ខខណ្ឌ​នេះ​ អង្គភាព​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ បាន​បង្កើត​ឡើងជា​សេនាធិការ​របស់​ក្រសួងបរិស្ថាន​ ដែល​ទទួល​បន្ទុក​សម្រាប់​រាល់​ការ​អនុវត្ត​ និង​ត្រួតពិនិត្យ​តាមដាន​ដំណើរការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​។18

ការ​អង្កេត​តាមដាន​

​អនុក្រឹត្យ​ស្តី​ពី​កិច្ច​ដំណើរការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ ឆ្នាំ​១៩៩៩​ ផ្តល់​ការ​ទទួលខុសត្រូវ​ពេញលេញ​ដល់​ក្រសួងបរិស្ថាន​ ដើម្បី​អង្កេត​តាមដាន​គម្រោង​។19​ ការ​អង្កេត​តាមដាន​ គួរ​ធ្វើ​ក្នុងអំឡុងពេល​នៃ​ការ​សាងសង់​ ការ​ប្រតិបត្តិការ​ និង​ការ​បញ្ចប់​គម្រោង​។​20 នាយកដ្ឋាន​ត្រួតពិនិត្យ​ និង​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ គឺជា​អ្នក​ទទួលខុសត្រូវ​ចំពោះ​ការ​ពិ​និ​ត្យោ​ និង​មាន​តួនាទី​ ចំពោះ​ការ​ពិនិត្យ​របាយការណ៍​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​។​21 ស្ថាប័ន​ដែល​ទទួលខុសត្រូវ​ចំពោះ​ការ​អនុម័ត​គម្រោង​ អាច​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​បាន​បន្ទាប់​ពី​ការ​ពិចារណា​លើ​ការ​រក​ឃើញ​លទ្ធផល​ និង​អនុសាសន៍​ពី​ក្រសួងបរិស្ថាន​។22

នៅ​ក្នុង​ច្បាប់​ស្ដី​ពី​កិច្ច​ដំណើរការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ថ្មី​ «​អង្គភាព​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​»​ ពង្រឹង​ការ​អង្កេត​តាមដាន​ និង​ប្រព័ន្ធ​រាយការណ៍​ និង​បង្កើន​ការ​ទុកចិត្ត​នៃ​គម្រោង​ ដើម្បី​ធានា​នូវ​ការ​អង្កេត​តាមដាន​ប្រកបដោយ​ប្រសិទ្ធភាព​ និង​ការ​រាយការណ៍​ដោយ​ខ្លួនឯង​។23 គណៈកម្មាធិការ​ពិនិត្យ​ត្រួតពិនិត្យ​ គួរតែ​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​ឡើង​ ដែល​រួម​បញ្ចូល​ទាំង​មន្ត្រី​ពី​ក្រសួងបរិស្ថាន​ ក្រសួង​ ស្ថាប័ន​ដែល​ពាក់ព័ន្ធ​ ក៏​ដូច​ជា​អ្នកជំនាញ​ឯករាជ្យ​។​24

ស្វែងរក​/​ចុច​នៅ​ទី​នេះ​សម្រាប់​បញ្ជី​ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​

