ការវាយតម្លៃហេតុប៉ះពាល់បរិស្ថាន

តម្រូវការ​ផ្នែក​ច្បាប់​បឋម​សម្រាប់​ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ (EIAs)​ នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ត្រូវ​បាន​ចែង​ក្នុង​ជំពូក​ទី​ ៣​ នៃ​ច្បាប់​ស្តី​ពី​ការ​ការពារ​បរិស្ថាន​ និង​ការ​គ្រប់គ្រង​ធនធានធម្មជាតិ​ឆ្នាំ​ ១៩៩៦1​ និង​អនុក្រឹត្យ​ស្តី​ពី​ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ ១៩៩៩​។2

រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា​ចែង​ក្នុង​មាត្រា​ ៥៩​ ថា​​៖

“​រដ្ឋ​ត្រូវ​រក្សា​ការពារ​បរិស្ថាន​ និង​ តុល្យភាព​ នៃ​ភោគទ្រព្យ​ធម្មជាតិ​ហើយ​ត្រូវ​ចាត់ចែង​ ឲ្យ​មាន​ផែនការ​ច្បាស់លាស់​ក្នុង​ ការ​គ្រប់គ្រង​ មាន​ជា​អាទិ៍​ ដីធ្លី​ ទឹក​ អាកាស​ ខ្យល់​ ភូគព្ភសាស្ត្រ​ ប្រព័ន្ធ​អេកូឡូស៊ី​ រ៉ែ​ ថាមពល​ ប្រេងកាត​ និង​ឧស្ម័ន​ ថ្ម​ និង​ខ្សាច់​ ត្បូង​ថ្ម​ ព្រៃឈើ​ និង​ អនុ​ផល​ព្រៃឈើ​ពពួកសត្វ​ព្រៃ​ មច្ឆា​ជាតិ​ ធនធាន​ជលផល​។“​3

Environment minister Say Sam Al delivered a speech at the national consultation workshop on the draft EIA law. Photo by ODC, taken on 17 March 2015.

រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួងបរិស្ថាន​ ឯកឧត្តម​ សាយ​ សំ​អាល់​ បាន​ថ្លែង​សុន្ទរកថា​ នៅ​ក្នុង​សិក្ខាសាលា​ពិគ្រោះ​យោបល់​ថ្នាក់​ជាតិ​ ស្តី​ពី​សេចក្តីព្រាងច្បាប់​ស្តី​ពី​ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​។​ រូបភាព​ដោយ​អង្គការ​ទិន្នន័យ​អំពី​ការ​អភិវឌ្ឍ​ ថត​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​ ១៧​ ខែមីនា​ ឆ្នាំ​ ២០១៥​។​ ក្រោមអាជ្ញាប័ណ្ណ CC BY-SA 4.0

យោង​តាម​អនុក្រឹត្យ​ គម្រោង​ទាំងអស់​ត្រូវ​តែ​ឆ្លងកាត់​ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ដំបូង​ (IEIA)​ ដើម្បី​កំណត់​ថា​តើ​គម្រោង​នេះ​ត្រូវ​បានការ​វាយតំលៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ឬ​អត់​។​ ប្រទេស​កម្ពុជា​ប្រកាន់ខ្ជាប់​នូវ​ជំហាន​ដូច​ខាងក្រោម​ក្នុង​ដំណើរការ​ ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ដំបូង​ /​ ការ​វាយតំលៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន៖​​

  1. ​​ការ​ត្រួតពិនិត្យ​គម្រោង​
  2. ការ​ធ្វើ​វិសាលភាព​គម្រោង
  3. ​ការ​រៀបចំ​របាយការណ៍​ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ និង​ផែនការ​គ្រប់គ្រង​បរិស្ថាន​ (EMP)
  4. ​ការ​ពិនិត្យ​ និង​វាយតម្លៃ​របាយការណ៍​ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​
  5. ​ការ​យល់ព្រម​ឬ​ការ​បដិសេធ​របាយការណ៍​ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​
  6. ​សំណង់​ប្រតិបត្តិការ​
  7. ​ការ​ត្រួតពិនិត្យ​តាមដាន​ការ​អនុវត្ត​ និង​ការ​អនុវត្ត​គម្រោង​។​

យោង​តាម​ក្របខ័ណ្ឌ​ច្បាប់​ស្តី​ពី​កិច្ចការពារបរិស្ថាន​ និង​ការ​គ្រប់គ្រង​ធនធានធម្មជាតិ​ឆ្នាំ​១៩៩៦​ ​រាល់​ការ​អនុវត្ត​គម្រោង​វិនិយោគ​ និង​គម្រោង​ទាំងអស់​ដែល​ស្នើ​ដោយ​រដ្ឋ​ ត្រូវ​តែ​មានការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ដំបូង​(IEIA)​ របាយការណ៍​នៃ​ការ​សិក្សា​អំពី​លទ្ធភាព​ជា​មុន​ ឬ​ ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ដូច​មាន​ចែង​ក្នុង​ច្បាប់​ច្បាប់​ស្តី​ពី​កិច្ចការពារបរិស្ថាន​ និង​ការ​គ្រប់គ្រង​ធនធានធម្មជាតិ​(​មាត្រា​៦​ និង​មាត្រា​៧)​។4​​ ឯកសារ​ថតចម្លង​មួយ​ច្បាប់​ត្រូវ​បញ្ជូន​ទៅ​ក្រសួង​ /​ ស្ថាប័ន​ដែល​អនុម័ត​គម្រោង​ និង​ក្រសួងបរិស្ថាន​។​

​រាជរដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​កំពុង​បង្កើត​សេចក្តី​ព្រាង​ក្រម​បរិស្ថាន​និង​ធនធានធម្មជាតិ​ថ្មី​។​ សេចក្តីព្រាងច្បាប់​ស្តី​ពី​ការ​វាយតំលៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ដែល​កំពុង​ត្រូវ​បាន​បញ្ចប់​នៅ​ឆ្នាំ​ ២០១៥​ ឥឡូវនេះ​បាន​ក្លាយជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​សេចក្តី​ព្រាង​ក្រម​ថ្មី​នេះ​។​

​សេចក្តីព្រាងច្បាប់​ថ្មី​នេះ​កំពុង​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ដំណើរការ​នៃ​ការ​អភិវឌ្ឍ​ ដូច្នេះ​ហើយ​នីតិវិធី​ចាស់​នៅ​តែ​បន្ត​អនុវត្ត​ រហូត​ដល់​ច្បាប់​ថ្មី​ត្រូវ​បាន​ដាក់​អនុម័ត​។ ​អនុក្រឹត្យ​ស្តី​ពី​កិច្ច​ដំណើរការ​វាយតម្លៃ​​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ ឆ្នាំ​១៩៩៩​ តម្រូវ​ឱ្យ​មានការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​មួយ​រាល់​គ្រប់​គម្រោង​សាធារណៈ​ឬ​ឯកជន​ ដែល​ពាក់ព័ន្ធ​នឹង​សកម្មភាព​ដែល​មាន​ចែង​នៅ​ក្នុង​ឧ​ប​សម្ព័ន្ធ​នៃ​អនុក្រឹត្យ​នេះ​។​ សកម្មភាព​ទាំងនោះ​រួម​មាន​ គម្រោង​ក​សិ​-​ឧស្សាហកម្ម​ រោងចក្រ​ផ្នែក​ផលិតផល​ពី​ឈើ​ និង​ក្រដាស​ ការ​រុករក​រ៉ែ​ រោងចក្រ​សារធាតុ​គីមី​ វាយនភ័ណ្ឌ​ រោងចក្រ​ថាមពល​ ទេសចរណ៍​ និង​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​ជាដើម​។​ ទោះជា​យ៉ាងណា​ អនុក្រឹត្យ​នេះ​មានការ​លើកលែង​លើ​ «​គម្រោង​ទាំងឡាយ​ណា​ដែល​មាន​លក្ខណៈ​ពិសេស​ និង​មាន​សារៈសំខាន់​ខ្លាំង​ ដែល​សម្រេច​ដោយ​រាជរដ្ឋាភិបាល​»​។​5

​គេ​រំពឹង​ថា​ក្រម​បរិស្ថាន​ និង​ធនធានធម្មជាតិ​នឹង​ត្រូវ​ដាក់​ជូន​រដ្ឋសភា​នៅ​ចុងឆ្នាំ​ ២០១៩​ ប៉ុន្តែ​ដំណើរការ​នេះ​មិន​ទាន់​កើតឡើង​ទេ​គិត​ត្រឹម​ខែកញ្ញា​ឆ្នាំ​ ២០២០​។​ សេចក្តី​ព្រាង​ក្រម​ថ្មី​នេះ​ ក៏​ដូច​ជា​ច្បាប់​របស់​កម្ពុជា​ទាំងអស់​ គឺ​ត្រូវ​គោរព​តាម​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ ដែល​រួម​បញ្ចូល​តម្រូវការ​សម្រាប់​ការ​ការពារ​បរិស្ថាន​។​