​ការ​ចូលរួម​ជា​សាធារណៈ​

​អនុក្រឹត្យ​ស្តី​ពី​ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ (EIA)​ បាន​ចែង​ថា​ ដំណើរការ​ EIA​ គួរតែ​ «​លើកទឹកចិត្ត​ដល់​ការ​ចូលរួម​ជា​សាធារណៈ​ នៅ​ក្នុង​ការ​អនុវត្ត​ដំណើរការ​ EIA​ និង​ពិចារណា​លើ​ធាតុ​បញ្ចូល​ រួម​ទាំង​សំណូមពរ​របស់​ពួក​គាត់​ នៅ​ក្នុង​ដំណើរការ​នៃ​ការ​អនុម័ត​គម្រោង​»25 ប៉ុន្តែ​មិន​បាន​បរិយាយ​លម្អិត​លើ​កម្រិត​ ឬ​លក្ខណៈ​នៃ​ការពិគ្រោះ​យោបល់​ជា​សាធារណៈ​ ដែល​ជា​កត្តាចាំបាច់​។​ សេចក្តីព្រាងច្បាប់​ស្តី​ពី​ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ បញ្ជាក់​ពី​ការ​ចូលរួម​ជា​សាធារណៈ​ តាម​រយៈ​ការ​ទទួលយក​គោលការណ៍​ណែនាំ​ សម្រាប់​ការ​ចូលរួម​ជា​សាធារណៈ​នៅ​ក្នុង​ដំណើរការ​ EIA​។​26 ការ​ចូលរួម​ជា​សាធារណៈ​ជា​កត្តាចាំបាច់​ នៅ​ក្នុង​ដំណាក់កាល​រៀបចំ​ផែនការ​គម្រោង​ និង​នៅ​ក្នុង​ដំណាក់កាល​នៃ​ការ​ពិនិត្យ​វាយតម្លៃ​ EIA​ ជា​ពិសេស​គឺ​ពិចារណា​លើ​មតិយោបល់​របស់​អ្នក​ដែល​ទទួល​រង​ផល​ប៉ះពាល់​ដោយ​ផ្ទាល់​ ឬ​ដោយ​ប្រយោល​។​27 «​គោលការណ៍​ណែនាំ​ស្តី​ពី​ការ​ចូលរួម​ជា​សាធារណៈ​នៅ​ក្នុង​កិច្ច​ដំណើរការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​»​ ដែល​ត្រូវ​បាន​បោះ​ពុ​ម្ភ​ផ្សាយ​ជា​កំណែ​ថ្មី​នៅ​ក្នុង​ឆ្នាំ​ ២០១៦​ មាន​ព័ត៌មាន​លម្អិត​ អំពី​ដំណាក់កាល​នានា​នៃ​ការ​ចូលរួម​ជា​សាធារណៈ​នៅ​ក្នុង​កិច្ច​ដំណើរការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​។28 សេចក្ដី​ព្រាង​នៃ​ក្រម​បរិស្ថាន​ និង​ធនធានធម្មជាតិ​ បាន​ចែង​ថា​ ដំណើរការ​នៃ​ការ​ចូលរួម​ជា​សាធារណៈ​ត្រូវ​ «​មាន​ភាព​បត់បែន​បាន​ និង​ប្រែប្រួល​»​ ទៅ​តាម​ការ​រំពឹង​ទុក​របស់​ភាគី​ពាក់ព័ន្ធ​។​29

Outline of the EIA process. Sam Chamroeun, Department of Environmental Planning and Legal Affairs, Ministry of Environment, Scoping Study of Existing Frameworks Related to the World Commission on Dams Strategic Framework – Cambodia, 2007.

គ្រោង​នៃ​ដំណើរការ​នៃ​ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​។​ សំ​ ចំរើន​,​ នាយកដ្ឋាន​ផែនការ​បរិស្ថាន​ និង​កិច្ចការ​ច្បាប់​,​ ក្រសួងបរិស្ថាន​,​ វិសាលភាព​នៃ​ការ​សិក្សា​នៃ​ក្រប​ខណ្ឌ​ដែល​មាន​ស្រាប់​ដែល​ទាក់ទង​ទៅ​នឹង​គណៈកម្មាធិការ​ពិភពលោក​ស្តី​ពី​ក្រប​ខណ្ឌ​យុទ្ធសាស្ត្រ​ទំនប់​វា​រី​អគ្គិសនី​ -​ ប្រទេស​កម្ពុជា​,​ ឆ្នាំ​២០០៧​។

​អនុក្រឹត្យ​ឆ្នាំ​១៩៩៩​ ចែង​ថា​គោលការណ៍​ណែនាំ​សម្រាប់​ការ​រៀបចំ​របាយការណ៍​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ដំបូង​ និង​ពេញលេញ​ ត្រូវ​បាន​កំណត់​ដោយ​ប្រកាស​ពី​ក្រសួងបរិស្ថាន​ ទោះបីជា​ប្រកាស​នេះ​មិន​ទាន់​ត្រូវ​បាន​អនុម័ត​ រហូត​ដល់​ឆ្នាំ​ ២០០៩​ ក្តី​។​ ប្រកាស​ស្តី​ពី​គោលការណ៍​ណែនាំ​ទូទៅ​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​របាយការណ៍​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ដំបូង​ និង​ពេញលេញ​នេះ​ចែង​ថា​ អ្នក​អនុវត្ត​គម្រោង​អាច​ធ្វើការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ និង​រៀបចំ​របាយការណ៍​ ឬ​ពួក​គេ​អាច​ជួល​សេវាកម្ម​របស់​ក្រុមហ៊ុន​ពិគ្រោះ​យោបល់​ណាមួយ​ ដើម្បី​ធ្វើការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​នេះ​។30 ប៉ុន្តែ​ក្រុមការងារ​សរសេរ​របាយការណ៍​ ឬ​ក្រុមហ៊ុន​ពិគ្រោះ​យោបល់​ ត្រូវ​តែ​មាន​លក្ខណៈសម្បត្តិ​គ្រប់គ្រាន់​ និង​មានការ​ទទួលស្គាល់​ដោយ​ក្រសួងបរិស្ថាន​។​31 អ្នក​អនុវត្ត​គម្រោង​ ត្រូវ​តែ​បញ្ជូន​ពាក្យ​ស្នើ​សុំ​មួយ​ច្បាប់​ ទៅ​កាន់​ក្រសួងបរិស្ថាន​ សម្រាប់​ការ​ត្រួតពិនិត្យ​លើ​របាយការណ៍​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ដំបូង​ និង​ពេញលេញ​។32

ក្រោយ​ពី​បាន​ពិនិត្យ​លើ​របាយការណ៍​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​រួចរាល់​ហើយ​ ក្រសួងបរិស្ថាន​គួរ​អនុម័ត​ ឬ​ផ្តល់​មតិយោបល់​ទៅ​កាន់​អ្នក​អនុវត្ត​គម្រោង​ ជាមួយនឹង​កំណែ​លើ​របាយការណ៍​នេះ​។​ បន្ទាប់​មក​ អ្នក​អនុវត្ត​គម្រោង​ គួរតែ​ធ្វើ​វិសោធនកម្ម​ណា​ដែល​ចាំបាច់​ និង​ដាក់​ស្នើ​ជូន​ទៅ​ក្រសួងបរិស្ថាន​ ដើម្បី​ពិនិត្យ​ឡើង​វិញ​ម្ដងទៀត​។33 ឧ​ប​សម្ព័ន្ធ​មួយ​ដែល​មាន​ភ្ជាប់​នៅ​ក្នុង​ប្រកាស​ ផ្តល់​នូវ​និយម​ន័យ​នៃ​ពាក្យ​គន្លឹះ​ និង​ការ​បញ្ជាក់​អំពី​ចំណុច​អ្វីខ្លះ​ ដែល​គួរតែ​ដាក់​បញ្ចូល​ទៅ​ក្នុង​ របាយការណ៍​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​។​ ឧ​ប​សម្ព័ន្ធ​នេះ​ចែង​ថា​ ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ដំបូង​ គឺជា​ការ​សិក្សា​លើ​បរិស្ថាន​សង្គម​ រូបសាស្ត្រ​ និង​ជីវសាស្ត្រ​ នៅ​ក្នុង​តំបន់​នោះ​ ហើយ​ផ្អែក​ជា​ចំបង​លើ​ទិន្នន័យ​ដែល​មាន​ស្រាប់​។​ ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ដំបូង​ ត្រូវ​បាន​ប្រើប្រាស់​ ដើម្បី​កំណត់​ ព្យាករណ៍​ និង​វិភាគ​ផល​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ ដែល​មាន​សក្តានុពល​ ដែល​អាច​ត្រូវ​បាន​បង្ក​ឡើង​ដោយ​សកម្មភាព​គម្រោង​។​ ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ពេញលេញ​ គឺជា​ការ​សិក្សា​លម្អិត​បន្ថែម​ទៀត​ ហើយ​ផ្អែក​លើ​ទិន្នន័យបឋម​ ដែល​ប្រមូល​បាន​នៅ​ក្នុង​ និង​នៅ​ជុំវិញ​តំបន់​គម្រោង​ ហើយ​ក៏​ត្រូវ​បាន​ប្រើប្រាស់​ម្តងទៀត​ ដើម្បី​ព្យាករណ៍​រក​ផល​ប៉ះពាល់​ ដែល​មាន​សក្តានុពល​នៃ​គម្រោង​នេះ​ផង​ដែរ​។34

ប្រកាស​ បង្ហាញ​មាតិកា​ដែល​តម្រូវ​ឲ្យ​មាន​ នៅ​ក្នុង​របាយការណ៍​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ រួម​មាន​៖

  • ទិដ្ឋភាព​ទូទៅ​របស់​គម្រោង​
  • វិធីសាស្ត្រ​ និង​វិសាលភាព​នៃ​ការ​សិក្សា
  • ​​សេចក្តី​សង្ខេបនៃ​ក្រប​ខណ្ឌ​ច្បាប់​ដែល​ពាក់ព័ន្ធ​
  • ការ​ពិពណ៌នា​ពេញលេញ​អំពី​គម្រោង​ និង​ផែនការ​សកម្មភាព
  • ការ​ពិពណ៌នា​អំពី​ធនធាន​បរិ​សា្ថ​ន​ដែល​មាន​ស្រាប់​ (​រួម​មាន​ធនធានបរិស្ថាន​រូបសាស្ត្រ​ អេកូឡូស៊ី​ និង​ធនធានបរិស្ថាន​សង្គម​)
  • ​ព័ត៌មាន​លម្អិត​ស្តី​ពី​លទ្ធផល​នៃ​ការពិគ្រោះ​យោបល់​ជា​សាធារណៈ
  • វិធានការ​កាត់​បន្ថយ​ផល​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​
  • ​ផែនការ​គ្រប់គ្រង​បរិស្ថាន​
  • ​ការ​វិភាគ​សេដ្ឋកិច្ច​ ធៀប​នឹង​តម្លៃ​បរិស្ថាន​
  • ​សេចក្តីសន្និដ្ឋាន​ និង​អនុសាសន៍​។​35