​ផែនការ​ជាតិ​ និង​ផែនការ​សកម្មភាព​បរិស្ថាន​ឆ្នាំ​ ២០១៦-២០២៣6​​ ត្រូវ​បាន​អនុម័ត​ដោយ​រាជរដ្ឋាភិបាល​ក្នុង​ឆ្នាំ​ ២០១៧​ ស្រប​តាម​មាត្រា​៥៩​នៃ​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ “​ដើម្បី​ជួយ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ឱ្យ​សម្រេច​បាន​គោលដៅ​អភិវឌ្ឍន៍​ប្រកបដោយ​ចីរភាព​ និង​ពង្រឹង​កិច្ច​សហប្រតិបត្តិការ​រវាង​ក្រសួង​ស្ថាប័ន​ និង​អ្នក​ពាក់ព័ន្ធ​ដែល​ទទួលខុសត្រូវ​ចំពោះ​គោលដៅ​អភិវឌ្ឍន៍​ប្រកបដោយ​ចីរភាព​ដោយសារ​បញ្ហា​បរិស្ថាន​ គឺជា​បញ្ហា​អន្តរ​វិស័យ​”​។​ ផែនការ​ជាតិ​ និង​ផែនការ​សកម្មភាព​បរិស្ថាន​ គឺជា​ការ​ប្តេជ្ញា​ចិត្ត​ដើម្បី​ការ​អភិវឌ្ឍ​ប្រកបដោយ​ចីរភាព​។​ ចក្ខុវិស័យ​របស់​ផែនការ​ជាតិ​ និង​ផែនការ​សកម្មភាព​បរិស្ថាន​គឺ​ដើម្បី​ “​ពង្រឹង​លក្ខន្តិកៈ​ និង​អានុភាព​សម្រាប់​បរិស្ថាន​ និង​ការ​គ្រប់គ្រង​ធនធានធម្មជាតិ​ និង​ការ​អភិរក្ស​សម្រាប់​ការ​អភិវឌ្ឍ​សេដ្ឋកិច្ច​ សង្គម​ប្រកបដោយ​ចីរភាព​ និង​ស្ថេ​រ​ភាព​នៅ​កម្ពុជា​”​ ។​

​ផែនការ​យុទ្ធសាស្ត្រ​ការ​ប្រែប្រួល​អាកាសធាតុ​ឆ្នាំ​២០១៤-២០២៣7​ បាន​កំណត់​ការ​ធ្វើ​បច្ចុប្បន្នភាព​នៃ​ច្បាប់​ស្តី​ពី​បរិស្ថាន​ និង​ច្បាប់​ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ ដែល​ជា​វិស័យ​អាទិភាព​ក្នុង​ការ​បញ្ជ្រាប​ការ​ប្រែប្រួល​អាកាសធាតុ​ទៅ​ក្នុង​ក្របខ័ណ្ឌ​បទ​ប្បញ្ញត្តិ​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា​។​ ច្បាប់​នេះ​តម្រូវ​​អោយ​មានការ​រួម​បញ្ចូល​ការ​ប្រែប្រួល​អាកាសធាតុ​ទៅ​ក្នុង​ដំណើរការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ទៅ​ក្នុង​គម្រោង​ទាំងអស់​។​ ការ​ដាក់​បញ្ចូល​ការ​ពិចារណា​លើ​ការ​ប្រែប្រួល​អាកាសធាតុ​ទៅ​ក្នុង​ក្របខ័ណ្ឌ​ ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​យុទ្ធសាស្ត្រ​អាទិភាព​ (៥.៣​ គោលដៅ​និង​យុទ្ធសាស្ត្រ​)​ ។​

​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​ ៣​ ខែ​កុ​ម្ភៈ ​ឆ្នាំ​ ២០២០​ ក្រសួងបរិស្ថាន​បាន​ចេញ​ប្រកាស​លេខ​ ០២១ ស្តី​ពី​ការ​ចាត់​ថ្នាក់​នៃ​ការ​វាយតម្លៃ​​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​សម្រាប់​គម្រោង​អភិវឌ្ឍន៍​​ (“​​ប្រកាស​លេខ​ ០២១”)​ ដែល​ជា​ការ​ធ្វើ​បច្ចុប្បន្នភាព​បន្ថែម​លើ​អនុក្រឹត្យ​លេខ​ ៧២​ ស្តី​ពី​ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ចុះ​ថ្ងៃ​ទី​ ១១​ ខែសីហា​ឆ្នាំ​ ១៩៩៩​ (“​អនុក្រឹត្យ​លេខ​ ៧២”)​ និង​ប្រកាស​រួម​លេខ​ ១៤២៨​ ស្តី​ពី​ថ្លៃ​សេវា​សាធារណៈ​ចុះ​ថ្ងៃ​ទី​ ២០​ ខែវិច្ឆិកា​ឆ្នាំ​ ២០១៤​ ដែល​ចេញ​ដោយ​ក្រសួង​សេដ្ឋកិច្ច​និង​ហិរញ្ញវត្ថុ ​និង​ក្រសួង​សេដ្ឋកិច្ច​និង​ហិរញ្ញវត្ថុ​ (“​ប្រកាស​លេខ​ ១៤២៨”)​។​ ប្រកាស​លេខ​ ០២១​ មាន​គោលបំណង​ដែល​មិន​ធ្លាប់​មាន​ពី​មុន​មក​ គឺ​ដើម្បី​ចាត់​ថ្នាក់​គម្រោង​វិនិយោគ​ណា​ដែល​ជា​កម្មវត្ថុ​នៃ​ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ដំបូង​ ឬ​ ការ​វាយតំលៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ពេញលេញ​ ដោយ​ផ្អែក​លើ​លក្ខណៈ​និង​ /​ ឬ​ទំហំ​នៃ​គម្រោង​។​ គួរ​កត់សម្គាល់​ផង​ដែរ​ថា​ ក្នុង​ប្រកាស​លេខ​០២១​ សំណួរ​ថា​តើ​ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ដំបូង​ ឬ​ ការ​វាយតំលៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ពេញលេញ​ត្រូវ​បាន​ទាមទារ​សម្រាប់​គម្រោង​ជាក់លាក់​ណាមួយ​ ដែល​សំណួរ​នេះ​ពិ​បាក​សម្រេច​ ហើយ​ជា​ទូទៅ​ត្រូវ​មានការ​បញ្ជាក់​ពី​ក្រសួងបរិស្ថាន​លើ​ករណី​នីមួយៗ​ដោយ​ផ្អែក​លើ​ករណី​នីមួយៗ​។​ គោលដៅ​នៃ​ប្រកាស​នេះ​គឺ ​ការ​ចាត់​ថ្នាក់​នៃ​ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​សម្រាប់​គម្រោង​អភិវឌ្ឍន៍​ដែល​តម្រូវ​​អោយ​មាន​កិច្ចសន្យា​ការពារ​បរិស្ថាន​ ឬ​ ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ដំបូង​ ឬ​ ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ពេញលេញ​។​ ប្រកាស​នេះ​ត្រូវ​បាន​អនុវត្ត​ចំពោះ​រាល់​សំណើរ​នៃ​គម្រោង​​អភិវឌ្ឍន៍​ដែល​រួម​មាន​គម្រោង​ដែល​មាន​ស្រាប់​ និង​កំពុង​បន្ត​របស់​បុគ្គល​ ឯកជន​ រឺ​ក្រុមហ៊ុន​ឯកជន​ ក្រុមហ៊ុន​បណ្តាក់ទុន​រួម​គ្នា​ ក្រុមហ៊ុន​សាធារណៈ​ ឬ​ ក្រសួង ​ឬទីភ្នាក់ងារ​របស់​រដ្ឋាភិបាល​។​