​យោង​ទៅ​តាម​សេចក្តីព្រាងច្បាប់​ស្តី​ពី​ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ (EIA)​ រាល់​គម្រោង​អភិវឌ្ឍន៍​ទាំងអស់​ត្រូវ​តែ​រៀបចំ​របាយការណ៍​អង្កេត​តាមដាន​បរិស្ថាន​ប្រចាំត្រីមាស​ និង​ប្រចាំឆ្នាំ​ សម្រាប់​ការ​ដាក់​ស្នើ​សុំ​ទៅ​អង្គភាព​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ និង​ធានា​ថា​របាយការណ៍​ វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ដំបូង​ និង​ពេញលេញ​ទាំងអស់​ ត្រូវ​បាន​ផ្សព្វផ្សាយ​ជា​សាធារណៈ​តាម​ការ​ស្នើ​សុំ​ ក៏​ដូច​ជា​នៅ​លើ​គេហទំព័រ​របស់​ក្រសួងបរិស្ថាន​ និង​ម្ចាស់​គម្រោង​ផ្សព្វផ្សាយ​ជា​សាធារណៈ​ នៅ​លើ​គេហទំព័រ​របស់​ខ្លួន​។36

បន្ថែម​ពីលើ​ច្បាប់​ស្តី​ពី​បរិស្ថាន​ និង​បទ​ប្បញ្ញត្តិ​ដែល​ជាប់​ទាក់ទង​មួយ​ចំនួន​ ក៏​មានច្បាប់​ជាក់លាក់​មួយ​ចំនួន​នៅ​ក្នុង​វិស័យ​ដទៃ​ទៀត​ផង​ដែរ​ ដែល​បង្ហាញ​ឲ្យ​ឃើញច្បាស់​កាន់តែ​ច្បាស់​ថា​ ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ ត្រូវ​តែ​ធ្វើ​ឡើង​រាល់​គម្រោង​ដូច​ជា​ គម្រោង​រុករក​រ៉ែ37 និង​សម្បទាន​ដី​សេដ្ឋកិច្ច​។38 គម្រោង​ណាមួយ​ដែល​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ ឬ​នៅ​ជិត​ដី​ព្រៃ​ ចាំបាច់​ត្រូវ​មានការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​39 ក៏​ដូច​ជា​គម្រោង​ទាំងឡាយ​ណា​ ដែល​មាន​ផល​ប៉ះពាល់​លើ​តំបន់​ការពារ​។​40

បញ្ហាប្រឈម

វា​ត្រូវ​បាន​គេ​ទទួលស្គាល់​ថា​ ក្រប​ខណ្ឌ​ច្បាប់​របស់​ប្រទេស​កម្ពុជា​ សម្រាប់​ធ្វើការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ គឺ​មិន​មាន​លក្ខណៈ​ពេញលេញ​នោះ​ទេ​ ហើយ​ច្បាប់​ថ្មី​មួយទៀត​សោត​ ក៏​កំពុង​ស្ថិត​ក្នុង​ដំណើរការ​ពង្រាង​។​ ប៉ុន្តែ​បញ្ហា​ប្រឈម​ជាក់ស្តែង​ នៅ​កើត​មាន​ក្នុង​ការ​ធានា​ថា​ សុចរិត​ភាព​នៃ​ដំណើរការ​របស់​ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ត្រូវ​បាន​អនុលោម​តាម​។​ អ្នកសង្កេតការ​មួយ​រូប​ ពោល​ថា​ «​តម្រូវការ​សម្រាប់​ការ​វាយតម្លៃ​បរិស្ថាន​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ នៅ​តែ​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់ទុកជា​ទូទៅ​ថា​ ជា​តម្រូវការ​បន្ទាប់បន្សំ​សម្រាប់​ការ​អភិវឌ្ឍ​។​ សារៈសំខាន់​នៃ​ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ មិន​ទាន់​ត្រូវ​បាន​ទទួលស្គាល់​យ៉ាង​ពេញលេញ​ពី​សំណាក់​ តួយ៉ាង​ក្រសួង​នានា​នៃ​រាជរដ្ឋាភិបាល​ ដែល​ទទួល​បន្ទុក​លើ​ការ​អភិវឌ្ឍ​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​ ឧស្សាហកម្ម​ និង​កសិកម្ម​»​។​41