​ដំណើរការ​របស់​ការ​វាយតម្លៃ​​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​

​មាន​ក្រុមហ៊ុន​ពិគ្រោះ​យោបល់​ដើម្បី​រក​ប្រាក់​ចំណេញ​ជា​ច្រើន​ដែល​ផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម​សេវាកម្ម​របស់​ពួក​គេ​ក្នុង​ការ​ធ្វើការ​វាយតម្លៃ​​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​។​​ នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​មាន​តែ​ក្រុមហ៊ុន​កម្ពុជា​ចំនួន​ ១៣​ ប៉ុណ្ណោះ​ដែល​ត្រូវ​បាន​ចុះបញ្ជី​អនុញ្ញាត​ឱ្យធ្វើ​ការ​វាយតំលៃ​បរិស្ថាន​។​ ​សេវាកម្ម​ទាំងនេះ​ធ្វើការ​ដោយ​ផ្ទាល់​សម្រាប់​ក្រុមហ៊ុន​គម្រោង​។8​​ នាយកដ្ឋាន​​វាយ​តម្លៃ​​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​នៅ​ក្នុង​ក្រសួងបរិស្ថាន​ពិនិត្យ​មើល​របាយការណ៍​នេះ​ប៉ុន្តែ​មិនមែន​ជា​អ្នក​ធ្វើ​របាយការណ៍​ដោយ​ខ្លួនឯង​ទេ​។​​ ក្រៅពី​ម្ចាស់​គម្រោង​ អ្នក​ពិគ្រោះ​យោបល់​ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ និង​អាជ្ញាធរ​បរិស្ថាន​​ គឺជា​តួអង្គ​​​ពីរ​ដែល​មាន​ឥទ្ធិពល​យ៉ាង​ខ្លាំង​ទៅ​លើ​គុណភាព​នៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​។​

​យោង​តាម​ប្រកាស​ឆ្នាំ​ ២០០៩9​​ នៅ​ពេល​ដែល​ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ដំបូង​ ឬ​ ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ពេញលេញ​ត្រូវ​បាន​ដាក់​ជូន​ក្រសួង​ វា​ត្រូវ​តែ​វាយតម្លៃ​ក្នុង​រយៈពេល​ ៣០​ ថ្ងៃ​។​ ក្នុង​ពេលវេលា​នេះ​ គេ​តម្រូវ​​ឲ្យ​មានការ​ចុះ​ពិនិត្យ​ទីតាំង​ និង​ពិគ្រោះ​យោបល់​ជាមួយ​អ្នក​ដែល​រង​ផល​ប៉ះពាល់​គម្រោង​ និង​អ្នក​ពាក់ព័ន្ធ​ដទៃ​ទៀត​។​ មាត្រា​ ៩​ ចែង​ថា​មន្ទីរ​ជាតិ​ ឬ​ ខេត្ត​ដែល​ពាក់ព័ន្ធ​ត្រូវ​ពិនិត្យ​ និង​ផ្តល់​យោបល់​លើ​របាយការណ៍​ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ដំបូង​ ឬ​ របាយការណ៍​ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ពេញលេញ​។