មាន​ភស្តុ​តាង​បង្ហាញ​ថា​ គម្រោង​មួយ​ចំនួន​ត្រូវ​បាន​អនុម័ត​ ដោយ​មិន​មានការ​ធ្វើការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ ហើយ​គម្រោង​មួយ​ចំនួន​ទៀត​បាន​ចាប់ផ្តើម​សកម្មភាព​ ខណៈ​ពេល​ដែល​ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​នៅ​កំពុង​ដំណើរការ​ និង​គម្រោង​មួយ​ចំនួន​ទៀត​ បាន​ធ្វើការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ ប៉ុន្តែ​មិន​ត្រូវ​បាន​ដាក់​បង្ហាញ​ជា​សាធារណៈ​ឡើយ​។​42

ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​កំពុង​ក្លាយជា​រឿង​សាមញ្ញ​ ទោះបីជា​យ៉ាងណា​ក៏​ដោយ​ ក្រសួងបរិស្ថាន​ ក៏​កំពុងធ្វើការ​បង្កើន​ការ​ចែករំលែក​ និង​ស្នើ​សុំ​យោបល់​លើ​សេចក្តី​ព្រាង​នៃ​របាយការណ៍​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ លើ​គម្រោង​សំខាន់ៗ​ ជាមួយនឹង​ក្រុម​សង្គម​ស៊ី​វិល​។​ ឧទាហរណ៍​ របាយការណ៍​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ សម្រាប់​ទំនប់​វា​រី​អគ្គិសនី​កំចាយ​ (​ក្រុមហ៊ុន​ Sinohydro​ Corporation)​ ទំនប់​វា​រី​អគ្គិសនី​សេ​សាន​ក្រោម​២​ (​អគ្គិសនី​ពី​ប្រទេស​វៀតណាម​)​ និង​តំបន់​រុករក​ប្រេង​នៅ​ប្លុក​ F​ (China​ National​ Offshore​ Oil​ Corporation)​ បាន​ចេញផ្សាយ​នៅ​ក្នុង​ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ​ចុង​ក្រោយ​នេះ​ ដើម្បី​ទទួល​មតិយោបល់។ បន្ថែម​ពីលើ​ការ​អភិវឌ្ឍ​ក្រប​ខណ្ឌ​ច្បាប់​មួយ​ដែល​មាន​ភាព​ប្រសើរ​ឡើង​ ចាប់តាំងពី​ឆ្នាំ​២០១០​ មក​ ក្រសួងបរិស្ថាន​បាន​ទទួល​ការ​គាំទ្រ​បច្ចេកទេស​ពី​ មជ្ឈមណ្ឌលរ​ង្វា​យ​តម្លៃ​ចិន​ សម្រាប់​បរិស្ថាន​ និង​វិស្វកម្ម​ ដែល​ធ្វើ​ប្រតិបត្តិការ​ក្រោម​ឱវាទ​របស់​ក្រសួង​ការពារ​បរិស្ថាន​នៃ​ប្រទេស​ចិន​។​43

បាន​ធ្វើ​បច្ចុប្បន្នភាព​៖​ ០៣​ សីហា​ ២០១៨

ទាក់ទង​នឹង​ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​

ឯកសារយោង

  • 1. ​ច្បាប់​ស្តី​ពី​ការ​ការពារ​បរិស្ថាន​ និង​ការ​គ្រប់គ្រង​ធនធានធម្មជាតិ​ ឆ្នាំ​១៩៩៦​ (​មាត្រា​៦​ និង​ ៧)​។
  • 2. គេហទំព័រ​ក្រុម​មេធាវី​វិស្ណុ​,​ «គម្រោង​បង្កើត​ច្បាប់​ស្តី​ពី​ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​​»។ ដកស្រង់​ ខែកញ្ញា​ ឆ្នាំ​២០១៤)​។
  • 3. Shulte,​ W.,​ Stetser,​ A.​ ២០១៤។​ «លើផ្លូវឆ្ពោះទៅការអភិវឌ្ឍដោយចីរភាព៖ ការវាយតម្លៃលើសេចក្តីព្រាងច្បាប់ស្ដីពីការវាយតម្លៃហេតុប៉ះពាល់បរិស្ថាននៅកម្ពុជា»។​ ចូលអានខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១៨។
  • 4. សេចក្ដីព្រាង​ក្រម​បរិស្ថាន​ និង​ធនធានធម្មជាតិ, ​កំណែ​ទី​ ១០, ឆ្នាំ២០១៨។
  • 5. សេចក្ដីព្រាង​ក្រម​បរិស្ថាន​ និង​ធនធានធម្មជាតិ, ​កំណែ​ទី​ ១០, ឆ្នាំ២០១៨ (មាត្រា ១១០)។
  • 6. សេចក្ដីព្រាង​ក្រម​បរិស្ថាន​ និង​ធនធានធម្មជាតិ ​កំណែ​ទី​ ១០ ឆ្នាំ២០១៨ (មាត្រា 87)។
  • 7. សេចក្ដីព្រាងច្បាប់ស្ដីពីការវាយតម្លៃហេតុប៉ះពាល់បរិស្ថាន កំណែទី ៧ ឆ្នាំ ២០១៥​ (មាត្រា ២ និង ៣)។
  • 8. សេចក្ដីព្រាង​ក្រម​បរិស្ថាន​ និង​ធនធានធម្មជាតិ ​កំណែ​ទី​ ១០ ឆ្នាំ២០១៨ (មាត្រា ៨០)។
  • 9. អនុក្រឹត្យ​លេខ​៧១​ ស្តី​ពី​កិច្ច​ដំណើរការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​,​ ឆ្នាំ​១៩៩៩​ (​មាត្រា​ ២​ និង​ឧ​ប​សម្ព័ន្ធ​)​។​
  • 10. សេចក្ដីព្រាងច្បាប់ស្ដីពីការវាយតម្លៃហេតុប៉ះពាល់បរិស្ថាន កំណែទី ៧ ឆ្នាំ ២០១៥​ (មាត្រា ៤) និងសេចក្ដីព្រាង​ក្រម​បរិស្ថាន​ និង​ធនធានធម្មជាតិ ​កំណែ​ទី​ ១០ ឆ្នាំ២០១៨ (មាត្រា ៨២)។
  • 11. Shulte,​ W.,​ Stetser,​ A.​ ២០១៤។​ «លើផ្លូវឆ្ពោះទៅការអភិវឌ្ឍដោយចីរភាព៖ ការវាយតម្លៃលើសេចក្តីព្រាងច្បាប់ស្ដីពីការវាយតម្លៃហេតុប៉ះពាល់បរិស្ថាននៅកម្ពុជា»។​ ចូលអានខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១៨។
  • 12. ​អនុក្រឹត្យ​លេខ​៧១​ ស្តី​ពី​កិច្ច​ដំណើរការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​,​ ឆ្នាំ​១៩៩៩​ (​មាត្រា​ ៦​និង​៧)។
  • 13. អនុក្រឹត្យ​លេខ​៧១​ ស្តី​ពី​កិច្ច​ដំណើរការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​,​ ឆ្នាំ​១៩៩៩​ (​មាត្រា​ ៨)។
  • 14. អនុក្រឹត្យ​លេខ​៧១​ ស្តី​ពី​កិច្ច​ដំណើរការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​,​ ឆ្នាំ​១៩៩៩​ (​មាត្រា​ ១៧)។
  • 15. អនុក្រឹត្យ​លេខ​៧១​ ស្តី​ពី​កិច្ច​ដំណើរការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​,​ ឆ្នាំ​១៩៩៩​ (​មាត្រា​ ១៨)។
  • 16. សេចក្ដីព្រាងច្បាប់ស្ដីពីការវាយតម្លៃហេតុប៉ះពាល់បរិស្ថាន កំណែទី ៧ ឆ្នាំ ២០១៥​ (មាត្រា ១៧ និង ២២)។
  • 17. សេចក្ដីព្រាងច្បាប់ស្ដីពីការវាយតម្លៃហេតុប៉ះពាល់បរិស្ថាន កំណែទី ៧ ឆ្នាំ ២០១៥​ (មាត្រា ២៣ និង ២៤)។
  • 18. សេចក្ដីព្រាងច្បាប់ស្ដីពីការវាយតម្លៃហេតុប៉ះពាល់បរិស្ថាន កំណែទី ៧ ឆ្នាំ ២០១៥​ (មាត្រា ៨ – ១២)។
  • 19. Shulte,​ W.,​ Stetser,​ A.​ ២០១៤។​ «លើផ្លូវឆ្ពោះទៅការអភិវឌ្ឍដោយចីរភាព៖ ការវាយតម្លៃលើសេចក្តីព្រាងច្បាប់ស្ដីពីការវាយតម្លៃហេតុប៉ះពាល់បរិស្ថាននៅកម្ពុជា»។​ ចូលអានខែមិថុនា ឆ្នាំ២០១៨។
  • 20. អនុក្រឹត្យ​លេខ​៧១​ ស្តី​ពី​កិច្ច​ដំណើរការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​,​ ឆ្នាំ​១៩៩៩​ (​មាត្រា​ ៣)។
  • 21. ​ប្រកាស​លេខ​៤៩​ ស្តី​ពី​សេចក្តីណែនាំ​សម្រាប់​ការ​ធ្វើ​របាយការណ៍​ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ ឆ្នាំ​២០០០​ (​មាត្រា​ ២)
  • 22. ​អនុក្រឹត្យ​លេខ​៧១​ ស្តី​ពី​កិច្ច​ដំណើរការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​,​ ឆ្នាំ​១៩៩៩​ (​មាត្រា​ ៤)