​បន្ទាប់​ពី​ការ​ត្រួតពិនិត្យ​បច្ចេកទេស​ គេ​នឹង​ធ្វើការ​ប្រជុំ​ពហុភាគី​ពាក់ព័ន្ធ​បន្ថែម​ទៀត​ ដែល​រួម​មាន​ក្រសួង​ផ្សេង​ទៀត​ និង​អ្នក​ពាក់ព័ន្ធ​ ដែល​ក្នុងអំឡុងពេល​នោះ​អនុសាសន៍​នឹង​ត្រូវ​បាន​ពិចារណា​។​ បន្ទាប់​ពី​កិច្ចប្រជុំ​នេះ​ អនុសាសន៍​ចុង​ក្រោយ​ត្រូវ​បាន​ដាក់​ជូន​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួងបរិស្ថាន​ថា ​តើ​ត្រូវ​យល់ព្រម​ ឬ​បដិសេធ​ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ដំបូង​ ឬ​ ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ពេញលេញ​។​ ប្រសិនបើ​ត្រូវ​បាន​អនុម័ត​ វិ​ញ្ញាប​ន​ប័ត្រ​អនុម័ត​ ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិ​ស្ថា​ នឹង​ត្រូវ​បាន​ចេញ​រួម​គ្នា​ជាមួយនឹង​ល័ក្ខខ័ណ្ឌ​ណាមួយ​ដែល​ត្រូវ​បាន​ដាក់​លើ​គម្រោង​។​

រូបភាពទី ១៖ កិច្ច​ដំណើរការនៃការ​វាយតម្លៃហេតុប៉ះពាល់បរិស្ថាន សម្រាប់គម្រោង​ស្នើ​សុំ​ដែលអនុម័ត​​ដោយ​ស្ថាប័ន​​អនុម័តគម្រោង ឬ អនុគណៈកម្មាធិការវិនិយោគខេត្ត ពីប្រកាសស្តីពីគោលការណ៍ណែនាំទូទៅ ឆ្នាំ ២០០៩

នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ វេទិកា​នៃ​អង្គការ​មិនមែន​រដ្ឋាភិបាល​ស្តី​ពី​កម្ពុជា (NGOF)​ និងបណ្តាញ​ EISEI ​របស់​ អង្គការ​ការ​អភិវឌ្ឍន៍​ និង​ភាព​ជា​ដៃគូ​ក្នុង​សកម្មភាព (DPA)​ ដើរតួ​នាទី​យ៉ាង​សំខាន់​ក្នុង​ការ​សម្របសម្រួល​ដល់​អង្គការ​សង្គម​ស៊ី​វិល​ក្នុង​ការ​ផ្តល់​មតិ​ទៅ​លើ​របាយការណ៍​ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ បន្ទាប់​ពី​ពួក​គេ​ទទួល​បាន​សេចក្តី​ព្រាង​របាយការណ៍​ពី​ក្រសួងបរិស្ថាន​។​

ការ​ត្រួតពិនិត្យ​

​អនុក្រឹត្យ​ស្តី​ពី​កិច្ច​ដំណើរការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ ឆ្នាំ​១៩៩៩​ ផ្តល់​ការ​ទទួលខុសត្រូវ​ពេញលេញ​ដល់​ក្រសួងបរិស្ថាន​ ដើម្បី​អង្កេត​តាមដាន​គម្រោង​។10​​ ការ​អង្កេត​តាមដាន​ គួរ​ធ្វើ​ក្នុងអំឡុងពេល​នៃ​ការ​សាងសង់​ ការ​ប្រតិបត្តិការ​ និង​ការ​បញ្ចប់​គម្រោង​។11​ នាយកដ្ឋាន​ត្រួតពិនិត្យ​ និង​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ គឺជា​អ្នក​ទទួលខុសត្រូវ​ចំពោះ​ការ​ពិនិត្យ​ និង​មាន​តួនាទី​ទៅ​លើ​ការ​ពិនិត្យ​របាយការណ៍​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​។​12​​ ស្ថាប័ន​ដែល​ទទួលខុសត្រូវ​ចំពោះ​ការ​អនុម័ត​គម្រោង​ អាច​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​បាន​បន្ទាប់​ពី​ការ​ពិចារណា​លើ​ការ​រក​ឃើញ​លទ្ធផល​ និង​អនុសាសន៍​ពី​ក្រសួងបរិស្ថាន​។13​​