  • 23. សេចក្ដីព្រាងច្បាប់ស្ដីពីការវាយតម្លៃហេតុប៉ះពាល់បរិស្ថាន កំណែទី ៧ ឆ្នាំ ២០១៥​ (មាត្រា ១៤)។
  • 24. សេចក្ដីព្រាងច្បាប់ស្ដីពីការវាយតម្លៃហេតុប៉ះពាល់បរិស្ថាន កំណែទី ៧ ឆ្នាំ ២០១៥​ (មាត្រា ១៩)។
  • 25. តាម​ឯកសារយោង​ខាងលើ។ (មាត្រា ១)។
  • 26. សេចក្ដីព្រាងច្បាប់ស្ដីពីការវាយតម្លៃហេតុប៉ះពាល់បរិស្ថាន កំណែទី ៧ ឆ្នាំ ២០១៥​ (មាត្រា ៨)។
  • 27. សេចក្ដីព្រាងច្បាប់ស្ដីពីការវាយតម្លៃហេតុប៉ះពាល់បរិស្ថាន កំណែទី ៧ ឆ្នាំ ២០១៥​ (មាត្រា ២៥)។
  • 28. ​គោលការណ៍​ណែនាំ​ស្តី​ពី​ការ​ចូលរួម​ជា​សាធារណៈ​នៅ​ក្នុង​កិច្ច​ដំណើរការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​,​ ២០១៦។
  • 29. សេចក្ដីព្រាង​ក្រម​បរិស្ថាន​ និង​ធនធានធម្មជាតិ ​កំណែ​ទី​ ១០ ឆ្នាំ២០១៨ (មាត្រា ២៣)។
  • 30. ​ប្រកាស​ស្តី​ពី​គោលការណ៍​ណែនាំ​ទូទៅ​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​របាយការណ៍​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ដំបូង​ និង​ពេញលេញ​,​ ឆ្នាំ​២០០៩​ (​មាត្រា​ ៤)
  • 31. ​ប្រកាស​ស្តី​ពី​គោលការណ៍​ណែនាំ​ទូទៅ​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​របាយការណ៍​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ដំបូង​ និង​ពេញលេញ​,​ ឆ្នាំ​២០០៩​ (​មាត្រា​ ៥​ និង​ ៦)​។
  • 32. ប្រកាស​ស្តី​ពី​គោលការណ៍​ណែនាំ​ទូទៅ​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​របាយការណ៍​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ដំបូង​ និង​ពេញលេញ​,​ ឆ្នាំ​២០០៩​ (​មាត្រា​ ៨)​។​
  • 33. ​ប្រកាស​ស្តី​ពី​គោលការណ៍​ណែនាំ​ទូទៅ​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​របាយការណ៍​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ដំបូង​ និង​ពេញលេញ​,​ ឆ្នាំ​២០០៩​ (​មាត្រា​ ១៣)
  • 34. ប្រកាស​ស្តី​ពី​គោលការណ៍​ណែនាំ​ទូទៅ​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​របាយការណ៍​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ដំបូង​ និង​ពេញលេញ​,​ ឆ្នាំ​២០០៩​ (​ឩ​ប​សម្ព័ន្ធ​ ២​ គោលបំណង)
  • 35. ​ប្រកាស​ស្តី​ពី​គោលការណ៍​ណែនាំ​ទូទៅ​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​របាយការណ៍​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ដំបូង​ និង​ពេញលេញ​,​ ឆ្នាំ​២០០៩​ (​ឩ​ប​សម្ព័ន្ធ​២​ គោលបំណង​)
  • 36. សេចក្ដីព្រាងច្បាប់ស្ដីពីការវាយតម្លៃហេតុប៉ះពាល់បរិស្ថាន កំណែទី ៧ ឆ្នាំ ២០១៥​ (មាត្រា ៤០ ៤៦ និង ៤៧)។
  • 37. ច្បាប់​ស្តី​ពី​ការ​គ្រប់គ្រង​ និង​ការ​ធ្វើ​អាជីវកម្ម​ធនធាន​រ៉ែ​,​ ឆ្នាំ​ ២០០១​ (​មាត្រា​ ២១.២)។
  • 38. ​អនុក្រឹត្យ​លេខ​១៤៦​ ស្តី​ពី​សម្បទាន​ដី​សេដ្ឋកិច្ច​,​ ឆ្នាំ​២០០៥​ (​មាត្រា​ ៤.៣)។
  • 39. ច្បាប់​ស្តី​ពី​ព្រៃឈើ​,​ ឆ្នាំ​២០០១​ (​មាត្រា​ ៤)។
  • 40. ច្បាប់​ស្តី​ពី​តំបន់​ការពារ​,​ ឆ្នាំ​២០០៨​ (​មាត្រា​ ៤៤)។
  • 41. ​សំ​ ចំរើន​,​ នាយកដ្ឋាន​ផែនការ​បរិស្ថាន​និង​កិច្ចការ​ច្បាប់​,​ ក្រសួងបរិស្ថាន​,​ ការ​អភិវឌ្ឍ​ធនធានទឹក​នៅ​កម្ពុជា​៖​ ការ​ពិនិត្យ​ឡើង​វិញ​នៃ​គោលនយោបាយ​ដែល​មាន​ស្រាប់​និង​ក្រប​ខណ្ឌ​ច្បាប់​,​ ឆ្នាំ​២០០៧​។​
  • 42. ​តំណាង​ពិសេស​របស់​អគ្គលេខាធិការ​ដើម្បី​សិ​ទិ្ធ​មនុស្ស​ប្រចាំ​កម្ពុជា​,​ សម្បទាន​ដី​សេដ្ឋកិច្ច​នៅ​កម្ពុជា​ទស្សនៈ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​,​ ខែមិថុនា​ ឆ្នាំ​២០០៧​។​
  • 43. គេហទំព័រ American Friends Service Committee, «​ដោយ​មានការ​គាំទ្រ​ពី AFSC, ប្រទេស​ចិន​ឃើញ​តួនាទី​ថ្មី​នៅ​ក្នុង​ការ​ជួយ​ប្រទេស​កំពុង​អភិវឌ្ឍន៍»។ ​បានដកស្រង់​នៅខែកញ្ញា​ ឆ្នាំ​២០១២។
ទំនាក់ទំនងយើងខ្ញុំ