​ទំនួល​ខុស​ត្រូវ​ក្នុង​ការ​តាមដាន​ ការ​អនុលោម​តាម​ និង​ការ​អនុវត្ត​ត្រូវ​បាន​បែងចែក​រវាង​ភាគី​នានា​ អាស្រ័យ​ទៅ​លើ​កម្រិត​នៃ​រដ្ឋាភិបាល​ (​ថ្នាក់​ជាតិ​ ឬ​ ខេត្ត​)​ ដែល​ជា​ស្ថាប័ន​អនុម័ត​សម្រាប់​គម្រោង​នេះ​។​ បទ​ប្បញ្ញត្តិ​សម្រាប់​ការ​តាមដាន​ ការ​កត់ត្រា​រក្សា​ និង​ការ​ត្រួតពិនិត្យ​ក៏​ត្រូវ​បាន​រក​ឃើញ​នៅ​ក្នុង​ច្បាប់ស្តីពីការការពារបរិស្ថាននិងការគ្រប់គ្រងធនធានធម្មជាតិ​ ផង​ដែរ​។14​​ ក្នុង​ជំពូក​​ ៦​ ក្រសួងបរិស្ថាន​គឺ​ត្រូវ​សហការ​ជាមួយ​ក្រសួង​ពាក់ព័ន្ធ​ដទៃ​ទៀត​ក្នុង​ការ​តាមដាន​ ការ​កត់ត្រា​រក្សា​ និង​ការ​ត្រួតពិនិត្យ​ (​សូម​មើល​មាត្រា​ ១៤​ និង​ ១៥)​ ។​ ក្នុង​មាត្រា​ ១៥​ មាន​ចែង​ពី​កាតព្វកិច្ច​ របស់​អ្នកត្រួតពិនិត្យ​ថា​ត្រូវ​រាយការណ៍​ទៅ​ស្ថាប័ន​ពាក់ព័ន្ធ​អំពី​ការ​រំលោភ​ណាមួយ​ ដើម្បី​ចាត់វិធានការ​ស្រប​តាម​ច្បាប់​។​

បញ្ហា​ប្រឈម​

អនុក្រឹត្យ​ស្តី​ពី​ការ​វាយតម្លៃ​​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន ​ចែង​ថា​ដំណើរការ​នៃ​ការ​វាយតម្លៃ​​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​គួរតែ​ ​“​លើកទឹកចិត្ត​ឱ្យ​មានការ​ចូលរួម​ជា​សាធារណៈ​ក្នុង​ការ​អនុវត្ត​ដំណើរការ​ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ និង​ពិចារណា​លើ​ធាតុ​ផ្សំ​ និង​សំណូមពរ​របស់​ពួក​គេ​នៅ​ក្នុង​ដំណើរការ​នៃ​ការ​អនុម័ត​គម្រោង​”15​​ ប៉ុន្តែ​វា​មិន​បាន​បញ្ជាក់​លម្អិត​ថា​ ការពិគ្រោះ​យោបល់​ជា​សាធារណៈ​នោះ​មាន​កម្រិត​ឬ​លក្ខណៈ​បែប​ណា​នោះ​ទេ​។​ ប៉ុន្តែ​ គោលការណ៍​ណែនាំ​ស្តី​ពី​ការ​ចូលរួម​ជា​សាធារណៈ​ក្នុង​ដំណើរការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ដែល​ត្រូវ​បាន​បោះពុម្ពផ្សាយ​ក្នុង​ទម្រង់​ដែល​បាន​កែសម្រួល​ក្នុង​ឆ្នាំ​ ២០១៦​ មាន​ព័ត៌មាន​លម្អិត​អំពី​ជំហាន​នៃ​ការ​ចូលរួម​របស់​សាធារណៈជន​នៅ​ក្នុង​ដំណើរការ​នៃ​ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​។​16​ សេចក្តី​ព្រាង​ក្រម​បរិស្ថាន​បាន​ចែង​ថា​ ដំណើរការ​នៃ​ការ​ចូលរួម​របស់​សាធារណៈជន​ត្រូវ​តែ​មាន​ “​ភាព​បត់បែន​ និង​សម្រប​ខ្លួន​”​ ទៅ​នឹង​ការ​រំពឹង​ទុក​សម​ហេតុផល​របស់​អ្នក​ពាក់ព័ន្ធ​។​17

ការ​ទទួល​បាន​របាយការណ៍​ការ​វាយតម្លៃ​​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​មាន​កំណត់​ គឺជា​បញ្ហា​ប្រឈម​ដ៏​ធំ​បំផុត​មួយ​សម្រាប់​សាធារណជន​ក្នុង​ការ​ផ្តល់​យោបល់​លើ​របាយការណ៍​ការ​វាយតម្លៃ​​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ និង​ធានា​ឱ្យ​មានការ​ពិគ្រោះ​យោបល់​ដែល​ប្រកបដោយ​អត្ថន័យ​។​ គិត​ត្រឹម​ឆ្នាំ​ ២០២០​ នៅ​ក្នុង​គេហទំព័រ​បើក​ទូលាយ​សម្រាប់​ឯកសារ​ទាក់ទង​នឹង​គម្រោងការ​ត្រួតពិនិត្យ​បរិស្ថាន​ដំបូង​ ឬ​ របាយការណ៍​ការ​វាយតម្លៃ​​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​របស់​អ្នកចូលរួម​គម្រោង​ គឺ​មិន​អាច​ចូល​​ទៅ​ប្រើ​ប្រាស់​ដោយ​ងាយ​នោះ​ទេ​។​ បើ​ទោះបីជា​ក្រសួងបរិស្ថាន​មាន​ទំនួល​ខុស​ត្រូវ​ក្នុង​ការ​ផ្តល់​ព័ត៌មាន​ទាក់ទង​នឹង​គម្រោង​ក៏​ពិតមែន​ ប៉ុន្តែ​ជា​រឿយៗ​ នៅ​ពេល​មាន​តម្រូវការ​ ឥរិយាបថ​របស់​មន្ត្រី​ការ​ផ្តល់​ព័ត៌មាន​ហាក់ដូចជា​​មាន​ការ​ស្ទាក់ស្ទើរ​។​18 ដោយ​សំអាង​ថា​ ការងារ​នេះ​ត្រូវ​ប្រើ​ពេលវេលា​យូរ​ និង​ការ​ទ​ទួល​យក​មតិយោបល់​ត្រលប់​ទៅ​វិញ​មាន​កម្រិត​​ទាប​ វា​ត្រូវ​បាន​គេ​រំពឹង​ថា​ មាន​ប្រជាជន​ក្នុងស្រុក​មួយ​ចំនួន​តូច​ប៉ុណ្ណោះ​ដែល​សុខចិត្ត​ឆ្លងកាត់​ដំណើរការ​លំបាក​ក្នុង​ការ​ទទួល​បាន​ឯកសារ​ ហើយ​ពួក​គេ​ប្រហែលជា​ពិបាក​យល់​ បើ​ទោះបីជា​គេ​អាច​ស្វែង​រកបាន​ឯកសារ​ក៏​ដោយ​។​

​វា​ត្រូវ​បាន​គេ​ទទួលស្គាល់​ថា​ ក្រប​ខណ្ឌ​ច្បាប់​របស់​ប្រទេស​កម្ពុជា​ សម្រាប់​ធ្វើការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ គឺ​មិន​មាន​លក្ខណៈ​ពេញលេញ​នោះ​ទេ​ ហើយ​ច្បាប់​ថ្មី​មួយទៀត​សោត​ ក៏​កំពុង​ស្ថិត​ក្នុង​ដំណើរការ​ពង្រាង​។​ ប៉ុន្តែ​បញ្ហា​ប្រឈម​ជាក់ស្តែង​ នៅ​កើត​មាន​ក្នុង​ការ​ធានា​ថា​ សុចរិត​ភាព​នៃ​ដំណើរការ​របស់​ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ត្រូវ​បាន​អនុលោម​តាម​។​ អ្នកសង្កេតការ​មួយ​រូប​ ពោល​ថា​ «​តម្រូវការ​សម្រាប់​ការ​វាយតម្លៃ​បរិស្ថាន​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ នៅ​តែ​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់ទុកជា​ទូទៅ​ថា​ ជា​តម្រូវការ​បន្ទាប់បន្សំ​សម្រាប់​ការ​អភិវឌ្ឍ​។​ សារៈសំខាន់​នៃ​ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ មិន​ទាន់​ត្រូវ​បាន​ទទួលស្គាល់​យ៉ាង​ពេញលេញ​ពី​សំណាក់​ តួយ៉ាង​ក្រសួង​នានា​នៃ​រាជរដ្ឋាភិបាល​ ដែល​ទទួល​បន្ទុក​លើ​ការ​អភិវឌ្ឍ​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​ ឧស្សាហកម្ម​ និង​កសិកម្ម​»​។​19

​មាន​ភស្តុ​តាង​បង្ហាញ​ថា​ គម្រោង​មួយ​ចំនួន​ត្រូវ​បាន​អនុម័ត​ ដោយ​មិន​មានការ​ធ្វើការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ ហើយ​គម្រោង​មួយ​ចំនួន​ទៀត​បាន​ចាប់ផ្តើម​សកម្មភាព​ ខណៈ​ពេល​ដែល​ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​នៅ​កំពុង​ដំណើរការ​ និង​គម្រោង​មួយ​ចំនួន​ទៀត​ បាន​ធ្វើការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ ប៉ុន្តែ​មិន​ត្រូវ​បាន​ដាក់​បង្ហាញ​ជា​សាធារណៈ​ឡើយ​។​20