ទំនាក់ទំនងយើងខ្ញុំ

បើលោកអ្នកមានសំនួរទាក់ទងនឹងខ្លឹមសារផ្សាយនៅលើគេហទំព័រ Open Development Cambodia (ODC)? យើងខ្ញុំ​នឹង​ឆ្លើយ​តប​​ដោយ​ក្តី​រីក​រាយ។

តើអ្នកបានឃើញបញ្ហាបច្ចេកទេសណាមួយនៅលើគេហទំព័រOpen Development Cambodia (ODC) ដែរឬទេ?

តើលោកអ្នកយល់យ៉ាងដូចម្តេចដែរចំពោះការងាររបស់អូឌីស៊ី?

តើលោកអ្នកមានឯកសារដែលអាចជួយពង្រីក​គេហទំព័រOpen Development Cambodia (ODC) ដែរ​ឬទេ​?​ យើងខ្ញុំ​នឹង​ធ្វើការ​ត្រួតពិនិត្យ​រាល់​ទិន្នន័យ​អំពី​ផែនទី​ ច្បាប់​ អត្ថបទ​ និង​ ឯកសារ​ដែល​ពុំ​មាននៅ​លើ​គេហទំព័រ​នេះ​ ហើយ​ពិចារណា​បោះផ្សាយ​ទិន្នន័យ​ទាំងនោះ​។​ សូម​មេត្តា​ផ្ញើ​តែ​ឯកសារ​ណា​ដែល​មាន​ជា​សាធារណៈ​ ឬ​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​អាជ្ញាប័ណ្ណ​ Creative Commons

ឯកសារត្រូវបានលុប
មានបញ្ហា!

កំណត់សម្គាល់៖ Open Development Cambodia (ODC) នឹង​ធ្វើការ​ត្រួតពិនិត្យ​រាល់​ឯកសារ​ដែល​បាន​បញ្ជូន​មក​យ៉ាង​ហ្មត់ចត់​ ដើម្បី​កំណត់​ភាព​ត្រឹមត្រូវ​ និង​ពាក់ព័ន្ធ​ មុន​ពេលធ្វើការ​បង្ហោះ​ផ្សាយ​។​ រាល់​ឯកសារ​ដែល​បាន​បង្ហោះ​ផ្សាយ​នឹង​ជា​ឯកសារ​ដែល​មាន​ជា​សាធារណៈ​ ឬ​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​អាជ្ញាប័ណ្ណ​ Creative​ Commons​។​ យើងខ្ញុំ​សូម​អគុណ​សំរាប់​ការ​គាំទ្រ​របស់​លោក​អ្នក​។​

4G4YE
* ប្រអប់មតិមិនអាចទទេ! មិនអាចបញ្ចូនបាន សូមធ្វើការបញ្ចូនម្តងទៀត! Please add the code correctly​ first.

សូម​អរគុណ​សំរាប់​ការ​ចំនាយ​ពេល​ក្នុង​ការ​ចែក​រំលែក​មក​កាន់​យើងខ្ញុំ!