​ខណៈ​ពេល​ដែល​ច្បាប់​ស្តី​ពី​បរិស្ថាន​ជា​អាទិភាព​ចម្បង​សម្រាប់​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា2122​ប្រសិទ្ធភាព​នៃ​ប្រព័ន្ធ​ការ​វាយតម្លៃ​​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាននា​ពេល​បច្ចុប្បន្ន​ចុះ​ខ្សោយ​ ដោយសារ​តែ​តម្រូវការ​លើ​ការ​អនុវត្ត​ការងារ​របស់​មន្ត្រី​ក្នុង​ការ​ត្រួតពិនិត្យ​របាយការណ៍​មាន​កំរិត​ទាប​ និង​គម្រោង​នៃ​ការ​វាយតម្លៃ​បរិស្ថាន​ដែល​មាន​ស្រាប់​មិន​បាន​ឆ្លងកាត់​ការ​ត្រួតពិនិត្យ​។​ ច្បាប់​ពីរ​ផ្សេង​ទៀត​ដែល​ទោះបីជា​មិន​មានការ​គ្រប់គ្រង​ដោយ​ផ្ទាល់​ទៅ​លើ​ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ ប៉ុន្តែ​កំពុង​រារាំង​ការ​កែ​លំអ​ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​នោះ​គឺ​ច្បាប់​ភូមិបាល​ឆ្នាំ​ ២០១១​ និង​ច្បាប់​ស្តី​ពី​អស្សាមិក​រណ៍​ឆ្នាំ​ ២០១០​។​

​តម្រូវការ​ថ្មី​សម្រាប់​ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​ឆ្លង​ព្រំដែន​ ការ​វាយតម្លៃ​​បរិស្ថាន​ជា​យុទ្ធសាស្ត្រ​ និង​ការ​ពិចារណា​លើ​ការ​ប្រែប្រួល​អាកាសធាតុ​ក្នុង​ការ​គ្រប់គ្រង​បរិស្ថាន​ដែល​មាន​ចែង​នៅ​ក្នុង​សេចក្តី​ព្រាង​ក្រម​បរិស្ថាន​អាច​ប្រឈម​នឹង​បញ្ហា​ក្នុង​ការ​អនុវត្ត​នា​ពេល​អនាគត​។​

ទាក់ទង​នឹង​ការ​វាយតម្លៃ​ហេតុ​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​

បច្ចុប្បន្នភាពចុង​ក្រោយ​៖ ២៩ កញ្ញា ២០២០

ឯកសារយោង

ទំនាក់ទំនងយើងខ្ញុំ

ទំនាក់ទំនងយើងខ្ញុំ

បើលោកអ្នកមានសំនួរទាក់ទងនឹងខ្លឹមសារផ្សាយនៅលើគេហទំព័រ Open Development Cambodia (ODC)? យើងខ្ញុំ​នឹង​ឆ្លើយ​តប​​ដោយ​ក្តី​រីក​រាយ។

តើអ្នកបានឃើញបញ្ហាបច្ចេកទេសណាមួយនៅលើគេហទំព័រOpen Development Cambodia (ODC) ដែរឬទេ?

តើលោកអ្នកយល់យ៉ាងដូចម្តេចដែរចំពោះការងាររបស់អូឌីស៊ី?

តើលោកអ្នកមានឯកសារដែលអាចជួយពង្រីក​គេហទំព័រOpen Development Cambodia (ODC) ដែរ​ឬទេ​?​ យើងខ្ញុំ​នឹង​ធ្វើការ​ត្រួតពិនិត្យ​រាល់​ទិន្នន័យ​អំពី​ផែនទី​ ច្បាប់​ អត្ថបទ​ និង​ ឯកសារ​ដែល​ពុំ​មាននៅ​លើ​គេហទំព័រ​នេះ​ ហើយ​ពិចារណា​បោះផ្សាយ​ទិន្នន័យ​ទាំងនោះ​។​ សូម​មេត្តា​ផ្ញើ​តែ​ឯកសារ​ណា​ដែល​មាន​ជា​សាធារណៈ​ ឬ​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​អាជ្ញាប័ណ្ណ​ Creative Commons

ឯកសារត្រូវបានលុប
មានបញ្ហា!

កំណត់សម្គាល់៖ Open Development Cambodia (ODC) នឹង​ធ្វើការ​ត្រួតពិនិត្យ​រាល់​ឯកសារ​ដែល​បាន​បញ្ជូន​មក​យ៉ាង​ហ្មត់ចត់​ ដើម្បី​កំណត់​ភាព​ត្រឹមត្រូវ​ និង​ពាក់ព័ន្ធ​ មុន​ពេលធ្វើការ​បង្ហោះ​ផ្សាយ​។​ រាល់​ឯកសារ​ដែល​បាន​បង្ហោះ​ផ្សាយ​នឹង​ជា​ឯកសារ​ដែល​មាន​ជា​សាធារណៈ​ ឬ​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​អាជ្ញាប័ណ្ណ​ Creative​ Commons​។​ យើងខ្ញុំ​សូម​អគុណ​សំរាប់​ការ​គាំទ្រ​របស់​លោក​អ្នក​។​

ULAwb
* ប្រអប់មតិមិនអាចទទេ! មិនអាចបញ្ចូនបាន សូមធ្វើការបញ្ចូនម្តងទៀត! Please add the code correctly​ first.

សូម​អរគុណ​សំរាប់​ការ​ចំនាយ​ពេល​ក្នុង​ការ​ចែក​រំលែក​មក​កាន់​យើងខ្ញុំ!